Engelli Raporuyla Araç Alma ve Satma Kuralları

Engelli raporuyla araç almak, Türkiye'de bir otomobil alım-satım sürecinin en çok kural barındıran köşesidir. Bu işin püf noktası rapor oranından değil, vergi mevzuatının ayrıntısından geçer: ÖTV istisnası bir kerelik bir haktır, yanlış bir satış kararı yıllar sonra ciddi bir vergi faturasına dönüşebilir. Bu sayfada kimlerin bu haktan yararlanabildiğini, hangi araçların kapsamda kaldığını, alımın adım adım nasıl yapıldığını ve en kritiği, aracı satarken karşılaşılacak bekleme süresi ile vergi kurallarını tek tek ele alıyoruz.
Kimler ÖTV İstisnasıyla Araç Alabilir?
ÖTV istisnasının yasal dayanağı, 4760 sayılı ÖTV Kanunu'nun 7/2 maddesidir. Düzenlemenin niteliği önemli: bu bir ilk iktisap istisnasıdır, yani yalnızca aracın ilk alımında uygulanır. Sonraki satışlarda aynı hak otomatik olarak taşınmaz; kimi durumlarda taşınabilir, ama bu ayrı bir kurallar zincirine bağlıdır. Hak sahipliği ise engellilik oranına ve engel türüne göre üç farklı gruba ayrılır.
Yüzde 90 ve üzeri engel oranı
Raporunda yüzde 90 veya üzeri engellilik oranı bulunan herkes, engel türü fark etmeksizin (görme, işitme, zihinsel ya da ortopedik) özel tertibat şartı aranmadan istisnadan yararlanabilir. Bu grupta aracın engelli tarafından bizzat kullanılması da zorunlu değildir; bir yakınının kullanması mümkündür. Uygulamada en az kısıtlama bu gruba tanınır.
Yüzde 90 altı ortopedik engelliler
Oran yüzde 90'ın altındaysa yol uzar, ama kapanmaz. 20 Şubat 2019 sonrası düzenlenen raporlarda, özel tertibatlı taşıt kullanması gerektiğine dair ibare ile birlikte, sağlık raporundaki kısıtlama ve uyarlama kodlarının sürücü belgesine işlenmiş olması şartı aranır. Yani H sınıfı ya da kısıtlamalı bir sürücü belgesi olmadan bu grupta istisna alınamaz. Burada sık yapılan bir hata var: otomatik vites her durumda özel tertibat sayılmaz. Vergi idaresi, engel türü ile araçtaki donanım arasındaki bağlantıyı dosya bazında inceler.
2026'da genişleyen yeni grup
17 Nisan 2026'da yürürlüğe giren 7577 sayılı Kanun ile kapsam belirgin biçimde genişledi. Artık ortopedik engellilik oranı en az yüzde 40 olan ve bu engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayacağı raporunda belirtilen kişiler de istisnadan yararlanabiliyor; bu grupta sürücü belgesi şartı aranmıyor. Bununla birlikte yalnızca işitme kaybı ya da diyabet gibi nedenlerle alınmış bir yüzde 40 raporu, tek başına hak sağlamaz. Ayrıca yaş sınırı yoktur; 18 yaş altındakiler için veli veya vasi işlemleri uygulanır, çocuklarda ÇÖZGER raporunda ilgili ibarenin bulunması gerekir.
Öne Çıkanlar
- 2026 binek otomobil limiti: vergiler dahil satış bedeli en fazla 2.873.900 TL
- Bineklerde istisna ÖTV içindir; KDV her durumda ödenir
- Satış için bekleme süresi 5 yıl, yeni istisna hakkı için süre 10 yıl
- Yerli katkı oranı en az %40 olmalı
- Aracı kullanabilecek kişiler tescil kaydına işlenen en fazla iki kişiyle sınırlı
Hangi Araçlar Kapsamda ve Limit Ne Kadar?

İstisna yalnızca binek otomobillere özgü değil. Kapsam üç araç türünü içeriyor ve her türün kendi sınırı var. Ortak şart ise yerli katkı oranı: 7537 sayılı Kanun ve 9321 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kanunlaşan sisteme göre araçta en az yüzde 40 yerli katkı bulunmalı; bu oran Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verileriyle belirleniyor.
| Araç türü | Sınır |
|---|---|
| Binek otomobil (87.03) | Vergiler dahil en fazla 2.873.900 TL |
| Eşya taşıma aracı (87.04) | Motor hacmi en fazla 2.800 cm³, parasal sınır yok |
| Motosiklet (87.11) | Parasal ve motor hacmi sınırı yok |
Binek otomobilde 2026 yılı uygulamasında vergiler dahil satış bedeli üst sınırı 2.873.900 TL'dir; başvuru öncesinde güncel tutarın vergi dairesinden teyit edilmesi yerinde olur, çünkü limit her yıl yeniden belirleniyor. Yüzde 40 yerlilik şartı, listenin pratikte daraldığı yerdir: Togg T10X ve T10F, Fiat Egea ailesi, Renault Clio ve Megane, Toyota Corolla, Hyundai i20 gibi Türkiye'de yüksek yerli katkıyla üretilen modeller öne çıkar. Piyasadaki her model bu barajı geçmediği için araç seçimine başlamadan yerlilik uygunluğunun bayiden yazılı olarak doğrulanması gerekir.
Alım Süreci Adım Adım: Bayiden İkinci Ele
İstisna, ÖTV'yi önce ödeyip sonra iade almak şeklinde işlemez; hak, ilk alım aşamasında, aracın ÖTV mükellefine (bayiye) sunulan belgelerle uygulanır. Bu yüzden süreç sırasıyla ve eksiksiz yürümelidir.
- Engelli sağlık kurulu raporunu kontrol edin; rapor çıkması ortalama 7-10 gün sürer.
- Gerekliyse kısıtlama ve uyarlama kodlu sürücü belgesini alın.
- Aracın yerlilik oranı, limit ve teknik uygunluğunu bayiden doğrulatın.
- Belgeleri hazırlayın: kimlik, sağlık kurulu raporu veya ÇÖZGER, sürücü belgesi (gerekiyorsa), vasi kararı, tertibat belgeleri.
- Belgeleri bayiye sunun; istisna ilk alımda uygulanır.
- Fatura ve tescili engelli adına yaptırın.
Kullanım tarafında ise 2025 tescil düzenlemesi belirleyici: aracı, eşi, aynı ilde ikamet eden birinci derece kan veya kayın hısımları, kardeş, vasi ya da noterle iş akdiyle çalıştırılan sürücü kullanabilir; bu kişilerden en fazla iki kişi tescil kaydına işlenebilir. İkinci el tarafta tablo farklıdır. Süresini doldurmuş bir engelli aracının normal alım-satımı mümkündür; ancak henüz bekleme süresi dolmamış bir aracın devri, ancak alıcı da istisna hakkına sahipse vergi dairesi izniyle gündeme gelir. Buna karşılık herkesin merak ettiği soru şu: istisna sadece ÖTV mi, KDV de muaf mı? Değil. Binek otomobillerde genel bir KDV istisnası bulunmuyor; ÖTV alınmazken KDV satış bedeli üzerinden normal oranla tahsil ediliyor. Şartlar sağlandığında Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnasından da yararlanmak mümkün.
Tasarruf Nasıl Hesaplanır?
Bütçe planında istisna kaynaklı tasarrufu doğru hesaplamak için ÖTV matrahını bilmek gerekir. ÖTV, aracın ÖTV'siz bedeli üzerinden hesaplanır ve istisna sayesinde bu kalemin tamamı faturadan düşer. KDV ise ÖTV'siz bedel üzerinden normal oranla ödenmeye devam eder. Yani tasarruf, etiketteki son fiyatın tamamı değil, o fiyatın içindeki ÖTV kısmıdır. Pratik hesap şu mantıkla yürür: aracın vergiler dahil satış bedelinden KDV'yi çıkarın, kalan ÖTV dahil bedetten ÖTV payını ayırın; işte o tutar cebinizde kalan paraya denk gelir. Bayiden istisnalı fiyat cetvelini istemek, bu hesabı elle yapmaktan her zaman daha güvenilirdir. Ayrıca limit hesabına dikkat: 2.873.900 TL üst sınırı, ÖTV ve diğer tüm vergiler dahil satış bedeline uygulanır; ÖTV'siz bedel üzerinden değil.
Satarken: 5 Yıl ve 10 Yıl Kuralı
Burası sürecin en çok yanlış anlaılan bölümü. 27 Aralık 2024'te yürürlüğe giren 7537 sayılı Kanun'la iki süre birbirinden ayrıştı: aracı ÖTV ödemeden satma bekleme süresi 5 yıl olarak kaldı, ancak yeniden istisnadan yararlanma süresi 10 yıla çıktı. 27 Aralık 2024 öncesinde her iki süre de 5 yıldı; değişiklik, o tarihten sonra alınan araçları kapsar.
Somut örnek üzerinden gidelim. 2026'da istisnayla alınan bir araç, 2031'de herhangi bir ÖTV yükümlülüğü doğmadan satılabilir. Ama sahibi yeniden istisnalı bir araç almak isterse 2036'yı beklemek zorundadır. Öte yandan alım tarihindeki istisna hakkı, aracın satılması ya da ÖTV ödenerek devredilmesiyle bu 10 yıllık süreyi sıfırlamaz.
5 yıl dolmadan satılırsa ne olur?
Bekleme süresi dolmadan, istisna hakkı olmayan birine satış yapılamaz; noter satışı doğrudan gerçekleştirilemez. Israr halinde zamanında ödenmeyen ÖTV vergi dairesinden tahsil edilir ve vergisel yükümlülük doğar. Süre dolduğunda ise uygulamada vergi dairesinden belge alınarak trafik şubesine sunulduğu biliniyor; satış öncesi bu yazıyı temin etmek süreci kesintisiz kılar.
Engelliden engelliye satış ve özel tertibat
Alıcı da istisna hakkına sahipse bekleme süresine bakılmaksızın engelliden engelliye devir, vergi dairesinin izin ve muvafakat işlemleriyle mümkün olabilir; her dosya özelinde vergi dairesinin görüşü alınmalıdır. Özel tertibatlı bir aracı engelli olmayan birine satmak isteyen için ise yol daha uzundur: önce tertibat sökülür, teknik proje hazırlanır, onaylar alınır ve tescil güncellenir. Vefat halinde ise veraset yoluyla mirasçılara intikal tek başına ÖTV doğurmaz; mirasçı olmayan bir kişiye tescil farklı sonuçlar doğurabilir.
Güncel Belirsizlikler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
26 Mart 2026'da Anayasa Mahkemesi'nin bir kararıyla, araç kullanması gereken engellilere ilişkin ÖTV muafiyeti uygulaması geçici olarak durduruldu; ardından 17 Seri No.lu Tebliğ ile yeni hak sahipleri açıklandı. Benzer biçimde, 10 yıl şartının Aralık 2024 öncesi araç alanları da etkileyip etkilemeyeceği Danıştay'da yürütmeyi durdurma taleplerine konu oldu ve bu konuda nihai bir karar henüz netleşmiş değil; bu süreçte araç alan ya da satmayı planlayanların güncel durumu vergi dairesinden teyit etmesi doğru olur. Özetle ve net bir cümleyle: engelli raporuyla ÖTV istisnasıyla araç alabilmek için rapor oranının ve türünün şartları karşılaması, aracın yüzde 40 yerli katkı barajını geçmesi ve binekte 2.873.900 TL dahil limitin aşılmaması gerekir; ÖTV muafiyeti ilk alımda bir kez uygulanır, araç 5 yıl sonunda ÖTV'siz satılabilir, yeni istisna için 10 yıl beklenir. Bu üç süreyi doğru yöneten, hakkın tamamını sorunsuz kullanır.
Kaynaklar
- Engellilerin Taşıt Alımında ÖTV İstisnası Ve KDV Uygulamasında Güncel Durum - Alomaliye.com
- Engelliler İçin Vergi Avantajları - Gelir İdaresi Başkanlığı
- Engelliler İçin Motorlu Taşıt Alımında Sunulan Hizmet ve Muafiyetler - Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
- Engelli Raporuyla ÖTV Muafiyetli Araç Nasıl Alınır? 2026 - Online Çözüm Merkezi
- 2026 Engelli Araç ÖTV İstisnası: Limit, Şartlar ve 10 Yıl Kuralı - Vergisel Boyut
- 2026 Engelli Araç Alımı Kapsamlı Rehberi - TÜREV
- ÖTV Muafiyetli Araçlar ve Engelli Araç Fiyatları (2026) - Fiat Türkiye
- Engelli Aracı Nasıl Satılır? Vasi ve ÖTV Muafiyeti (2026) - Oner Avukatlık