Jenson Button'un Karting Yılları ve F1'e Yolu

Düşünsene: sekiz yaşında bir çocuk, ilk yarışında, sağanak yağmurun altında, gridin en arkasından çıkıp kazanıyor. Lastikler ıslak zemin için değil, kuru zemin için üretilmiş slick lastikler ve kart neredeyse kontrolden çıkmak üzere. O çocuk daha direksiyon simidi tutmayı düzgün öğrenmeden bir şeyi çok iyi biliyordu: ıslak asfaltta panik yapmamak. Bugün o çocuğu Jenson Button olarak tanıyoruz; 2009 Formula 1 Dünya Şampiyonu, yani sağanakta herkesin kapandığı anda öne geçen o adam. Peki bu soğukkanlılık nereden geldi? Cevap, çoğu şampiyon gibi, karting pistinde yatıyor. Button'un İngiltere'deki Clay Pigeon Raceway'den Williams'ın F1 koltuğuna uzanan on yıllık karting hikayesi, motorsporlarının en iyi okul derslerinden biri.
Babası John Button: Kartın Arkasındaki Adam
Jenson Alexander Lyons Button, 19 Ocak 1980'de İngiltere'nin Somerset bölgesindeki Frome kasabasında doğdu. Adı bile yarış kokuyor: babası John, Danimarkalı rallycross rakibi ve dostu Erling Jensen'den etkilenerek bu ismi verdi; Jensen Motors ile karışmasın diye son harf "o"ya dönüştürüldü. Yani daha doğmadan soyadı bir piste benzemeye başlamıştı.
John Button'un kendisi 1970'lerin Avrupa rallycross yıldızıydı; Volkswagen Type 1, yarış çevrelerinde "Colorado Beetle" lakabıyla tanınan aracıyla ün salmıştı ve 1976'da İngiltere rallycross şampiyonasını ikinci sırada tamamlamıştı. Benzini damarlarında hisseden bir babayla büyüyen Jenson'un kaderi de büyük ölçüde bu şekilde yazıldı.
Küçük Jenson yedi yaşında bir 50cc motosiklet aldı ama yarım saat sonra bıraktı; sebebi gayet mantıklı ve her genç yarışçıyı gülümsetecek cinsten: araç yeterince hızlı değildi. Asıl dönüm noktası Earl's Court'taki bir yarış otomobili fuarında yaşandı. John Button, rallycross pilotu ve Ripspeed firmasının sahibi Keith Ripp ile görüştü ve Ripp, yeni kurulmuş 8-12 yaş arası Cadets sınıfı için bir Zip kart önerdi. Kart, 1987 Noel hediyesi olarak eve geldi. Mayıs 1988'de, sekiz yaşındaki Jenson Dorset'teki Clay Pigeon Raceway'de pisteye çıktı. Gerisi, az sonra okuyacağın gibi, tarihe geçti.
Öne Çıkanlar
- Button 8 yaşında, 1988'de Clay Pigeon Raceway'de karting'e başladı ve ilk yarışını yağmurda, gridin en arkasından kazandı.
- 1991'de British Cadet Championship'te girdiği 34 yarışın 34'ünü de kazandı.
- 1997'de, o dönemin en üst karting kategorisi olan Formula Super A Avrupa Şampiyonası'nın en genç ve ilk İngiliz şampiyonu oldu.
- 1998'de ilk denemesinde British Formula Ford şampiyonu, 2000'de 20 yaş 53 günle F1 tarihinin en genç İngiliz pilotu oldu.
- 2009 Formula 1 Dünya Şampiyonluğu'na uzanan akıcı sürüş tarzının temeli, karting yıllarında atıldı.
Yağmurda Slick Lastik: İlk Zafer ve Cadet Yılları

O ilk zafer tesadüf değildi, tam tersine bir baba projesiydi. John Button oğlunu bilinçli olarak ıslak zeminde slick lastiklerle koşturuyor, köşede durup fren noktalarını eliyle işaret ediyordu. Düşün biraz: çoğu ebeveyn çocuğunu yağmurda içeri çağırırken, John Button onu bilerek kaygan zemine gönderiyordu. Mantık basitti; kontrolü en zor koşulda öğrenirsen, kuru zemin çocuk oyuncağı kalır.
Bu okul hızla meyvesini verdi. 1989'da, dokuz yaşında British Super Prix'yi kazandı. 1991'de ise Button, Cadet sınıfında adeta video oyunu kolaylığındaki bir sezon yaşadı: Wright Karts takımıyla girdiği 34 yarışın tamamını kazandı ve British Cadet Championship şampiyonu oldu. Bir sezon, tek bir galibiyetsiz gün yok. Kariyerin herhangi bir seviyesinde bunu yapmak müthiştir; Cadet seviyesinde yapmak, yeteneğin ne kadar erken parladığının kanıtı.
1992'de Junior TKM sınıfında hem ulusal hem açık şampiyonlukları geldi. Ama o yıl kötü sonuçlar Button'un özgüvenini sarsmıştı; takımın antrenör mekaniği Dave Spencer devreye girip fitness ve beslenme düzenini baştan kurdu. Ayrıca Spencer, daha güçlü Junior kartlara geçişte genç pilotun daha az akıcı, daha agresif sürmesini ve lastik durumunu yönetmeyi öğretti. Yani o meşhur pürüzsüz tarzın yanına biraz diş eklendi.
İtalya'ya Taşınmak ve 1996'nın Kabusu
15 yaşında Button okuldan alınıp İtalya'ya taşındı. Neden mi? Çünkü karting dünyasının büyük isimlerinin çoğu, takımlarıyla, şasi üreticileriyle ve motor uzmanlarıyla oradaydı. İlk denemesinde Senior Italian ICA Series'i kazanması, taşınmanın ne kadar doğru bir karar olduğunu gösterdi. 1993'te üçüncü kez British Open Kart Championship'i almış, 1994'te Birel takımıyla Junior ICA Avrupa Şampiyonası'nda yarışmış, 15 yaşında Formula A Dünya Şampiyonası'nın en genç ikincisi olmuştu. 1995'te ABD'de zaman turlarında Giorgio Pantano'dan 0.3 saniye daha hızlıydı; ne var ki motor arızaları sezonun ipini çekti.
Asıl sınav 1996'da geldi. Team GKS-Lemmens ile fabrika destekli Tecno-Rotax kartlara binen Button için sezon, kendi deyimiyle kâbus gibi geçti: lastik regülasyonu değişince kart yeni koşullara uyumsuz kaldı. Yine de o yıl Avrupa Formula A'da beşinci, Formula A World Cup'ta üçüncü ve Amerikan Şampiyonası'nda üçüncü oldu; "kayıp sezon" bile böyle sonuçlar getiriyorsa yetenek konusunda söyleyecek söz kalmıyor. Sezon sonunda takımdan biri arka şasi borusunu testereyle kesip kartı toparladı ve her şey yerine oturmaya başladı.
1997: Formula Super A Avrupa Şampiyonluğu
Ve 1997. Team GKS'in Tecno şasi, Rotax motor ve Bridgestone lastiklerle hazırladığı kartla Button, Avrupa Formula Super A Şampiyonası'nı kazandı. Bu sadece bir kupa değil; Super A, dönemin en üst karting kategorisiydi ve Button, 100cc'lik bu sınıfta hem en genç hem de ilk İngiliz şampiyon oldu. Aynı şampiyonlar listesinde Jarno Trulli ve Alex Zanardi gibi isimlerin bulunması, bu başarının ağırlığını netleştiriyor.
Aynı yıl Japonya'daki World Cup'ta ikinci olarak Ayrton Senna Memorial Cup'ı kazandı ve Winter Cup'ta da ikincilik elde etti. Kart ekibi sahibi Paul Lemmens, gördüğü en iyi üç pilot sorusuna verdiği yanıtta üçüncü bir isim saymamayı tercih eder; onun listesinde yalnızca Ayrton Senna ve Jenson Button var. Senna ile aynı cümlede anılmak, karting dünyasında bir pilota verilebilecek en büyük iltifatlardan biri. Button karting kariyerini bu Senna Memorial Cup zaferiyle taçlandırarak kapadı.
Kartingten Formula Ford'a ve F1'e Sıçrayış
1998: İlk Denemede Formula Ford Şampiyonluğu
1998'de, 18 yaşında, tek kişilik araçlara geçiş zamanı geldi. Mentörü Paul Lemmens, eski pilot Harald Huysman'la görüştü; David Robertson ve Huysman'dan oluşan menajerlik ekibi sponsorluk buldu. Button, Haywood Racing'in Mygale SJ98 aracıyla British Formula Ford Şampiyonası'na ilk yılında damga vurdu: dokuz galibiyetle (bazı resmi kayıtlarda yedi galibiyet ve on iki podyum olarak geçer) ilk denemesinde şampiyon oldu, Formula Ford Festival'i de kazandı ve Avrupa Formula Ford'da ikincilik elde etti. Marlboro onu Formula 3'te desteklenen seçkin kadroya aldı; son İngiliz desteklenenler Eddie Irvine ve Allan McNish'ti.
1999-2000: F3'ten Williams'a
1999'da British Formula 3'te ilk yılında üçüncü oldu ve McLaren Autosport BRDC Young Driver Award'un sahibi çıkarak ödül olarak bir McLaren F1 aracını sürme fırsatı yakaladı. 2000'de ise Williams ile Formula 1'e adım attı; Avustralya'da 20 yaş 53 günlükken yarışan Button, F1 tarihinin en genç İngiliz pilotu oldu. Kendisi bu sıçramayı kartinge bağlıyordu: arabalarla iki yıldır yarışıyordu ama kartlarla tam on yıl; o süreçte baskıya dayanmayı öğrenmişti. Sonuç zinciri ortada: 1991 Cadet şampiyonu, 1997 Super A Avrupa şampiyonu, 1998 Formula Ford şampiyonu, 2009 F1 Dünya Şampiyonu.
Karting, Button'un Sürüş Tarzını Nasıl Şekillendirdi?
İşte bu sayfanın asıl kalbi burası atıyor. Button'un o meşhur akıcı, ipek gibi sürüş tarzı, karting pistlerindeki fizik zorunluluğunun doğrudan ürünü. Kart motorları güçsüzdür; hızlı olmanın tek yolu motoru yüksek devirde tutmak, bu da viraj hızını kaybetmeden, gaz ve fren geçişlerini kesintisiz, akıcı bir ritimle yapmak demektir. Karting'de viraja sert girip hızını öldürürsen motor devri çöker ve düzlükte geri kazanamazsın. Yani akıcılık bir stil tercihi değil, hayatta kalma kuralı.
Babasının yağmurda slick lastik antrenmanlarının etkisi de burada görülüyor. Anthony Davidson, Rye House'taki cadet karting günlerinde Button'ı izlediğini, John Button'un onu yağmurda slicklerle pisteye gönderdiğini ve o akıcı tarzın tam olarak orada cilalandığını anlatır. Bu tarzın bir avantajı daha vardı: akıcı sürüş lastikleri daha iyi koruyor ve ıslak zeminde ön kaymayı yönetmeyi kolaylaştırıyordu. İlk kart yarışından beri ıslakta doğal bir yetenek sergileyen Button, bu hızlı, akıcı ve kendinden emin tekniği sayesinde 1998 Formula Ford şampiyonluğunu da kazandı.
Kendisi idolü olarak Alain Prost'u ve Ayrton Senna'yı görüyordu; insanların sürüşünü Prost gibi akıcı bulduğunu söylemesi de bu benzerliğin dışarıdan görünür olduğunun kanıtı. Bugün bildiğimiz Button imzası, yani lastikleri adeta okşayan, ıslakta kimsenin bulamadığı tutuşu bulan sürüş, 1988'deki o yağmurlu Clay Pigeon sabahında doğdu.
Button'un Hikayesi Genç Kartingçilere Ne Söylüyor?
Önce kısa hatırlatma: karting sınıfları yaşa göre kademelenir. Motorsport UK sisteminde Bambino 6-8 yaş arasını, Cadet sınıfı ise 8. doğum gününden 12. yaş yılının sonuna kadar olan pilotları kapsar; sınıflar sürücü yaşı, motor tipi, şasi spesifikasyonu, minimum ağırlık ve tek hızlı ya da vitesli şanzıman kombinasyonuyla belirlenir. Button da tam bu merdivenin basamaklarından çıktı: Cadet, Junior TKM, ICA, Formula A ve zirvede Formula Super A.
Peki Button hangi yaşta karting'e başladı? Sekiz yaşında, Clay Pigeon Raceway'de. Babasının rolü neydi? Kart motoru ayarlayan bir iş kurarak fon sağladı ve kartı beyaz bir transit vanla İngiltere boyunca taşıdı; John Button 2014'te, 70 yaşında, Güney Fransa'daki evinde vefat etti. Karting hangi yıla kadar sürdü? 1997'ye kadar; Ayrton Senna Memorial Cup zaferiyle noktalandı. Frome'de bugün bir Jenson Avenue ve "The Frome Flyer" adında bir pub var; kasaba şampiyonunu unutmamış.
Button'un on yıllık karting kariyerinin özeti şu: zorlu koşullarda soğukkanlılık, güçsüz motorlarda akıcılık, kayıp bir sezonda bile pes etmeme ve en üst kategoride şampiyonluk. Pistte zorlanınca butonuna basmayacaksın; frenini, gazını ve sabrını ayarlayacaksın. Button tam olarak bunu yaptı ve kartingten F1 koltuğuna giden yolun, doğru binildiğinde ne kadar hızlı bir asansör olabileceğini kanıtladı.