Dario Franchitti: Indy 500'ü Üç Kez Kazanan Efsane

Düşünsene: bir pilot var, Formula 1 kapısını iki kez çarpıp açıyor ve her seferinde kendisi kapatıyor. Bir başkası olsa hayatının pişmanlığı olur; ama bu pilot Amerika'ya gidip üç kez Indianapolis 500 kazanıyor, üstüne dört IndyCar şampiyonluğu ekliyor. İşte Dario Franchitti hikayesi tam olarak bu: reddedilen davetlerin, kırılan kemiklerin ve son virajda asla geri adım atmamanın hikayesi. Peki Bathgate diye bir İskoç kasabasından çıkan bu çocuk nasıl oldu da Indy 500'ü üç kez kazanan onuncu pilot olmayı başardı? Hadi baştan alalım.
Karting Pistinden Avrupa Formüllerine
George Dario Marino Franchitti, 19 Mayıs 1973'te İskoçya'nın Bathgate kasabasında doğdu. Ailesinin kökleri İtalya'ya, Cassino kasabasına uzanıyor; büyükanne ve büyükbabalarından üçü oradan gelmiş. Yani mizah anlayışına İskoç, kanına İtalyan hız katmış diyebiliriz. Babası George bir dondurma dükkanı işleten ama aynı zamanda amatör yarışçı bir adamdı; küçük Dario için motorlu spor, evin içinde nefes alınan bir havaydı.
Direksiyona 10 yaşında kartingle tutundu. Ve tutunduğu yerden bırakmadı: 1984 İskoç Junior Şampiyonası, 1985-86 British Junior Karting şampiyonlukları, 1988'de İskoç Senior Şampiyonası. Toplamda 100'den fazla karting yarışı ve 20 karting şampiyonluğu. 20 tane! Benim lisede topladığım rozetlerden bile çok. Aile yarışla bu kadar doluyken sürpriz değil ki kardeşi Marino Franchitti, kuzeni Paul di Resta ve vaftiz oğlu Sebastian Melrose da yarış pilotu olmuş.
17 yaşında Formula Vauxhall Junior'a geçti ve şampiyonayı 4 zaferle kazandı. Külçe gibi bir detay: babası bu yarışları finanse edebilmek için aile evini ipotek ettirdi. Yani Franchitti ailesi bu rüyaya evlerini koymuş, kelimenin tam anlamıyla. Ardından Jackie Stewart'ın Paul Stewart Racing ekibine girdi; 1993'te Brands Hatch'te Formula Vauxhall Lotus şampiyonluğunu son 3 yarış kala garantiledi, 6 zaferle. 1992'de Autosport BRDC Ödülü'nü kazandı ve ödülün sonunda 1995'in Aralık ayında Jerez'de bir McLaren Formula 1 aracıyla test yaptı. F1 kapısı ilk kez aralanmıştı. Ama sadece aralandı, değil mi?
DTM'den CART'a: Amerika'ya Giden Yol

1994 İngiliz F3'te Dallara F394-Mugen Honda ile 133 puanla 4. olurken tek galibiyetini Silverstone'da aldı. Sonra 1995-96'da AMG-Mercedes ile DTM/ITC'de Mercedes C-Class V6 sürdü; 1995 DTM'de 5. (2 pole position, 4 podyum), Mugello'da ilk tur arabası zaferi, 1996 ITC'de 171 puanla 4. ve Suzuka'da bir galibiyet. Gayet iyi gidiyordu. Ta ki ITC, 1996 sonunda maliyetler yüzünden kapanana kadar.
Kapılar kapanınca başka bir kapı açıldı: Amerika. Jackie Stewart'ın tavsiye mektubuyla Carl Hogan'ın CART ekibine bağlandı. İşte burada, kariyerinin en ilginç kararlarından biri: Ron Dennis ona hafta içi McLaren Formula 1 test pilotluğu, hafta sonu CART yarışçılığı öneren 7 yıllık bir sözleşme çıkardı. Franchitti hayır dedi. Sonraki yıllarda Stewart GP'nin F1 teklifini de, menajeri Craig Pollock'un önerisiyle, reddedecek. F1 rüyasını gerçekten istemedi mi? Hayır, sanırım o sadece kendi yarışını istedi: haftanın 7 günü, ovallerde, sokak pistlerinde, yağmurda, güneşte.
Öne Çıkanlar
- Dario Franchitti 4 IndyCar şampiyonluğu (2007, 2009, 2010, 2011) kazandı.
- 3 Indianapolis 500 zaferi: 2007, 2010 ve 2012.
- Amerikan açık teker yarışlarında 265 start, 31 galibiyet ve yaklaşık 90 podyum.
- Indy 500'ü en az üç kez kazanan onuncu pilot oldu.
- Kariyeri 2013 Houston'daki ağır kazayla sona erdi; bugün Chip Ganassi Racing'de sürücü koçu.
CART Dönemi: İlk Zafer ve Jim Clark Mirası
1997'de Hogan Racing ile Reynard 97i-Mercedes-Benz sürdü; Toronto'da ilk CART pole position'unu aldı, sezonu 10 puanla 22. bitirdi ama çaylak sıralamasında 3. oldu. Sonra Team Green'e geçti ve 1998'de işler değişti. Sezonun 14. yarışı Road America'da ilk CART zaferini kazandı. Bu galibiyetin ağırlığı şu: 1965'te Jim Clark Indianapolis 500'ü kazandığından beri bir İskoç pilot Champ Car kazanamamıştı. Franchitti bu geleneği 33 yıl sonra yeniden alevlendirdi. Aynı sezon Vancouver ve yağmurda kısaltılan Houston'da da kazandı; şampiyonayı 160 puanla 3. tamamladı.
1999, hem zirve hem kırılma yılıydı. Juan Pablo Montoya ile aynı puanda sezonu bitirdi ama şampiyona, daha çok yarış kazanana verilen hesaplama kuralıyla Montoya'ya gitti. Franchitti 3 galibiyette kalmış, Montoya 7 almıştı. Tarih, kıl payı kaçırılmış şampiyonluklar listesine bir İskoç ismi daha yazmıştı. 2000'de ise Homestead testinde geçirdiği kazada sol kalça ve pelvis kırıkları ile beyin kontüzyonları yaşadı; konsantrasyonu, dengesi, hafızası etkilendi. Sezonu 92 puanla 13. bitirdi.
2001 Cleveland'da 7. zafer, 2002'de ise Vancouver, Montreal ve Rockingham galibiyetleri geldi. Rockingham, onun tek CART oval zaferiydi; önemsiz bir detay değil, çünkü oval zaferler onu gelecekte Indy 500'de bekliyordu. 2002'de ilk kez Indianapolis 500'e de katıldı: 28. sıradan başlayıp 19. oldu. İlk deneme hararetliydi ama sırada çok daha büyüğü vardı.
İlk Şampiyonluk ve 2007 Indianapolis 500 Zaferi
2003'te Andretti Green Racing ile IRL'ye geçti (Newman/Haas teklifini reddederek). Ama Nisan 2003'teki motor kazasında bel omurgasında kırık aldı ve sezon fiilen bitti. 2004'te Milwaukee'de ilk IndyCar zaferini kazandı, 2005'te iki galibiyet daha ekledi. Parçalar yavaş yavaş yerine oturuyordu.
2007'de oturdu. AGR ile 4 galibiyet aldı, ilki Indianapolis 500'dü. İlk Indy 500 zaferi! Aynı yılki şampiyonluk mücadelesi Scott Dixon ile Chicagoland'deki sezon finaline kadar kızıştı ve Franchitti, kariyerinin ilk IndyCar şampiyonluğunu Dixon'un önünde aldı. Bir sezon hem Borg-Warner Kupası hem şampiyonluk. Oldukça iyi bir yıl, değil mi? Peki neden hemen ardından NASCAR'a gitti? Kısa cevap: yeni bir meydan okuma aradı. 2007-2008 arasında NASCAR Cup'ta Target Dodge 42 numaralı arabayla yarıştı; sonuçlar parlak değildi ve 2008'de Target Chip Ganassi Racing ile IndyCar'a geri döndü. Dönüşün tatlı bir bonusu oldu: 2008'de Daytona'nın 24 Saati'ni kazandı.
Ganassi Yılları: 2009-2012 Arasındaki Üstünlük
Üst Üste Şampiyonluklar ve 2010 Indy 500
2009, 2010 ve 2011'de üst üste üç şampiyonluk. 2007'yle birlikte toplam dört. Bu dönemde 12 yarış kazandı ve 2010'da ikinci kez Indianapolis 500'ü bitirdi. Takım arkadaşlarından biri de Dixon'du; yani 2007'in son virajdaki rakibi artık aynı garajdaydı. Ganassi ile geçirdiği 5 sezonda 2 Indy 500 zaferi daha ekledi.
2012: Sato ile Son Tur Düellosu
2012 Indy 500, Franchitti'nin belki de en unutulmaz yarışıydı. Yeni araca uyum sorunu yaşadığı bir sezonda geldi bu zafer. Son turda Takuma Sato ile ilk virajda girdikleri düelloda Sato geçmeye çalıştı, temas oldu, döndü; Franchitti öndeki sırayla yarışı kazandı. Sonradan anlattığına göre kaza riskini göze almış ama gazı kesmemeyi seçmişti. Zafer sonrası 2011'de Las Vegas'ta hayatını kaybeden yakın dostu Dan Wheldon'a selam gönderdi. Üç Indy 500 zaferinin hepsi sarı bayrak altında gelmiş olması bazı taraftarlar arasında tartışma konusu olsa da, son turdaki o viraj düellosunu izleyen herkes yarışın rekabetçi niteliğini bilir. Ve madalyonun öbür yüzü: bu zaferle Franchitti, Indy 500'ü en az üç kez kazanan onuncu pilot oldu.
2013 Houston: Kariyeri Bitiren Kaza
6 Ekim 2013, Grand Prix of Houston. 5. virajda yine Sato'yla temas; Franchitti'nin arabası havaya uçtu ve bariyere çarptı. Kazada Franchitti'nin yanı sıra 13 seyirci ve bir IndyCar görevlisi yaralandı. Franchitti'nin yaralanmaları ağırdı: iki omurga kırığı, kırık ayak bileği ve beyin sarsıntısı. Omurga kırığı ameliyat gerektirmedi ama beynin şoktan toparlanması uzun sürdü; kendisi sonradan 5 haftalık hafıza kaybı yaşadığını açıkladı. 14 Kasım 2013'te emekliliğini duyurdu: doktorlar bir daha yarışmaması gerektiğini söylemişti. 31 galibiyet, 265 start, yaklaşık 90 podyum. Rakamların bir kısmı şu an bile farklı listelerde farklı sıralanıyor; podyum sayısı 89 ile 92 arasında, galibiyet sıralaması 8. ve 9. sıra arasında gösteriliyor. Kısacası: hangi listeye baksan, isim üst sıralarda.
Kariyer Karnesi: Dario Franchitti Rakamlarla
| Kariyer göstergesi | Değer |
|---|---|
| IndyCar şampiyonlukları | 4 (2007, 2009, 2010, 2011) |
| Indianapolis 500 zaferleri | 3 (2007, 2010, 2012) |
| Indy 500 start sayısı | 10 |
| Galibiyet (ABD açık teker) | 31 |
| Start (ABD açık teker) | 265 |
| Podyum | Yaklaşık 90 |
| Doğum | 19 Mayıs 1973, Bathgate, İskoçya |
| Emeklilik | 14 Kasım 2013 |
Franchitti Nereye Oturuyor? Mirası ve Bugünü
O zaman ana sorumuza dönelim: Dario Franchitti gerçekten efsane mi? Bence rakamlar cevabı veriyor. Dört şampiyonluk, üç Indy 500, 31 galibiyet. 2007 ile 2012 arasında, açık teker yarışının bölünme ve birleşme yıllarında (CART ve IRL 2008'de yeniden birleşmişti), hiçbir pilottan geri kalmadı; bazılarına göre hepsinden iyiydi. NASCAR macerasının sönük geçmesi bazı izleyicilerin gözünde mirasına gölge düşürse de, bir pilotu yaptığıyla değil yapamadığıyla değerlendirmek bana hep haksızlık gibi gelmiştir.
Sürüş stili de mirasının parçası: yumuşak ama cesur. Yavaş virajlarda aracı şişirmeyen, son turda gazı kesmeyen bir pilot. 2012'deki Sato düellosu bu stilin özeti sayılır: geçilir mi bilmiyordum ama durmayacaktım diyen bir adam.
Bugün? Pistten ayrıldı ama dünyadan değil. Chip Ganassi'nin davetiyle 2014'ten beri Ganassi'de danışman ve sürücü koçu olarak çalışıyor; Şubat 2026 itibarıyla da bu görevi sürdürüyor. Formula E yayın ekibinde yorumculuk yaptı, Gordon Murray Automotive'nin geliştirme pilotluğunu üstlendi. Hatta 52 yaşında NASCAR Trucks'ta St. Petersburg'ta bir yarış için bile geri döndü. Motorlu kanında var demek ki. Long Beach Motorsports Walk of Fame, Indianapolis Motor Speedway Hall of Fame, Motorsports Hall of Fame of America, İskoç ve Kanada spor şeref listeleri... 2007'de BBC Scotland Yılın Sporcusu seçildi. Bathgate'ten gelip Borg-Warner Kupası'nı üç kez öpen bir çocuk için fena değil, öyle değil mi?
Kaynaklar
- Dario Franchitti - Wikipedia
- Dario Franchitti - Motorsports Hall of Fame of America
- Four-time champ Franchitti announces his retirement - indycar.com
- Dario Franchitti's Racing Career Ends - Indianapolis Motor Speedway
- Dario Franchitti - IMS Driver Stats
- Franchitti joins the club: Three-time Indy 500 winner - indycar.com
- Dario Franchitti - IMS Museum Hall of Fame
- Franchitti Helps Drive Ganassi Team Forward in Mentor Role - indycar.com
- INDYCAR Champ Dario Franchitti: Truck Start at St. Pete - Fox Sports
- Franchitti, fans hurt in Houston - ESPN