Engelli Aracında ÖTV Muafiyeti Nasıl Alınır?

Engelli aracıyla ilgili işlemlerde otuz yıldır aynı sahneyi görürüz: evraklar tam, araç seçilmiş, bayide sözleşme hazır - sonra biri sorar, bu aracın ÖTV'siz alınabileceği nereden belli? Oysa mesele bir kağıt değil, doğru sırayla yürütülmesi gereken resmî bir süreç. Eskiden bu işler tamamen vergi dairesi kapısında dönerdi; şimdi kısmen e-Devlet üzerinden ilerleyen bir başvuru düzeni var, ama temel kurallar değişmedi. Bu rehber, rapordan tescile kadar bütün süreci adım adım anlatıyor.
ÖTV Muafiyetli Engelli Aracı Kimler Alabilir?
Önce terminolojiyi düzelteyim, çünkü çoğu rehber burada yanıltıcıdır: uygulamanın hukuki adı muafiyet ya da indirim değil, ÖTV istisnasıdır. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 7. maddesinin 2. fıkrası kapsamında yalnızca ilk iktisapta, yani sıfır aracın ilk tescilinde uygulanır. İkinci el araç için böyle bir kolaylık yoktur; bu ayrıntıyı baştan bilmek, pazarlık masasında zaman kazandırır.
Yüzde 90 ve Üzeri Engellilik Oranı: En Geniş Hak
Sağlık kurulu raporunda engellilik oranı %90 ve üzeri çıkan kişi, engelin türüne bakılmaksızın istisnadan yararlanır. Görme, işitme, zihinsel ya da ortopedik engel ayrımı yapılmaz. Bu grupta üç önemli kolaylık vardır: araca özel tertibat yaptırmak şart değildir, sürücü belgesi aranmaz ve aracın engelli tarafından bizzat kullanılması gerekmez. Araç engellinin adına tescil edilir; kullanım ise aşağıda anlatacağım şerh düzeniyle yürür.
Yüzde 40 ile 89 Arası: Özel Tertibat ve Ehliyet Şartı
Bu aralıktaki rapor sahipleri için işler daha titiz yürütülür. Aracı engelli bizzat kullanmalıdır; raporda engel nedeniyle gerekli olan hareket ettirici özel tertibat açıkça yazılmalı, sürücü belgesinde uygun kodlar bulunmalı ve araçta bu tertibat fiilen yaptırılmalıdır. Uygulamada sık rastladığım bir yanılgıyı da burada keselim: rapordaki otomatik vites kullanabilir ibaresi tek başına hak doğurmaz. Özel tertibatın niteliği, rapor ve ehliyette tutarlı biçimde görünmek zorundadır.
Nisan 2026 Genişlemesi: Ehliyet Alamayan Ortopedik Engelliler
17 Nisan 2026'da yürürlüğe giren düzenleme, yıllardır tartışılan bir adaletsizliği giderdi. Raporunda ortopedik engelli %40 ve üzeri olduğu ancak engeli nedeniyle sürücü belgesi alamadığı belirtilen kişiler artık istisnadan yararlanabiliyor. Bu grupta bizzat kullanım ve özel tertibat şartı aranmıyor. Otuz yıllık perspektiften bakınca bu, uzun süredir beklenen ve gecikmiş denebilecek bir adım; çünkü araç hakkı ehliyete değil, engelin kendisine bağlanmalıydı.
18 Yaş Altı Engelli Çocuklar
Reşit olmayan engelli çocuklar için ÇÖZGER raporunda Özel Koşul Gereksinimi Vardır ibaresi, kısaca ÖKGV aranır. İşlemler veli, vasi ya da kanuni temsilci üzerinden yürütülür ve araç yine engellinin adına tescil edilir. Bu dosyalarda temsil belgesi eksikliği en sık karşılaşılan evrak sorunudur; başvurudan önce halledilmelidir.
Öne Çıkanlar
- 2026 üst fiyat limiti: vergiler dâhil 2.873.972 TL
- Yerlilik şartı: model bazında en az %40 yerli katkı oranı
- İstisnadan yararlanma sıklığı: 10 yılda bir
- İstisnalı araç 5 yıl dolmadan satılırsa ÖTV ödenir
- KDV istisnadan etkilenmez, ödenmeye devam eder
2026 Fiyat Limiti ve Yerlilik Şartı Ne Kadarlık Araç Alınabiliyor?
İstisnanın en çok konuşulan sınırı, vergiler dâhil satış bedelidir. 2026 yılında bu limit 2.873.972 TL'dir; 2025'teki 2.290.200 TL'lik rakam yeniden değerleme oranıyla güncellenmiştir. Resmî duyurularda bu rakam esas alınır; bazı bayi ve dernek sayfalarında 2.873.900 TL yuvarlaması görürseniz şaşırmayın, hesabın özü aynıdır. Limit aşılırsa kısmi vergi ödeme imkânı yoktur: araç tamamen istisna dışı kalır. Cam tavan, metalik boya gibi opsiyonlar limite dâhildir; kasko ve trafik sigortası dâhil değildir. Donanım paketindeki küçük bir seçim bile toplam bedeli limitin üstüne taşıyabildiği için proforma faturanın opsiyonları tek tek göstermesi şarttır.
İkinci sınır yerliliktir. Aracın model ve versiyon bazında en az %40 yerli katkı oranı taşıması gerekir; bu oran, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı beyanlarına göre belirlenir. Motor, şanzıman ve donanım seviyesine göre değişebildiği için aynı isimli modelin her versiyonu otomatik uygun değildir. Togg T10X ve T10F'nin RWD versiyonları limit içinde kalırken, 4More versiyonları yaklaşık 3,2 milyon TL bedeliyle limiti aşıyor. Limit içindeki seçenekler arasında Fiat Egea Sedan ve Cross, Hyundai i20 ve Bayon, Toyota Corolla ile C-HR Hybrid, Renault Clio, Duster, Megane Sedan ve Boreal'in uygun versiyonları sayılabilir. Teslim ya da fatura tarihindeki fiyat esastır; bugün uygun görünen bir versiyon, liste güncellenince sınırın dışında kalabilir.
Bir de fiyat matematiği vardır ki, bayilerle konuşurken işinize yarar. İstisnada ÖTV kaldırılır ama KDV ödenmeye devam eder. Kabaca hesap, normal fiyatın ÖTV oranına bölünmesiyle yapılır; yani listedeki indirimli rakamı gördüğünüzde neyin düştüğünü bilmek, acaba bedava mı diyor sorusuna cevap verir.
ÖTV İstisnası İçin Başvuru Nasıl Yapılır, Hangi Belgeler Gerekir?
Süreç sırasıyla şöyle ilerler ve sırayı bozmamak gerekir:
- Sağlık kurulu raporu: Tam teşekküllü hastaneden alınır; raporda ÖTV istisnalı araç kullanabileceğine dair ibare ya da engel yüzdesi açık olmalıdır.
- Kimlik ve temsil belgeleri: T.C. kimlik kartı; gerekiyorsa vasi kararı ya da temsil belgesi.
- Sürücü belgesi ve tertibat kodları: %90 altı grupta ehliyet ve üzerindeki kodlar belirleyicidir.
- Proforma fatura: Bayiden yazılı alınır; normal fiyat, ÖTV matrahı ve oranı, istisnalı fiyat, KDV, opsiyonlar ve yerlilik oranı ayrı ayrı yazılmalıdır.
- Vergi dairesi başvurusu: Belgelerle birlikte başvuru yapılır, onay alınır ve taahhütname imzalanır.
- Özel tertibat dosyası: Tertibat gerekiyorsa teknik belge, proje raporu ve TSE ya da yetkili kurum belgeleri eklenir.
- Tescil: Ruhsat şerhleri kontrol edilir, aracı kullanacak kişiler tescil kaydına işlenir.
E-Devlet üzerinden kısmi başvuru mümkündür; ancak özel tertibat ya da vasi içeren dosyalarda hâlâ fiziksel işlem gerekebiliyor. İthalat senaryoları için e-Devlet üzerinden randevu alan EAİS başvurusu, Eylül 2026'dan itibaren kullanılmaya başlandı. Eskiden hepimizin sıra beklediği bu işler, şimdinin düzeninde en azından randevuyla yürüyor; bu, küçük ama gerçek bir kazanım.
Beş Yıl ve On Yıl Kuralı: İstisnalı Araç Ne Zaman Satılabilir?
İşin en çok yanlış bilinen bölümü burasıdır. Kural iki ayrı süreden oluşur. Beş yıl kuralı: araç ilk alımından itibaren 5 yıl dolmadan, istisnadan yararlanamayacak bir kişiye satılırsa ya da devredilirse ÖTV aranır. Yani araç satılabilir; fakat ÖTV beyan edilip ödenir. 5 yıl dolduktan sonra yapılan satışta ÖTV yoktur. Engel oranının %90'ın altına düştüğü durumlarda da mantık benzerdir: aracın satışında 5 yılın bitmesi beklenir, o zaman ÖTV ödenmez.
On yıl kuralı ise yeni araca ilişkindir: 5 yılın dolması, hemen yeni istisnalı araç alma hakkı vermez. Yeni istisnadan yararlanabilmek için önceki alımdan itibaren 10 yıl geçmiş olmalıdır. Arazi için bir istisna vardır: araç sel, deprem, yangın ya da kaza gibi bir nedenle resmî olarak hurdaya çıkarılmışsa, durum belgelendirildiğinde 10 yıl beklenmeden yeni araç için istisna uygulanabilir. Pert kaydı düşmüş bir araç için evrakı eksiksiz tutmanın önemi, burada somutlaşır.
ÖTV Muafiyetli Araç Miras Kalırsa Ne Olur?
Miras senaryosu, sürecin en hassas ucudur. Murisin adına tescil tarihinden itibaren 5 yıl dolmadan istisnalı araç miras kalırsa, mirasçılar da engelli birey de yeni bir istisnalı araç alamaz ve aracın devrinde ÖTV sorunu doğabilir. Miras paylaşımı yapılmışsa mirasçılar aracı satabilir; ancak 5 yıl dolmadan satışta ÖTV yükümlülüğü gündeme gelir. Bu nedenle miras konusu, tazminat ve intikal işlemlerinden önce vergi danışmanıyla masaya yatırılmalıdır. Kağıt üzerinde küçük görünen bu ayrıntı, uygulamada ciddi bir vergi farkı demektir.
Aracı Kimler Kullanabilir ve MTV İstisnası Nasıl İşler?

%90 ve üzeri raporla tertibatsız alınan araçta, tescil kayıtlarına işlenmek şartıyla şu kişiler araç kullanabilir: eş, aynı ilde ikamet eden birinci derece kan ve kayın hısımları, kardeş, vasi ve noter sözleşmeli sürücü. Güncel uygulamada bildirilebilecek üçüncü kişi sayısı en fazla ikidir. Şerhe aykırı kullanım istisna ihlali sayılabilir ve vergisel sonuç doğurur; araç aile ortak aracı gibi kullanılmamalıdır. Bu, katılık değil, hakkın sınırını çizen basit bir tekniktir.
Vergi tarafında bir kolaylık daha vardır: %90 ve üzeri engellinin kendi adına kayıtlı araçları için özel tertibat şartı aranmaksızın MTV istisnası uygulanır. %90 altındakiler ise özel tertibatlı ve kendi adına kayıtlı araç için sağlık raporu, tescil belgesi, teknik belge, proje ve bildirim formuyla başvurarak MTV kolaylığından yararlanabilir.
En Sık Yapılan Beş Hata
- %40 raporu her işe yarar sanmak: %90 altında özel tertibat ve ehliyet kodu gerekir; tek başına rapor yeterli değildir.
- Ailedeki herkesin kullanabileceğini düşünmek: Belirleyici olan tescil şerhidir, akrabalık tek başına yetmez.
- Beş yılı yeni araç hakkı sanmak: Yeni istisna için süre 10 yıldır.
- Opsiyonları hesap dışı bırakmak: Toplam bedel limiti aşarsa istisna kapanır.
- İkinci el istisnası beklemek: İstisna yalnızca ilk iktisapta uygulanır; ikinci elde böyle bir hak yoktur.
Sonuç: Rapordan Tescile Doğru Yol
Bu işin özü şudur: %90 ve üzeri rapor sahipleri tertibat ve ehliyet şartı olmadan, %40 ile %89 arasındakiler bizzat kullanım, özel tertibat ve ehliyet koduyla, Nisan 2026'dan itibaren de ehliyet alamayan %40 üzeri ortopedik engelliler ÖTV istisnasından yararlanır. Araç, vergiler dâhil 2.873.972 TL limitini aşmamalı, en az %40 yerli katkı oranı taşımalı ve hakkı 10 yılda bir kullanılmalıdır. Rapor, proforma fatura ve vergi dairesi onayı doğru sırayla tamamlandığında süreç düşünüldüğü kadar sancılı değildir; asıl pahalı olan, şerh ve süre kurallarını bilmemekten doğan hatalardır.
Kaynaklar
- Engelliler İçin Motorlu Taşıt Alımında Sunulan Hizmet ve Muafiyetler - Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
- Engelliler için Vergi Rehberi - Gelir İdaresi Başkanlığı
- Engelli Kişilere Tanınan Muafiyetler - Ticaret Bakanlığı
- Engelli Araç Fiyatları 2026: Hangi Araçlar Alınabilir? - Türev
- ÖTV Muafiyetli Araçlar ve Engelli Araç Fiyatları (2026) - Fiat Türkiye
- Engel Yok Toyota Var! ÖTV Muafiyetli Engelli Araçları - Toyota Türkiye
- Engelli Araç Alımında ÖTV Muafiyeti: 5 Yıl mı, 10 Yıl mı? - Fatih Aras
- ÖTV muafiyetli engelli aracın mirasçıya devri - OYDER
- Engellilerin ÖTV - MTV Muafiyeti - Engelsiz Kariyer
- e-Devlet EAİS başvurusu - Sonmühur