Juha Kankkunen: Dört Markayla Dört WRC Kupası

Kasım 1986'nın o tuhaf günlerinde dünya ralli şampiyonluğu bir pilotun elinden alınıp 11 gün sonra geri veriliyordu. Bir yanda diskalifiye iddiaları, diğer yanda Grup B'nin gölgesinde kapanan bir dönem. İşte Juha Kankkunen'in hikâyesi tam da o kaosun ortasında başlıyor ve dört farklı markayla, dört farklı kupayla devam ediyor. Peki bu Finlandiyalı pilot nasıl oldu da Peugeot, Lancia ve Toyota ile üst üste zirveye tırmanmayı başardı? Hazırsan, beraber teker teker inceleyelim.
Finlandiya'nın Buz Üzerindeki Ralli Okulu
1959'da Orta Finlandiya'nın Laukaa kasabasında, çiftçi bir babanın oğlu olarak doğdu Juha Matti Pellervo Kankkunen. Laukaa deyince aklına ne geliyor bilmiyorum ama ralli haritasına bakarsan, Rally Finland'in geleneksel merkezi Jyväskylä'nın hemen yanında bir köy. Yani çocukluğu, dünyanın en hızlı çakıl yollarının gölgesinde geçmiş desek yanlış olmaz.
Finlandiya'nın ralli okulu dediğimiz şey bir okul binası değil tabii; kışın kaygan orman yollarında araba kontrolünü, buz üzerinde dirsek çevirmeyi, burun hissini öğrenmek. Düşün ki 16 yaşındayken kartingte kayarak viraj almayı öğreniyorsun; Fin'ler ise aynı şeyi gerçek yollarda, gerçek ağaçların arasında yapıyor. Bu okuldan mezun olan pilotlarda ortak bir iz var: araç kaymaya başladığında paniklemek yerine gazla konuşuyorlar. Kankkunen bu okulun en parlak öğrencilerinden biriydi.
Fabrika takımı kariyeri 1983'te başladı ve 2002'ye kadar 19 yıl aralıksız sürdü. Bu, ralli dünyasında bir ömür anlamına geliyor; üstelik bu ömrün içine 23 WRC zaferi ve 4 dünya pilotlar şampiyonluğu sığdı. Rakamların hepsini aşağıda topladım ama önce kupa kupa ilerleyelim.
Öne Çıkanlar
- 4 WRC şampiyonluğu: 1986 (Peugeot), 1987 ve 1991 (Lancia), 1993 (Toyota)
- Dört kupaya ulaşan ilk WRC pilotu; Grup B, Grup A ve WRC sınıflarının hepsinde şampiyon olan tek isim
- Kariyerinde 23 WRC zaferi; son zaferi 1999 Rally Finlandiya
- 1988 Dakar Ralli şampiyonluğu ve aynı yıl Race of Champions galibiyeti
- Fabrika pilotluğu 1983-2002: 19 yıl aralıksız
1986 Peugeot 205 Turbo 16 ile İlk Kupa: Grup B'nin Son Şampiyonu

Kapıyı Açan Kaza ve Vatanen'in Koltuğu
Kankkunen'in Peugeot'a gidişi aslında bir başkasının talihsizliğiyle gerçekleşti. 1985'te Toyota ile Kenya Safari ve Fildişi Sahili rallilerini kazanarak Peugeot yönetiminin gözüne girmişti. 1986'da Ari Vatanen Rally Argentina'da ağır sakatlanınca, boşalan koltuğa Kankkunen oturdu. Hayat bazen böyle; bir kapı kapanırken diğeri açılıyor.
Şampiyonluğun 11 Günde El Değiştirdiği Sezon
1986 sezonunda İsveç, Akropolis ve Yeni Zelanda rallilerini kazandı. Ama işler sanıldığı kadar pürüzsüz değildi. Sanremo Rally'de önce bir zaman tutma hatası yaşandı, ardından Lancia patronu Cesare Fiorio, 205'lerin izinsiz aerodinamik alt takım kullandığı iddiasını ortaya attı ve Peugeot'lar diskalifiye edildi. Sezon finali Olympus Rally'yi Lancia'dan Markku Alén kazanınca şampiyonluk kısa süreliğine ona gitti. Ta ki FISA'nın Sanremo sonuçlarını iptal etmesine kadar. 11 gün sonra kupa, gerçek sahibine yani Kankkunen'e döndü.
Bu sezonun karanlık bir yüzü de vardı: Henri Toivonen ve co-pilotu Sergio Cresto, 2 Mayıs 1986'da Tour de Corse'ta geçirdikleri kazada hayatlarını kaybetti. Bu trajedi, o yıl sonunda Grup B kurallarının tamamen bitirilmesine yol açtı. Yani Kankkunen, Grup B döneminin son dünya şampiyonu unvanını taşıyor; hem zaferin hem veda sezonunun adamı.
O yıl Kankkunen'in yol göstericisi co-pilot Juha Piironen'di. İleride Juha Repo ve Nicky Grist gibi isimlerle çalışacak olsa da, ilk kupanın yolunda Piironen vardı. Ralli pilotu yalnız çalışmaz; co-pilot pacenote okur, mesafeyi hesaplar, pilotun ikinci beyni olur. Bu ikili, Grup B'nin en hızlı günlerinde bu işi başarıyla yaptı.
205 Turbo 16 Evo 2: Kağıt Üzerinde Bile Ürkütücü
Peki bu Grup B canavarı gerçekte neydi? Ortaya transvers yerleşimli, 1775 cc'lik, 16 supaplı, turboşarjlı bir sıra dört motor konmuştu. Sıkıştırma oranı düşük tutulmuş (7.0:1), çünkü turbo basıncı ile gücü şişiriyorlardı. Basit bir benzetme yapayım: bu, küçük bir motora zorla iki kat nefes verdirmek gibi bir şey; küçük hacim, devasa güç.
| Özellik | Peugeot 205 Turbo 16 Evo 2 |
|---|---|
| Motor | 1775 cc, sıra 4, 16 supap, turboşarjlı, orta konum |
| Güç | 430 hp (bazı kayıtlarda Evo 2 için 500 hp geçer) |
| Tork | 490 Nm |
| Ağırlık | 910 kg |
| Aktarma | Dört tekerlekten çekiş, 5 ileri şanzıman |
| Sıkıştırma oranı | 7.0:1 |
Güç değeri konusunda dürüst olalım: Evo 2 versiyonu için ralli arşivlerinde 430 hp, motorsport basınında ise 500 hp rakamı geçiyor. Hangisi doğru? Muhtemelen tanıma ve döneme göre değişen bir tablo; şanzımandan tekerleğe giden yolda kaybedilen güç de hesaba katılmalı. Neyse ki tork tarafı net: 490 Nm, 910 kg'lık bir gövdeye hizmet ediyor. Bugünün bir hatchback'i için bile çılgın bir güç/ağırlık oranı bu. Kankkunen kendisine sorulduğunda favori aracının bu olduğunu, 30-50 kilometrelik uzun etaplarda bugünkünden çok daha fazla taktiksel sürüş gerektiğini, lastikleri tam gazda 5 kilometrede bitirebileceğinizi anlatıyor. Yani bu araç, sadece ciddi pilotlar için yapılmış.
1987 ve 1991 Lancia Delta ile İkinci ve Üçüncü Kupa
Grup B bitince WRC, Grup A denen çok daha sivil araçlar düzenine geçti. Düşün ki bir gün 430+ hp'li bir canavarın direksiyonundasın, ertesi sezon neredeyse sokak arabası sayılacak bir araçla yarışıyorsun. Bu geçişi yönetmek az pilotun harcı; Kankkunen bu az sayıdaki pilotlardan biri olarak 1987'de Lancia'ya geçti ve Grup A döneminin ilk sezonunda şampiyonluğu başarıyla savundu. Üst üste iki kupa, iki farklı marka, iki farklı düzen: bu tesadüf değil, uyum yeteneği.
Lancia tarafında araç, efsane haline gelen Delta ailesiydi. Grup A Delta, ralli yaşamı boyunca toplam 46 WRC etkinliği kazandı ve 1987'den itibaren 6 yıl üst üste üreticiler şampiyonluğu aldı. Kankkunen'in 1991'deki üçüncü kupası Delta HF Integrale ile geldi. Yol versiyonu Integrale'de 2.0 litre turboşarjlı Lampredi motor 163 hp üretiyor, tork 192 lb-ft seviyesindeydi; Evo 2 versiyonu ise 215 PS'e ulaşıyordu. Yarış versiyonları elbette daha öteydi; zaten dönemin rakibi Delta S4 (Grup B) 500 PS üretebiliyordu.
1993 Toyota Celica Turbo 4WD ile Dördüncü Kupa
1993, kariyerin doruk noktasıydı. Kankkunen Toyota Celica Turbo 4WD (ST185) ile dördüncü dünya şampiyonluğunu kazandı; aynı yıl Toyota üreticiler kupasını da aldı. Yani hem pilot hem takım zirvedeydi. Sezon boyunca co-pilot koltuğunda bu kez Dennis Giraudet ve Nicky Grist gibi isimler gördü. Rally Finlandiya'yı Giraudet ile, sezonun önemli zaferlerinden Rally GB'yi ise Grist ile kazandı. Kariyeri boyunca farklı co-pilotlarla bu uyumu kurabilmesi, onun adaptasyon gücünün bir başka kanıtı.
Bu dördüncü kupayla birlikte Kankkunen, dört pilotlar şampiyonluğuna ulaşan ilk WRC ismi oldu; rekoru sonradan Tommi Mäkinen, Sébastien Loeb ve Sébastien Ogier gibi isimler eşitledi ya da geçti, ama "ilk" unvanı onun. Ayrıca Grup B, Grup A ve WRC sınıflarının her birinde şampiyon olan tek pilot o. Bunu bir sporcu üzerinden düşünürsen, üç farklı oyun kuralında üç kez şampiyon olmak gibi bir şey; oyun değişince sen de değişiyorsun ama hep kazanıyorsun.
1996'da özel bir Celica GT-Four ile şampiyonaya katılmasına izin verildi ve 1000 Lakes Rallisi'nde (bugünkü Rally Finlandiya) ikinci oldu. Son WRC zaferi ise 1999 Rally Finlandiya'da geldi; Subaru ile. 40 yaşına yaklaşırken hâlâ kendi ev rallisinde kupa kaldırıyordu.
WRC Dışı: Dakar ve Race of Champions
Sadece WRC ile sınırlı kalmadı tabii. 1988'de Dakar Ralli'sini kazandı; aynı yıl Race of Champions'da da galip ayrıldı. Dakar'a 1988'in ardından 2005'te de döndü. Çöl kumlarıyla Finlandiya ormanları arasında dünya kadar fark var; ama o, her zeminde hızlı olmanın formülünü çözmüş bir pilottu.
Kankkunen Nasıl Dört Kupaya Ulaştı? Kısa Yanıt
Sorusuna net yanıt verelim: Juha Kankkunen, 1986'da Peugeot 205 Turbo 16 ile, 1987 ve 1991'de Lancia Delta ile, 1993'te Toyota Celica Turbo 4WD ile olmak üzere dört kez dünya ralli şampiyonu oldu. Bunu mümkün kılan şey tek bir hız değil; Grup B'den Grup A'ya geçen kurallara, değişen araçlara ve farklı co-pilotlara her seferinde uyum sağlama yeteneğiydi.
Kankkunen kariyerine baktığında elde ettiklerinden çok mutlu olduğunu, tek bir günü bile değiştirmek istemediğini söylüyor. Bugün Toyota'nın elçisi olarak WRC etkinliklerinde boy gösteriyor; efsanesi ise Jyväskylä'nın çakıl yollarında başlayıp dört farklı takımın garajından geçerek tarihe yazıldı. Bir sonraki ralli izlerken şunu düşün: o direksiyondaki hızlı Fin'lerin hepsinin birazında bu adamın izi var.
Kaynaklar
- Juha Kankkunen | WRC.com
- Peugeot's Group B gold standard that began Kankkunen's legend
- Peugeot 205 Turbo 16 Evo2 | juwra.com
- Juha Kankkunen - Drivers | juwra.com
- Juha Kankkunen - Peugeot 205 Turbo 16 (1986 Rallye Sanremo)
- Peugeot 205 T16 (1984) | Autozine
- WRC: These are the greatest rally drivers ever | Red Bull
- Kankkunen Juha / Repo Juha | 48 Neste Rally Finland 1998 | ewrc-results