Th!nk City Elektrikli Şehir Otomobili Neden İflas Etti?

Haziran 2011'in sonunda Norveç'te küçük bir elektrikli otomobil üreticisi, yirmi yıl içinde dördüncü kez iflas başvurusunu yaptı. Aracın adı Th!nk City'di; çarpışma testinden geçmiş, otoyol sertifikasına sahip, seri üretim olan yalnızca beş elektrikli otomobilden biriydi. Yine de dünya genelinde toplam satışı Mart 2011 itibarıyla 1.045 adette kalmıştı. Nissan Leaf ve Tesla'nın elektrikli otomobili kitlesel pazara taşıdığı bir on yılda, küçük şehir elektriklisi fikri neden tutmadı?
Cevap tek bir hataya indirgenemiyor. Th!nk City'nin hikâyesi, pil kimyasının maliyeti, ölçek ekonomisinin yokluğu ve kuralcılığa dayalı bir pazarın bir gecede ortadan kalkması gibi birkaç mühendislik ve ekonomi probleminin kesişiminde duruyor. Bu sayfada aracın Ford döneminden 2011 iflasına kadar olan tüm süreci, üretim ve satış rakamlarıyla birlikte ele alıyoruz.
Pivco'dan Ford'a: Şirketin İlk Dönemi
Şirketin kökeni 1991'de Norveç'te kurulan Pivco Industri AS'e dayanıyor. Prototip aşamasındaki araç PIV4 adını taşıyordu ve Pivco, 1998'e kadar 1.000'den fazla küçük elektrikli otomobil üretmeyi başarmıştı. Bu, bir garaj girişimi değil; küçük ama işleyen bir seri üretim deneyimiydi.
Asıl dönüm noktası 1999'da geldi. Ford, Kaliforniya'nın sıfır emisyonlu araç (ZEV) zorunluluğuna hazırlanmak için şirketi 23 milyon dolara satın aldı ve pil geliştirme programına 100 milyon dolar daha yatırım yaptı. Kasım 1999'da ilk nesil Think City, Oslo yakınlarındaki Aurskog tesisinde üretim hattına çıktı.
Ford Dönemi Teknik Profili (2000-2002)
İlk nesil araç teknik olarak mütevazı bir paketti: 27 kW (36 hp) gücünde üç fazlı bir asenkron motor, 12 kWh kapasiteli nikel-kadmiyum (NiCd) batarya ve yaklaşık 48 km menzil. Ford aracı aylık 199 dolardan, 34 aylık kiralama sözleşmesiyle pazara sundu ve 5.000 kiralama hedeflenmesine rağmen yaklaşık 1.000 müşteri bulabildi. ABD'de 370'ten fazla araç istasyon arabası olarak kiralandı; bunların yarısı hurdaya ayrıldı, yarısı Norveç'e geri gönderildi.
Zorunluluklar gevşediğinde Ford'un hesabı da değişti. 2002'de üretim, toplam 1.005 adedin ardından durduruldu ve şirket 2003'te satıldı. Ford'un bu döneme dair kitlesel pazar beklentisinin düşük olduğu, yönetimin araçtan beklentisini açıkça sınırladığı kayıtlarda var. Mart 2006 sonunda Think Nordic, orijinal kurucu Jan Otto Ringdal'ın da içinde bulunduğu InSpire yatırım grubuna geçti ve masada yeni bir nesil için plan vardı.
İkinci Nesil Th!nk City: 2008 Tanıtımı ve Teknik Özellikleri

İkinci nesil Th!nk City, 2008 yazında Avrupa otomobil fuarlarında tanıtıldı. İngiltere'de ilk kez Temmuz 2008'de sergilendi; Cenevre Otomobil Fuarı'nda Danimarka ve İsveç lansmanı duyuruldu, İngiltere'de satışın 2009 yazında başlayacağı açıklandı. Lansman dikkat çekici bir resmi ilgiyle de desteklendi: Sunuma Başbakan Gordon Brown ve Ulaştırma Bakanı katıldı.
Öne Çıkanlar
- İkinci nesil Th!nk City, 34 kW (46 hp) motor ve 160 km menzille sunuldu; azami hız 110 km/s idi.
- Ekim 2010'da üretim 2.500 adede ulaştı; dünya genelinde Mart 2011'e kadar satış 1.045 adette kaldı.
- Şirket 22 Haziran 2011'de Norveç'te yirmi yıl içinde dördüncü kez iflas başvurusu yaptı.
- ABD liste fiyatı 35.495 dolardı; o yıl için küçük bir şehir otomobiline düşük bir fiyat değildi.
Teknik taraf göz önüne alındığında, ikinci nesil ciddi bir mühendislik çabasının ürünüydü. Araç, çarpışma testinden geçmiş ve otoyol sertifikası almış, erken 2011 itibarıyla dünyada bu niteliğe sahip yalnızca beş seri üretim elektrikli otomobilden biriydi; Tesla Roadster, Mitsubishi i-MiEV, Nissan Leaf ve Smart ED ile aynı listede duruyordu.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Motor | 34 kW (46 hp) üç fazlı asenkron, ön çekiş |
| Batarya seçenekleri | 24 kWh zebra (NaAlCl4), 23 kWh EnerDel li-iyon, 18,7 kWh A123 li-iyon |
| Menzil | 160 km (tam şarjla) |
| Azami hız | 110 km/s |
| Şanzıman | Tek kademeli otomatik |
| Uzunluk / genişlik / yükseklik | 3.143 / 1.658 / 1.596 mm |
| Dingil mesafesi | 1.970 mm |
| Kütle | 1.397 kg |
| ABD liste fiyatı (2011) | 35.495 dolar |
Gövde, ağırlığın yüzde 95'i geri dönüştürülebilir enjeksiyon plastikten yapılmıştı; iç kumanda kollarının çoğu Ford Focus'tan alınmıştı. ABS, rejeneratif frenleme (ön disk, arka kampana), klima, elektrikli camlar ve hidrolik direksiyon standart donanımdaydı. Performans ise 34 kW'lık motorla sınırlıydı: 0-48 km/h hızlanma yaklaşık 6 saniye, menzil ise batarya seçeneğine göre 160-180 km bandında seyrediyordu. Reklam edilen azami hız 110 km/s civarındayken bazı ölçümlerde aracın bundan belirgin biçimde hızlı gidebildiği kaydedildi; fakat bu rakamların pazar için yeterli bir performans vaadi oluşturmadığı açıktı.
Üretim Ağları: Norveç, Finlandiya ve ABD

İkinci neslin üretim haritası üç ülkeye yayıldı. Ana montaj Norveç'teki Aurskog ve Finlandiya'daki Uusikaupunki tesislerinde yapıldı; Finlandiya'daki tesis, yüksek seviye Porsche modellerinin de üretildiği Valmet Automotive fabrikasıydı. 2010'da ABD'nin Elkhart, Indiana eyaletinde kısmi üretim başladı; gövde, tekerlek ve şasi Finlandiya'dan getiriliyordu ve Indiana üretimi EnerDel'in Indianapolis pilleriyle kuruldu.
Ekim 2010'da üretim 2.500 adede ulaştı ve Th!nk City, döneminin en çok satan saf elektrikli otomobillerinden biri haline geldi. Ancak satış tarafında tablo karamsardı: ABD'ye 2011 başında yalnızca yaklaşık 500 araç sevk edilebildi ve dünya genelindeki toplam satış Mart 2011 itibarıyla 1.045'te kaldı. Norveç lider pazar oldu; Eylül 2013'e kadar ülkede 1.120 araç tescillendi. Satış yapılan ülkeler arasında Hollanda, İspanya, Fransa, Avusturya, İsviçre, Finlandiya ve Birleşik Krallık da vardı.
Batarya, Sermaye ve Ener1: İflasın Teknik ve Mali Arka Planı
İflas tek bir kararla değil, birkaç iç içe geçmiş problemle geldi. Birincisi sermayeydi: Mart 2011'de mali zorluklar nedeniyle Finlandiya'daki üretim durdu ve şirket, operasyonları finanse edecek yeterli sermayeyi toplayamadığını gerekçe göstererek 22 Haziran 2011'de Norveç'te iflas başvurusu yaptı.
İkinci problem batarya tedariki ve maliyetiydi. Think'in büyük yatırımcısı ve li-iyon batarya üreticisi Ener1, Mayıs 2011'de Think ile ilişkisini kesti ve bu yatırım nedeniyle çeyrek bilançosunda 71 milyon dolar zarar yazdı; toplam yatırım 73 milyon dolar olarak raporlandı. Ener1'in kendisi de Ocak 2012'de iflas başvurusunda bulundu. Batarya üreticisi ile araç üreticisi arasındaki bu kırılgan ortaklık, iki şirketi birlikte batırdı.
Üçüncü problem fiyat ve ölçekti. Araç ABD'de 35.495 dolara listelenmişti ve bu fiyat, küçük bir 2+2 şehir otomobili için aşılmaz bir engeldi. Renault ile kısa süren bir ortaklık dönemi de sonuç vermedi. Temmuz 2011'de şirket varlıkları, Kuzey Amerika ve İngiltere iştirakleri dahil Electric Mobility Solutions AS tarafından satın alındı ve 2012 başında üretime devam edileceği duyuruldu; fakat üretim hiçbir zaman yeniden başlamadı. Indiana'daki fabrika son aracı Ağustos 2012'de tamamladı ve sayfa kapandı.
Yalnız Değildi: Coda, Wheego ve GM EV1 Bağlamı
Th!nk City'nin kaderi, dönemin küçük elektrikli girişimleri için tipikti. Coda Automotive, Çin kaynaklı Hafei Saibao sedanına dayanan dört kapılı elektriklisini Chevrolet Volt'tan daha pahalıya sattı ve toplamda ancak 100-120 civarında araç satabildi; şirket, Enerji Bakanlığı nezdinde sonuç alınamayan bir finansman sürecinin ardından iflas etti. Wheego gibi diğer küçük oyuncular da aynı yüksek fiyat ve düşük hacim kıskacındaydı.
Daha geniş bir tarihsel çerçevede, GM'in EV1 programı da benzer bir son yaşamıştı: 2003'te yüksek üretim maliyetleri ve küçük pazar gerekçesiyle aniden iptal edilen araçlar kiracılarından geri alındı ve çoğu ezildi; GM yöneticileri aracın pazar, teknoloji ve altyapının önünde olduğunu savundu. Th!nk City, bu erken elektrikli denemelerin 2000'ler versiyonuydu: Teknik olarak doğru yolda, ekonomik olarak hiçbir zaman sürdürülebilir değil.
Boşluğu Nissan Leaf Doldu
Peki tüm bu denemeler neden tutmadı ve boşluğu kim doldurdu? Nissan, Leaf'i Aralık 2010'dan itibaren kitle pazarına uygun fiyatlı ilk tam elektrikli otomobil olarak satışa sundu. Sonuçlar kıyaslanamaz düzeydeydi: Leaf küresel olarak 50.000 satış eşiğini aştı, ardından 400.000 satışa ulaştı ve toplam 10 milyar kilometre sürüş kaydetti. Nissan'ın o dönemdeki patronu Carlos Ghosn, ölçek ekonomisinin tutması için yılda 500.000 ile 1 milyon arasında Leaf satılması gerektiğini söylüyordu; bu rakam, Th!nk City'nin tüm yaşam döngüsündeki 2.500 adetlik üretiminin yüzlerce katı.
Buradaki mühendislik dersi açık: Th!nk City iflas etti, çünkü sürdürülebilir bir otomobil işi yürütmek için gereken ölçek ekonomisi, batarya maliyeti disiplini ve sermaye sürekliliğinin hiçbirine sahip değildi. Teknik açıdan otoyol sertifikalı, çarpışma testinden geçmiş bir elektrikli otomobil üretmeyi başardı; fakat 35.495 dolarlık fiyat etiketiyle 1.045 satış, bu denklemin neden kapanmadığını tek başına anlatıyor. Kitlesel elektrikli pazarın kapısını, küçük şehir otomobilleri değil; büyük üreticilerin ölçek, mühendislik ve sermaye gücüyle geliştirdiği modeller açtı.
Kaynaklar
- Think City - Wikipedia
- Think City - 2011 - Lane Motor Museum
- 2011 Think City - Green Car Reports
- A big bet on electric vehicle manufacturing goes bust - LA Times
- 2011 Think City - TopSpeed
- Think City (2008) CAR Review - CAR Magazine
- Nissan LEAF first electric car to pass 400.000 sales - Nissan
- THINK Electric Cars: History, City and Collapse - Motorgrail