Don Prudhomme Nasıl Funny Car Efsanesi Oldu?

Bir dragster'a atlıyorsun, çeyrek mil boyunca 190 milin üzerinde hızlanıyorsun ve kaybediyorsun... ama kimse buna şaşırmıyor, çünkü sen zaten çıktığın yarışların %90'ını kazanmışsındır. 1960'ların başında Kaliforniya'da bunu yapan bir delikanlı vardı ve ona yılan demeye başladılar. Peki Don "the Snake" Prudhomme nasıl bir drag yarışı efsanesine dönüştü? Hadi, bu hikâyeyi baştan anlatayım.
Greer-Black-Prudhomme: Kazanmaya Başlayan O Dragster
Donald Ray Prudhomme, 6 Nisan 1941'de Kaliforniya'nın San Fernando kentinde dünyaya geldi. Babasının oto gövde işinde boyacı olarak çalıştığı bir evde büyüdü ve San Fernando Vadisi'ndeki fahri Burbank Road Kings kulübünün üyesi olarak yarış dünyasına adım attı. İlk dragster'ını, erken hocası Tommy Ivo'dan satın aldı; enjektörlü bir Buick motoru taşıyan o klasik "rail" tipi araçtı. Sonra Dave Zeuschel'in yardımıyla motoru aşırı beslemeli hale getirdi - yani hayır, bu bir oyuncak değildi.
Asıl dönüm noktası, Tommy Greer'in sahibi ve finansörü olduğu, Keith Black'in motorunu ayarladığı dragster'ın direksiyonuna oturmasıydı. Aracı Kent Fuller inşa etti; motor-şanzıman ayarını ise Keith Black üstlendi. Black'in yaklaşımı ilginç bir mühendislik tercihiydi: burnout yapmayan, yani çıkışta lastik dumanlamayan daha tutarlı bir kombinasyon geliştirmişti. Drag yarışında tutarlılık, gösterişten daha çok kazanım demektir - hep böyle olmuştur.
İlk yarışı Haziran 1962'de Pomona Drag Strip'te oldu ve dikkat edin: ilk çıkışında kazandı. Ardından gelen şey drag yarışı tarihinin en çılgın istatistiklerinden biri. O günden itibaren girdiği yarışların %90'ından fazlasını kazandı, 8 saniyenin altındaki tutarlı çeyrek mil süreleriyle ve 190 mph'in üzerindeki hızlarla yarıştı. 1964'te ise 7.77 saniye ve 191 mph'in üzerinde bir hızla dünya rekoru kırdı; o araba yaklaşık 1.000 hp üretiyordu.
Bu oran hakkında ilginç bir detay var. O dönemde bir debriyaj markasının reklamında bu dragster için 236-7'lik bir galibiyet-mağlubiyet rakamı dolaşımdaydı; sonradan gerçek rakamın yaklaşık 81-8 olduğu belirtildi. Hangi rakama bakarsan bak, ikisi de benzer bir cümleyi anlatıyor: 1962 ile 1964 arasında bu takım neredeyse her seferinde kazandı ve hatta her kaybettikleri haber oluyordu. Böyle bir şeyi düşün, bir sürücünün yenilgisi haber değeri taşıyorsa, kazandığı artık haber bile sayılmıyor demektir.
Öne Çıkanlar
- 1962-64 arasında Greer-Black-Prudhomme dragster'ıyla yarışlarının %90'ından fazlasını kazandı.
- 1964 dünya rekoru: 7.77 saniye, 191 mph üzeri hız, yaklaşık 1.000 hp.
- 1975-1978 arasında üst üste dört NHRA Funny Car dünya şampiyonluğu.
- 1976 sezonunda sadece 1 yarış kaybetti; 8 ulusal etkinliğin 7'sini kazandı.
- Kariyeri boyunca 49 sürücü galibiyeti, takım sahibi olarak 100'ün üzerinde zafer.
"Snake" Lakabı Nereden Geldi?
Şimdi işin eğlenceli kısmına geçelim. "The Snake" lakabını sürücünün kendisi seçmedi. Ekip üyesi Joel Purcell taktı bu ismi: Prudhomme'un zayıf ve uzun fizik yapısına bakıp, çıkış çizgisinde ölümcül derecede hızlı reflekslerine bakan Purcell, yılan benzetmesini ortaya attı. Düşünsene, tek bir hamleyle tutup yakalayan bir refleks - yılan budur işte. Prudhomme başta bu lakaptan nefret etti ama promosyon değerini çabuk kavradı. Sonuçta "Snake" markası doğdu ve 35 yıllık kariyeri boyunca hep onunla anıldı.
İlk büyük zaferi de aynı yıllara denk geldi: 1962'de Kaliforniya'nın Bakersfield kentindeki Smokers March Meet'te ilk Top Fuel zaferini aldı. Küçük bir detay daha: 1963'te GBP dragster'ı Hawaii'de bir maç yarışına gittiğinde Roland Leong ile tanıştı. Leong'un adı birkaç yıl sonra tekrar karşımıza çıkacak, hatırla.
Roland Leong Dönemi ve İlk Ulusal Zaferler
1965'te Prudhomme, Roland Leong'un "Hawaiian" Top Fuel aracına geçti. O yıl Winternationals ve U.S. Nationals'ı kazandılar. Bunlar kariyerindeki 49 sürücü galibiyetinin ilk ikisiydi ve en prestijli iki etkinlikte gelmeleri ayrı bir anlam taşıyordu. Top Fuel'da toplam 5 galibiyet aldı ve bunların 3'ü U.S. Nationals'ta geldi - yani Indy'de üç kez zafere ulaştı. Drag yarışının en büyük sahnesi ona pek yabancı değildi.
Ama asıl hikâye, rakip çizgisinde bekleyen bir adamla başlayacaktı...
Snake ile Mongoose: Drag Yarışının En Ünlü Rekabeti
Tom "the Mongoose" McEwen - yani "yosun avcısı" değil de, yılan öldüren o hayvan - Prudhomme'un karşısına çıktı. Mongoose lakabını, Snake'e karşılık olarak motorcu Ed Donovan önerdi: yılanın doğal düşmanı mangusta, bu ikili zaten otomatikman hikâyesini yazıyordu. Rekabetin resmi başlangıcı genellikle 12 Eylül 1964, Lions Drag Strip kabul edilir; o gün McEwen, Prudhomme'un turuncu Greer-Black-Prudhomme aracını yendi.
Sonra işlerin öteki tarafında müthiş bir pazarlama hikâyesi patladı. McEwen'in annesi oyuncak devi Mattel'de sekreterdi, üvey babası da Mattel'le çalışan bir avukattı. Bu bağlantılar Mattel Başkan Yardımcısı Art Spear ile görüşmeye kapı açtı. Prudhomme başta şüpheliydi ama anlaşma imzalandı ve 1970'te Mattel "Snake & Mongoose" Hot Wheels araç setlerini çıkardı. Bu, sporun gördüğü en büyük, en zengin ve en kapsamlı pazarlama planıydı. İkili bir anda ev ismi haline geldi; çocuklar oyuncak modelleriyle oynadı, babalar pistte gerçek halini izledi.
Rekabet yaklaşık 20 yıl sürdü ve 1978'de NHRA U.S. Nationals finalinde zirveye ulaştı: McEwen, genç oğlu Jamie'nin ölümünün yasını tutarken Prudhomme'u yenerek ilk U.S. Nationals şampiyonluğunu kazandı. İnsanın içini burkan ama drag yarışının nasıl bir aile olduğunu gösteren bir sahne. Bu hikâye, 2013 tarihli Snake & Mongoose filmine de konu oldu.
Funny Car'a Geçiş: Dört Üst Üste Şampiyonluk

Hot Wheels anlaşması Prudhomme'u 1970'lerin başında Funny Car sınıfına taşıdı ve işte orada efsane tam olarak oturdu. 1975'ten 1978'e kadar üst üste dört NHRA Funny Car dünya şampiyonluğu kazandı - Winston Series'te bunu yapan ilk sürücü oldu. 1976 sezonu bir hayal gibi gitti: sadece 1 yarış kaybetti, 8 ulusal etkinliğin 7'sini kazandı. 30 rauntluk bir galibiyet serisi kurdu ama bu seri U.S. Nationals finalinde Gary Burgin tarafından durduruldu.
İlk Funny Car galibiyeti aslında 1973'te geldi: John Buttera'nın inşa ettiği Barracuda ile U.S. Nationals'ı kazandı. Bu, iki sınıfta da galibiyet alan ilk sürücü olması anlamına geliyordu - hem Top Fuel hem Funny Car. 1974'te Indy'yi tekrar kazandı. 1975'te ise Ontario'da sınıfın ilk 240 mph hızını, tam 241.53 mph ile yaptı ve aynı yıl yarı finalde 5.98 saniyelik beş saniye altı bir koşu gerçekleştirdi. Beş saniye altı! O zaman için drag pistinde neredeyse bilim kurgu gibi bir rakam.
Sayılar daha da şaşırtıcı: 1975 ile 1978 arasında 35 ulusal etkinliğin 19'unu kazandı. 1982'de Pepsi Challenger Pontiac Firebird ile Cajun Nationals'ta 250 mph'i aşan ilk Funny Car oldu ve Indy'de 5.637 saniyelik (o zamanki rekor 5.89 saniyeydi) bir koşuyla sınıfı sarsan bir performans sergiledi. Funny Car sınıfında 45 final çıktı ve 35 tanesini kazandı - yüzde 77,7'lik bir oran, yani 10 finalde 8'i kazanmak gibi bir şey.
Prudhomme'un Kariyer Kilometre Taşları
| Yıl | Olay | Anlamı |
|---|---|---|
| 1962 | Pomona'daki ilk yarışını kazanır | GBP dragster'ının başlangıcı |
| 1962 | Smokers March Meet | İlk Top Fuel zaferi |
| 1964 | 7.77 saniye / 191 mph üzeri | Dünya rekoru |
| 1965 | Winternationals + U.S. Nationals | İlk iki ulusal şampiyonluk |
| 1970 | Hot Wheels Snake & Mongoose | Ünlü pazarlama anlaşması |
| 1973 | U.S. Nationals (Barracuda) | İlk Funny Car galibiyeti |
| 1975-78 | Winston Series | Üst üste dört şampiyonluk |
| 1982 | 250 mph üzeri koşu | Bunu yapan ilk Funny Car |
| 1989 | 3 galibiyet, 7. U.S. Nationals zaferi | Funny Car kariyerinin sonu |
| 2000 | NHRA'nın Tüm Zamanlar 50 Sürücüsü | 3. sıra |
Top Fuel'a Dönüş ve Yönetici Olarak Efsane
Prudhomme, Funny Car kariyerini 1989'da 3 galibiyetle (o yıl 7. ve son U.S. Nationals zaferini de içine alan 3 galibiyet) noktaladı. 1990'da Top Fuel'a döndü ve 1994 "Final Strike" turunda 3 galibiyet daha alarak toplam 49'a ulaştı; o yıl şampiyonluk yarışını Scott Kalitta'nın arkasında ikinci olarak bitirdi. Emekli olduğunda elinde çok çarpıcı rekorlar vardı: en uzun galibiyet serisi ve üst üste en çok zafer, raunt, final ve 1 numara sıralama rekorları.
Asıl hikâye burada bitmiyor. 1995'ten 2009'a kadar takım sahibi olarak pistte kaldı. Larry Dixon 1995-2008 arası 43 galibiyet ve 2002-03 dünya şampiyonluklarını getirdi; Ron Capps 1997-2005 arası 16 galibiyet kazandı, Tommy Johnson Jr. 2, Spencer Massey 2009'da 2 galibiyet aldı. Toplam: 112 etkinlik zaferi, 10 U.S. Nationals kupası ve 6 dünya şampiyonluğu. Sürücüyken 49, takım sahibiyle birlikte 100'den fazla galibiyet - yani 35 yıllık kariyerde iki ayrı rolde de zirvede kalmayı başardı.
Don Prudhomme Nasıl Efsane Oldu? Kısa Cevap
Don Prudhomme, drag yarışı efsanesi oldu çünkü 1962-64 arasında Greer-Black-Prudhomme dragster'ıyla çıktığı yarışların %90'ından fazlasını kazandı, ardından Funny Car sınıfında 1975-1978 arasında üst üste dört NHRA dünya şampiyonluğu elde etti ve kariyer boyunca 49 sürücü galibiyeti ile iki sınıfta da U.S. Nationals zaferleri alan ilk sürücü olarak tarihe geçti. Snake lakabı, çıkış çizgisindeki ölümcül refleksleriyle kazandığı ünü; Tom McEwen ile Snake ile Mongoose rekabeti ve Hot Wheels anlaşması ise onu pistten tanımayan milyonlarca insana tanıttı. Teknik ustalık, pazarlama dehası ve tutarlılık aynı adamda buluştu - işte efsane bu üçünün karışımıdır.
Kaynaklar
- The 10: Don Prudhomme - NHRA
- Don Prudhomme - Wikipedia
- Don Prudhomme - International Motorsports Hall of Fame
- About - Snake Racing
- 1962 Greer-Black-Prudhomme Dragster - MyCarQuest.com
- Greer-Black-Prudhomme AA/FD - Cacklefest
- Looking Back on Prudhomme's Career - Competition Plus
- Snake and Mongoose Collection - NHRA
- Snake & Mongoose (2013) - IMDb