Otomobilgi.comOtomobilgi.com
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  • ANA SAYFA
  • HABERLER
    Türkiye Otomotiv Sektörü Haberleri
    Global Otomotiv Sektörü Haberleri
    Türkiye Motorsporları Haberleri
    Global Motorsporları Haberleri
  • OTOMOBİLLER
    İÇTEN YANMALI
    • İçten Yanmalı Modeller
    • İçten Yanmalı Motor Teknolojileri
    • Yakıt ve Tüketim
    • Emisyon ve Çevre
    • İçten Yanmalı Sahipliği
    • İçten Yanmalı Otomobil Tarihi
    ELEKTRİKLİ
    • Elektrikli Modeller
    • Elektrikli Otomobil Teknolojileri
    • Şarj ve Altyapı
    • Batarya Teknolojisi
    • Menzil ve Tüketim
    • Elektrikli Sahipliği
    • Elektrikli Otomobil Tarihi
    HİBRİT
    • Hibrit Modeller
    • Hibrit Sistemler
    • Batarya ve Şarj
    • Tüketim ve Verimlilik
    • Hibrit Sahipliği
    • Hibrit Otomobil Tarihi
    SUPERCAR
    HYPERCAR
  • TEKNOLOJİ
    Sürücü Destek Sistemleri
    Güvenlik Teknolojileri
    Aydınlatma ve Görüş Teknolojileri
    İnfotainment ve Bağlantı
    Otonom Sürüş ve Yapay Zeka
    Gelecek Teknolojileri
  • REHBERLER
    Alım Rehberleri
    Satış Rehberleri
    Bakım ve Kullanım
    Sahiplik ve Maliyetler
    Lastik ve Jant
    Sigorta ve Muayene
  • TARİH & KÜLTÜR
    Otomobil Tarihi
    İkonik Modeller
    Klasikler ve Koleksiyon
    Türkiye’nin Otomobil Serüveni
    Otomobil Tasarımı
    Otomobil ve Popüler Kültür
  • MOTOR SPORLARI
    Formula 1
    Ralli (WRC)
    Rallikros
    MotoGP
    Formula 2 & Formula 3
    Karting
    Le Mans 24 Saat
    WEC
    NASCAR
    IndyCar
    DTM
    GT Yarışları
    Drift
    Drag Yarışları
  • BİZİ TANIYIN
    HAKKIMIZDA
    İLETİŞİM
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  1. ANA SAYFA
  2. TARİH & KÜLTÜR
  3. Türkiye’nin Otomobil Serüveni
  4. Maral'dan Turkar'a El Yapımı Yerli Otomobil Denemeleri

Maral'dan Turkar'a El Yapımı Yerli Otomobil Denemeleri

  • Türkiye’nin Otomobil Serüveni
  • Yazar: Lütfi Mete Odabaşı
  • Oluşturma: 7 Kasım 2026
Fabrika bacalarının gölgesinde, çekiç ve kalıpla elle otomobil şekillendiren Türk ustalar, yerli otomobil tarihinin en inatçı kahramanlarıdır.
Fabrika bacalarının gölgesinde, çekiç ve kalıpla elle otomobil şekillendiren Türk ustalar, yerli otomobil tarihinin en inatçı kahramanlarıdır.

Bir profesörün İstanbul'daki atölyesinde, çekiç ve kalıpla elle şekil verdiği bir spor otomobil düşünün. Bir ayakkabı imalatçısının beş yıl boyunca tek başına üstüne koyduğu bir süper otomobil. Bir grup girişimcinin Gaziantep'te monte ettiği bir ticari araç. Ve Türkiye'nin ilk yerli 4x4'ünü doğuran bir arazi aracı projesi. Fabrika bacalarının, milyar dolarlık yatırımların ve dev ortaklıkların yanında, Türk otomobil tarihinin bir de bu sessiz, terli, inatçı cephesi var: el yapımı yerli otomobil denemeleri. Hazırsan, sana Maral, Folkvan, Şamil ve Turkar'ın hikâyesini anlatayım. Söz veriyorum, Devrim'i ve Anadol'u zaten biliyorsun; bunlar onlardan çok daha az bilinen, ama en az onlar kadar tutkulu hikâyeler.

Fabrikalar Kurulduktan Sonra Bireysel Cesaret

Türkiye'nin otomobil macerası 1961'de Eskişehir'de, 129 günde tamamen Türk mühendislerle tamamlanan Devrim ile görünür oldu; proje dört adet üretilebildi ve seri üretime geçemedi. 1966'da fiberglas gövdeli Anadol sahneye çıktı, 1984'e kadar toplam 93.188 adet üretildi. Arkasından Tofaş ve Oyak-Renault geldi, montaj sanayisi zamanla gerçek bir üretim sanayiine ve güçlü bir parça sanayiine dönüştü.

İşte tam bu noktada ilginç olan şey başlıyor: sanayi oturdukça, dev şirketlerin gölgesinde kalan bazı kişiler kendi garajlarında, atölyelerinde kendi otomobillerini yapmaya kalktı. Bu girişimlerin çoğu -1968'de baskılarla iptal edilen Zafer, 1999'da maket ve binalarla sınırlı kalan İmza 700, prototipten öteye gidemeyen Etox ve Onuk modelleri- tarihin kenarında kaldı. Ama dördü bugün hâlâ konuşulmayı hak ediyor.

Öne Çıkanlar

  • Maral, 1996'dan bu yana tamamen elle üretilen ve yollarda görülen bir spor otomobil
  • Şamil, ayakkabı imalatçısı Fatih Başoğlu'nun 5 yılda tamamladığı Türkiye'nin ilk süper spor otomobili tanımı
  • Şamil, 2012'de 280 bin Euro fiyatla ilan sitelerinde satışa çıktı
  • 2009 tarihli Türkar, Türkiye'nin ilk yerli 4x4 girişimi olarak anılıyor
  • TURKAR'ın doğrulanmış tek teknik verisi: 2300 cc, 116 beygir güç

Maral: Morgan'la Mahkemelik Olan El Yapımı Klasik

Profesörlükten atölyeye uzanan gizli bir hayatın ürünü olan Maral, İngiltere'de Morgan'la bile mahkemelik olacak kadar iddialı bir el yapımı klasikti.

Sigorta profesöründen atölye kurucusuna

Hikâyenin kahramanı Prof. Dr. Hasan Yurdakul, ilk bakışta otomobil üretecek biri gibi durmuyor: Robert Kolej, ardından ABD'de UCLA ve USC'de işletme yüksek lisansı, Marmara Üniversitesi'nde profesörlük, sigortacılık bölümü kuruluşu, İş Bankası ve Toplu Konut Özelleştirme Dairesi'nde danışmanlıklar. Ama Yurdakul'un 1970'ten beri bir de gizli hayatı var: eski otomobiller toplamak.

Kırım, 1974 model bir Fiat Spider'ın parçalarıyla uğraşırken geldi. Orijinale sadık kalmaktan sıkıldığını fark eden Yurdakul, kendi otomobilini yapmaya karar verdi. Kendi anlattığına göre bu karar 1992'de verildi; kayıtlarda üretime başlangıç ise 1996 olarak geçiyor - muhtemelen ilk çizimlerle yola çıkan araç arası, işin disiplinli üretim safhasına o yıllarda geçti. Yurdakul 1994'te de şahıs olarak seri otomobil imal etme belgesi almış; bu belgeye sahip beşinci kişi olduğunu söylüyor.

Tasarım, dava ve bugünü

Maral'ın görüntüsü 1950'lerin klasik, iki kapılı, üstü açık spor otomobillerinden geliyor; Yurdakul esin kaynağı olarak 1940'ların sonu İngiliz Morgan'ı gösteriyor ama birebir bir bağın olmadığında ısrarlı. Morgan şirketi 1998'de bu benzerliği patent davasına taşıdı ve dava Yurdakul'un lehine sonuçlandı. Yani evet, o soruyu sen de sordun, biliyorum: Maral bir Morgan kopyası değil, en azından hukuk önünde değil.

Aracın üretimi tamamen elle yapılıyor ve az sayıda da olsa üretim 2020'lerde de sürüyordu. Motor Fiat kaynaklı; gücüne, torkuna ya da hızlanmasına dair hiçbir değer üretici tarafından açıklanmadı. Yurdakul, kızı Nil'in adını verdiği daha modern hatlı iki kişilik Nily spor yarış otomobilini de üretiyor ve aynı atölyede Linmar markasıyla yat imalatı yapıyor. 2011'de İstanbul'da Tasarım Haftası'nda Maral ve Nily birlikte sergilendi. Bugün yollarda görülen bir Maral'a rastlarsan, Türkiye'de onu üreten tek kişinin Yurdakul olduğunu bilmen gerek.

Folkvan: Gaziantep'in Ticari Araç Girişimi

Şu ayrımı baştan yapalım, çünkü en çok karışan nokta burası: Folkvan bir binek otomobil değil, bir ticari araç projesi. 2007'de Gaziantep'te kurulan Müjdeci firması, Folkvan markasıyla ticari araçların üretimine ve montajına başladı ve bu girişim, ikinci yerli ticari aracın seri üretimi olarak duyuruldu. Kendine has bir atölye girişimi olarak Folkvan, Türkiye'de sanayinin zaten oturmuş olduğu bir dönemde bile Anadolu şehirlerinden yeni araç markalarının çıkabildiğinin kanıtı. Ne yazık ki araca dair güvenilir teknik detay korunmamış; motor gücü ve tork gibi değerler üretici tarafından açıklanmadı.

Şamil: Ayakkabı İmalatçısından İlk Süper Spor Otomobil

Şimdi gelelim hikâyenin belki de en sinematik kısmına. Fatih Başoğlu, İstanbul'da ayakkabı imalatı yapan bir girişimci. 2006'da Şamil adını tescilletti ve aracın tamamlanması tam 5 yıl sürdü. Ortaya çıkan araç, Türkiye'nin ilk süper spor otomobili olarak tanımlandı; 2007'de Şamil 1 ve Şamil 2 adlı iki otomobil tescil edildi. Yani bu bir masa başı hayali değil, trafiğe çıkabilen, tescilli bir otomobil - fakat 2009 itibarıyla hâlâ prototip aşamasındaydı.

Sonra 2012'de işler ilginçleşti: Başoğlu, Şamil'i bir ilan sitesinde 280 bin Euro fiyatla satışa çıkardı. Bugün bile azımsanmayacak bir rakam bu; o dönemin Türkiye pazarı için ise tamamen çılgınca. Şamil'e dair motor gücü, tork veya hızlanma verisi de hiçbir güvenilir kaynakta yayınlanmadı. Araç, hikâyesinin en parlak anında alıcısını bekledi.

Turkar: İlk Yerli 4x4 Denemesi

2009'da Türkiye'nin ilk 4x4 yerli cipi olarak Türkar üretildi. Bu tarih ve sıfat, Türk otomobil tarihi kayıtlarında ve dönemin paylaşımlarında tutarlı biçimde yer alıyor. Daha sonraki dönemde ise TURKAR yazımıyla aynı isim, Hisarlar Grup tarafından Türk mühendislerle geliştirilen ve Türkiye'nin ilk yerli 4x4 arazi aracı olarak Almanya'da tanıtılan bir ürüne dönüştü. İki isim arasındaki süreklilik kaynaklarda açıkça ifade edilmediği için burada dikkatli olmak gerek: 2009 Türkar'ı ile Hisarlar TURKAR'ını birebir özdeşleştirmek yerine, aynı adın ve aynı 'ilk 4x4' iddiasının taşıyıcısı olarak değerlendirmek daha doğru.

TURKAR'ın teknik verileri bu dört araç arasında doğrulanabilen tek set: doğrudan enjeksiyonlu 2300 cc motor, 116 beygir güç ve 6 ya da 12 ileri vites seçeneği. Tork ve hızlanma değerleri ise güvenilir kaynaklarda yer almıyor. TURKAR hattından sonraki yıllarda elektrikli araç ve demiryolu bakım aracı projeleri türetilse de, bunlar ayrı hikâyeler.

Bu Girişimler Neden Önemli?

Peki madem hiçbiri seri üretime geçmedi, neden bu sayfayı okudun? Çünkü otomobil tarihi yalnızca kazanılan hikâyelerden ibaret değil. Devrim'den Togg'a uzanan çizgiye baktığımızda, arada kalan onlarca yılda dev sanayi kuruluşlarının yanında bireyler de aynı hayalin peşine düştü. Maral, Folkvan, Şamil ve Türkar tam da bu çizginin keşfedilmemiş ara durakları.

Kısa ve net cevap şu: Maral, Folkvan, Şamil ve Türkar, Türkiye'de otomobil sanayisi kurumsallaştıktan sonra bile tek kişinin ya da küçük ekiplerin atölyelerinde elle üretilen yerli otomobil girişimleridir; aralarından yalnızca Maral az sayıda da olsa üretimini yıllara yaymayı başardı, Şamil tescilli ama prototip aşamasında kaldı, Folkvan ve Türkar ise ticari araç tarafında kısa süreli iz bıraktı.

Maral'ı Morgan'a dava götüren bir hukuk zaferi, Şamil'i 280 bin Euroluk bir ilan, Türkar'ı 116 beygirlik doğrulanmış tek veri seti ve Folkvan'ı Gaziantep sanayisinin cesareti olarak hatırlamak yeterli. Bugün Togg gibi bir markanın var olduğu bir dünyada, bu küçük hikâyeler belki daha da anlamlı: çünkü hatırlatıyorlar ki otomobil yapma arzusu fabrika büyüklüğünde olmak zorunda değil. Bazen bir garaj, bir çekiç ve inatçı bir hayal de yeter - en azından hikâye yazacak kadar.

Kaynaklar

  • El yapımı Türk klasiği - Pazar
  • Yerli spor otomobil Maral ve Nily, 2021'e ilerliyor
  • Türk otomotiv sanayii
  • Şamil yollara çıkmak için alıcısını bekliyor - Anadolu Ajansı
  • Şamil satışa çıkarıldı - Milliyet
  • Hisarlar Grup ilk yerli arazi aracını sundu - Anadolu Ajansı
  • Yaşar'ın yerli otomobili - Hürriyet Kelebek
  • Devrim'den TOGG'a Türkiye'nin otomobil serüveni - TRT Haber

Bu Sayfayı Paylaşın

Kategori Editörü

Lütfi Mete Odabaşı

Lütfi Mete Odabaşı

Genç, dinamik, araştırmayı ve öğrenmeyi seven bir otomobil ve motor sporları tutkunu. Mete, otomobil haber, bilgi ve kültür platformumuza gençlerin bakış açısı ile değer katıyor. Otomobil teknolojilerindeki yenilikleri ve motor sporlarındaki gelişmeleri yakından takip ediyor, öğrendiklerini otomobilgi.com için faydalı, dolu dolu içeriklere çeviriyor.

İlgili İçerikler

Fabrika yok, bütçe yok; sadece bir ayakkabı ustasının beş yıllık kararlılığı, Türkiye'nin el yapımı süper otomobili Şamil'i doğurdu.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniFatih Başoğlu'nun El Yapımı Şamil 1 ve Şamil 2'si
Türkiye'de 1966'da rafa kaldırılan Zafer, adı hiç değişmeden iki yıl sonra Hayfa'da Autocars bantlarından İsrail yollarına çıktı.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniZafer'in İsrail'deki Yeni Hayatı: Autocars Co.
1980'de ödül kazanan, Wankel motorlu Anadol Çağdaş hiçbir zaman seri üretime inmedi ve Türk otomobil tarihinin en sessiz kırılma noktası oldu.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniAnadol Çağdaş 1980: Ödüllü Prototip Neden Üretilmedi?
Türkiye'nin ilk seri üretim spor otomobili, İngiltere'de yeni bir İngiliz modeli sanılacak kadar iyiydi ama ömrü bir petrol krizi yüzünden yalnızca iki yıl sürdü.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniAnadol STC-16 Nasıl Türkiye'nin Spor Otomobili Oldu?
19 Aralık 1966'da Otosan fabrikasında seri üretime giren Anadol A1, Türkiye'nin ilk seri üretim otomobili olarak Türk sanayisinde yeni bir dönem açtı.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniTürkiye'nin İlk Seri Üretim Otomobili Anadol'un Hikâyesi
Devrim'den on yıl, Anadol'dan daha da önce, 1954'te Tuzla'daki fabrika Türkiye'nin ilk seri jeep üretimini sessizce başlatmıştı.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniTürk Willys Overland: Willys Jeep'in Unutulan Tuzla Serüveni
Anadol'dan tam 37 yıl önce Ford, Tophane Rıhtımı'nda 400 işçiyle otomobil montajı yapıyordu; Türk otomobil sanayii aslında 1929'da doğdu.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniAnadol Öncesi Türk Otomotivinin Üç Kilometre Taşı
Üç yıl önce Türkiye'nin ilk otomobili diye vaat edilen İmza 700, sadece birkaç maketle ve binlerce toplanan lirayla tarihe geçti.
Türkiye’nin Otomobil Serüveniİmza 700 Davası: 601 Kişi ve 2.504 Yıl Hapis Cezası
Türkiye'nin ilk doğuştan elektrikli otomobilinin masasında, sekiz yıl önce el sıkışan beş devden ikisi şimdi kalkıyor; satılan %46'lık pay, Togg'un hikâyesini yeniden yazıyor.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniTogg Ortaklarından Ayrılış 2026: Kim Çıktı, Ne Olacak
Türkiye'nin 1970'li yıllarında fiberglas gövdesiyle 35.668 adet satan Anadol A2, ülkenin ilk çarpışma testini de yaşadı.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniAnadol A2 Dünyanın İlk Tam Fiberglas Sedanı mıydı?

Etiketler

  • yerli otomobil
  • türkiye otomobil sanayii
  • devrim otomobili
  • anadol
  • fiberglas gövde
  • maral
  • hasan yurdakul
  • şamil
  • fatih başoğlu
  • folkvan
  • türkar
  • hisarlar grup

Bizi Sosyal Medyada Takip Edin

  • Hakkımızda
  • KVKK Aydınlatma Metni
  • Gizlilik Politikası
  • İletişim
Otomobilgi.com
BAĞIMSIZ OTOMOBİL KÜLTÜRÜ PLATFORMU
Virgo CMS ile güçlendirilmiştir