Luis Hamilton GP2-dən F1-ə Necə Yüksəldi?

Bir pilotu təsəvvür et: əvvəllər heç vaxt GP2 sürməyib, təzə bir Formula 3 çempionluğu ilə seriyaya gəlir. Heç kim ona asan-asan şans vermir. Amma mövsüm bitəndə isə xal cədvəlinin ən üstündə oturur. O pilot Lewis Hamilton idi və o mövsüm 2006-cı il idi. Bəs Lewis Hamilton GP2-dən F1-ə necə yüksəldi, bu çempionluq onu nə üçün birbaşa McLaren-in oturacağına daşıdı? Gəlin 2006-cılı başdan sona yaşayaq, çünkü bu hekayə həqiqətən film kimidir.
Əvvəlcə Səhnəni Quraq: GP2 Dəqiq Nə İdi?

GP2 Seriyası 2005-ci ildə Bernie Ecclestone və Flavio Briatore tərəfindən quruldu və F1-in öncü bəslənmə seriyası, yəni istedad hovuzu oldu. Uzun müddət F1-in qapı döyməsi olan köhnə bəslənmə seriyasının yerini aldı. Bugünkü adı ilə FIA Formula 2-nin, yəni F2-nin atası deyə bilərsən. Məntiq sadədir: F1-ə ən yaxın avtomobillərlə yarış, ən sürətlini göstər, nərdivanı işə sal.
2006 seriyasının ikinci mövsümü idi. Təqvim 8 apreldə Valensiyada başlayır, 10 sentyabrda Monzada bitirdi. Hər yarış həftəsonunda bir Feature (uzun) və bir Sprint yarışı keçirilirdi. Feature-da ilk 8 xal alarkən Sprint-də ilk 6 xal alırdı; üstəlik Feature pole-si 2 xal dəyərində idi. Yəni həftəsonunun tamını yaxşı keçirmək, tək parlaq yarışdan daha çox şey qazandırırdı. Avtomobillər Dallara GP2/05 şassisi, 4.0 litrlik atmosferik Mecachrome V8 mühərrik və Bridgestone təkərləri ilə təchiz edilmişdi. Gücü F1-ə yaxın, amma büdcəsi çox daha mülayim bir seriya təsəvvür et; məhz buna görə F1 komandaları buraya baxmadan yata bilmirdi.
Elə bu səhnəyə Formula 3 Euroseries-i çempion kimi bitirmiş gənc bir ingilis çıxdı: Hamilton, ART Grand Prix ilə GP2-yə addım attı. Qarşısında 2005-in çempionu Nico Rosberg-in tərk etdiyi o məşhur ART oturacağı və.pistə çıxan ən ciddi rəqib kimi Nelson Piquet Jr. var idi.
Önə Çıxanlar
- Hamilton, 2006 GP2 çempionluğunu 114 xalla, Piquet Jr.-ın 102 xalının önündə qazandı.
- Mövsüm 11 yarış həftəsonu davam etdi; Hamilton ilk ilində çempion oldu.
- Komandalar çempionluğunu 180 xalla ART Grand Prix aldı.
- Çempionluq 9 sentyabr 2006-da Monzada riyazi olaraq təminata keçdi.
- Həmin il GP2-dən F1-ə üç ad keçdi: Rosberg, Scott Speed və Kovalainen.
Fırtına Kimi Başlayan Mövsüm: Qələbələr və Bir Diskvalifikasiya
Valensiyadakı açılış həftəsonunda Piquet Jr. qazandı, Hamilton podestada ikinci sıranı aldı. Yəni rəqib, seriyaya yeni gələn çayılağa başdan "bağışla, bura sənin baqcan deyil" mesajı vermək istəyirdi. Amma Imola-da işlər qarışdı: Hamilton, təhlükəsizlik avtomobilini keçdiyi gərəyi ilə ilk yarışda diskvalifikasiya edildi və xal ala bilmədi. Komandanın müdafiəsi bu idi: əslində özünü öndə keçən Campos Racing avtomobillərinin ardınca gedirdi. Bir çayılaq üçün mənəviyi sarsıdan bir başlanğıc, elə deyilmii?
Məhz burada Hamiltonın xarakteri səhnəyə çıxır. Nürburqrinqdə hər iki yarışı da qazandı; Piquet pole alsaydı bile arızadan sonra böyük bir qəza etdi və xallarını yollara saçdı. Barselonada son turda komanda yoldaşı Alexandre Prémat ilə toqquşdu, Prémat qalib gəldi, amma Hamilton ikinciliklə kifayətlənmədi, davam etdi. Ardınca üç yarış üst-üstə qazandı; bu serinin içində Monako da var idi. Sonra evi Silverstone gəldi və Hamilton orada həm Feature-ı, həm də Sprint-i qazandı. Sprint-də Clivio Piccione-ni və Piquet-i bir hərəkətlə ötməsi, həmin mövsümün ən yaddaqalan anlarından biri oldu. Bir pistdə iki yarışı da qazanmaq, məncə, ona F1-in gözündə "bu uşaq hazırdır" damğasını vurdurdu.
Piquet Əks Hücumu və İstanbul Parkdakı Dönüş Nöqtəsi
Təbii ki, Piquet Jr. oturub baxan biri deyildi. Macarıstandakı Hungaroring-də Hamilton sıralama turunda fırlandı və start cərgəsinin sonuna düşdü. Piquet isə o həftəsonu mükəmməl keçirdi: pole, iki qələbə, iki ən sürətli tur. Bu, GP2 tarixində ilk mükəmməl həftəsonu idi və çempionluq yarışı bir anda yenidən açıldı. Fərqin bir anda buxar ola biləcəyini göstərən klassik bir nümunə.
Sonra təqvim 26-27 Avqustda İstanbul Parka gəldi və mənim ən sevimli bölməm başlayır. Piquet pole-dən Feature-ı qazandı və çempionluq yarışını ələ alırdı. Amma Hamilton buna cavab olaraq iki yarışda da ikinci oldu; Sprint-də erkən fırlanmasına baxmayaraq toparlanıb yenə podiya çıxdı. Piquet isə Sprint-də ancaq beşinci ola bildi, Sprint-i Andreas Zuber qazandı. Məhz bu həftəsonu, bu gün belə karyerasının dönüş nöqtəsi adlandırılır; Hamilton illər sonra Formula 2-nin rəsmi videosunda bu Türkiyə performansını yenidən izləyib qiymətləndirdi. Yəni bir yarışı qazanmadan belə çempionluq yolunu qoruya bilirsən; bəzən ən dəyərli qələbə, uduzduğun yarışda uduzmamaqdır.
Monza Finali: Çempionluq Necə və Nə Zaman Təmin Olundu?
Mövsüm finalinə Hamilton 10 xal fərqlə girdi. Piquet pole alaraq fərqi 8-ə endirdi və hamı Monzada kənar gərginliyi ilə oturdu. Feature yarışını Giorgio Pantano qazandı, Piquet ikinci oldu, Hamilton üçüncülüklə kifayətləndi. Sonra incə, amma ölümcül bir detallar işə düşdü: Pantanonun ən sürətli turu, sarı bayraqları nəzərə almadığı üçün ləğv edildi və o 1 xal Hamiltona keçdi. Çempionluq, o xalla riyazi olaraq təmin edildi. Sprint-də Pantano 8. sıradan ilk viraja qədər ötdüyü halda qalib gəlsə də, Hamilton ikinci olaraq mövsümü 12 xal fərqlə bağladı. Çempionluq 9 Sentyabr 2006-da Monzada elan edildi və ART-nin kutlamalarında gənc Hamiltonun üzündəki ifadə hər şeyi danışırdı.
Bir də gözəl bir detay var: Hamilton yalnız pilotlar çempionluğunu deyil, ART Grand Prix-ə komandalar çempionluğunu da gətirdi; 180 xalla Piquet Sports-un 115-inə və iSport-un 101-inə qarşı üstünlük qurdu. Tək pilotu ilə bir komandanı zirvəyə daşımağın hekayəsi məhz budur.
GP2 Çempionluğu McLaren Kürsüsünü Necə Açdı?
İndi əsu suala qayıdaq: bu çempionluq F1 qapısını necə açdı? Zamanlama burada qızıl dəyərində idi. Juan Pablo Montoyanın McLaren-dən ayrılması McLaren-Mercedes-də bir oturacaq boşluğu yaratmışdı və Hamiltonın GP2 performansı tam da o boşluğa oturdu. McLaren 21 yaşındaki çayıra 2007-ci ildə F1-ə keçəcəyini açıqladı və Hamilton 2007-ci ilin martında həqiqətən start cərgəsində idi. Unutma, o zamanlar belə cəsarətli addım idi: əksər komanda qidalandırıcı seriyada bir il çempion olmuş pilotlara test pilotluğu təklif edər, bir il gözlə deyərdi. McLaren gözləməyi seçmədi.
Arxa planda çox daha qədim bir hekayə var idi: Hamilton 1995-ci ildə, doqquz yaşında ikən mükafat mərasimində Ron Dennis ilə tanış olmuş, ona bir gün McLaren-də yarışmaq istədiyini demişdi. 12 yaşında McLaren-in inkişaf proqramına imza atdı və F1 müqaviləsi imzalayan ən gənc pilot oldu. Yəni GP2 çempionluğu bir qapı açdı, amma o qapının arxasındakı ev illərdir tikilirdi.
Super Lisenziya Məsələsi: 2006-cı ildə Vəziyyət Necə İdi?
Bu gün F1-də yarışmaq üçün FIA super lisenziyası şərtdir və sistem aydındır: üç mövsüm içində 40 lisenziya xalı toplamaq lazımdır. F2 çempionu bir mövsümdə tam 40 xalla lisenziyanı təmin edir; F2-də ilk üçə daxil olmaq da 40 xal gətirir, F3 çempionuna isə 30 xal verilir. Əlavə olaraq F1 azad məşqlərində ən azı 100 km sürmək hər tədbirə 1 xal verir, yuxarı hədd 10-dur. İndi aklına gözəl bir sual gələ bilər: Hamilton bu xal sisteminə görəmi lisenziya aldı? Xeyr. Xal əsaslı bu günkü sistem sonradan tətbiq edildi; Hamilton 2006-cı ildə dövrün öz şərtləri ilə super lisenziyasını aldı. Yəni onun hekayəsini bu günkü qaydalarla oxumamalı, amma mesaj eynidir: qidalandırıcı seriyada zirvə F1 lisenziyasının ən sürətli yoludur.
Rosberg Bağlantısı: Kartinqdən Mercedes-ə Uzanan Xətt
Bax, hekayənin ən şirin hissəsi: Hamilton 2006-cı ildə ART-da tam olaraq Nico Rosberg-in tərk etdiyi oturacağa oturdu. Rosberg 2005 GP2 çempionluğundan dərhal sonra Williams-a keçmişdi. Üstəlik ikilinin yolu oradan çox daha əvvəl başlamışdı: 14 yaşlarında ikən kartinq komanda yoldaşları idilər, otel otaqlarını bölüşürdülər və hər ikisi eyni F1 komandasında yarış xəyali qururdu. Hansı əvvəl çatsa, digərinə bir gün deyəcəkdi.
O gün gəldi və xəyal istədiklərindən çox daha sərt oldu. 2013–2016 arası Mercedes dövründə ikili F1 tarixinin ən sərt daxili komanda rəqabətlərindən birini yaşadı: Hamilton o dövrdə 32 qələbə və 55 podyumla 42 dəfə seçmə turlarında Rosberg-dən öndə oldu; Rosberg isə 22 qələbə və 50 podyumla cavab verdi. Rəqabət vaxtaşırı partladı, 2014 Belçikadakı təmas ən acı anlardan biri oldu. Amma medalın o biri üzü budur: GP2 eyni il içində bir çempionu Williams-a, bir də onun yerinə gələn oğlanı McLaren-ə daşıyacaq qədər güclü bir vitrina funksiyası görürdü. Seriya tam olaraq vəzifəsini yerinə yetirirdi.
F2 İstedad Havuzu Olaraq Nə Qədər Güclüdür?
Rəqəmlərə baxaq. 2006-cı ildə GP2-dən F1-ə üç ad keçdi: 2005 çempionu Rosberg (Williams), Scott Speed (Toro Rosso) və Renault-da test pilotluğuna keçən Heikki Kovalainen. Bir mövsümdə üç F1 yolu, besləyici seriyaların nəbzini göstərir. GP2 2017-ci ildə FIA Formula 2 adını aldı və zəncir heç vaxt qopmadı: ilk F2 çempionu Charles Leclerc oldu, Leclerc ilə Sergey Sirotkin 2018-də seriyadan F1-ə keçən ilk adlar idi. Sonrakı çempionların siyahısı bugünkü F1 heyətini oxuyur kimi: 2018 George Russell, 2019 Nyck de Vries, 2020 Mick Schumacher. Hamiltonun izini izləmək, demək olar bugünkü F1 qridini gəzməklə eyni şeydir.
Bir xəbərdarlıq da edək, çünkü dürüstlük vacibdir: GP2 və ya F2 çempionluğu F1 kürsüsünün avtomatik qarantisi deyil. Çempion olduğu halda F1-ə keçə bilməyən adlar da var. Hamiltonun fərqi nə idi? Çempionluğun üstünə doğru vaxtlama, McLaren ilə köklü bir bağ və mübahisəsiz performans gəlirdi. Nərdivan var, amma nərdivanı sən qalxırsan; indi belə F2 çempionluğunun nə demək olduğunu xatırlamaq üçün Hamiltona baxmaq kifayətdir.
Bəs Bu Hekayənin Yekun Dərsi Nədir?
Onda sualın dəqiq cavabını yığaqlayaq. Lewis Hamilton GP2-dən F1-ə, 2006 GP2 çempionluğunu ilk cəhdində qazanaraq yüksəldi: Imoladakı diskvalifikasiya və Budapeştdəki mükəmməl Piquet həftəsonuna baxmayaraq İstanbul Parkdakı bərpaedici ikinci yerlər ilə və Monza finalındakı riyazi qaranti ilə çempionluğu 12 xal fərqi ilə qucaqladı. Bu uğurun tam Montoyanın ayrılığı ilə üst-üstə düşməsi onu 2007-də birbaşa McLarenin F1 kürsüsünə apardı və rookie mövsümünü demək olar çempionluqla bağladı; ilk qələbəsi 2007 Montreal-də gəldi. O nöqtədən bugünə uzanan xətt, 7 dünya çempionluğu ilə Michael Schumacher ilə bölüşülən rekord və Ferrari dövrünə qədər gedir. Bir besləyici seriyasının bir istedadı necə zirvəyə daşıya biləcəyini soruşursansa, cavab tək bir addır: Hamilton. Şəxsən mənim sevimli dərsim budur: İstanbul 2006-da heç bir yarış qazanmadan çempionluq yolunu qorudu. Sən olsaydın spin sonrası Sprint-də podiuma çıxa bilərdinmi?
Mənbələr
- 2006 GP2 Series
- GP2 Series
- Lewis Hamilton
- Hamilton–Rosberg rivalry
- FIA Super Licence
- FIA Formula 2 Championship
- Istanbul 2006: The GP2 race that saved Lewis Hamilton's career
- Hamilton and Vasseur recall GP2 title and 'most impressive race ever' 20 years on
- GP2 Champions 2005–2016: Where They Are Now
- Lewis Hamilton: The birth of a legend