George Russell'ın F2-dəki Əfsanəvi Çempionluq Mövsümü

Yas Marina'nın işıqları yanır, amma baxışlar qriddən arxada, Əbu-Dabinin alaqaranlığında bir addır: 20 yaşlı bir gənc ART-nın narıncı-qara avtomobilində oturur və əlində yalnız bir vəzifə var - çempionluğu möhürləmək. 2018 FIA Formula 2 mövsümü tarixinə George Russellın adının yazıldığı il kimi keçdi. Bəs bu mövsüm həqiqətən əfsanəvi idimi? Gəlin başdan yaşayaq; əmin olun, sonuna qədər oxumağa dəyəcək.
George Russell 2018 F2 çempionluğunu necə qazandı?
Sualın qısa cavabı: sabitlik, sürət və bir az soyuqqanlılıq. Russell, ART Grand Prix ilə çıxdığı 24 yarışın 7-sini qazandı, 12 podyuma çıxdı və mövsümü 287 xalla başa vurdu. İkinci yerdə bitirən Lando Norrisə fərq nə qədər idi? Tam 68 xal. 24 yarışlıq mövsümdə bu fərq, rəqiblərin üzünü güldürməyən bir üstünlük deməkdir.
Daha da təsiredici olan budur: Russell bu çempionluğu yeni gələn kimi, yəni F2-dəki ilk ilində qazandı. GP2/F2 tarixində eyni uğuru göstərən beşinci isim oldu - bundan əvvəl bu siyahıya Nico Rosberg, Lewis Hamilton, Nico Hülkenberg və Charles Leclerc yazılmışdı. Pis bir komploya bənzəmir, elə deyilmi?
Diqqət Çəkən Məqamlar
- George Russell 2018 F2 çempionluğunu 287 xalla qazandı; Norrisə fərq 68 xal idi.
- Mövsüm boyu 7 qələbə və 12 podyum - bir mövsüm rekordunu Vandoorne və Leclerc ilə bərabərləşdirdi.
- Çempionluğu Əbu-Dabidəki Feature yarışını qazanaraq təmin etdi.
- Yeni gələn kimi GP2/F2-ni qazanan beşinci pilot oldu.
- Çempionluq F1-ə gedən qapını açdı: 2019-da Williams ilə Formula 1.
Yeni avtomobil, yeni qaydalar: 2018-in fırtınalı başlanğıcı

Mövsümü anlamaq üçün ilk növbədə avtomobilə baxmaq lazımdır. 2018, FIA Formula 2-nin ikinci mövsümü və eyni zamanda böyük bir texniki sıçrayış idi: Dallara GP2/11 təqaüdə yollandı, yerinə Dallara F2 2018 gəldi. Kaportun altında 3.4 litrlik Mecachrome V634T V6 tək turbo mühərrik birbaşa inyeksiya ilə qidalanırdı. Kokpitlərdə də yeni bir məcburiyyət vardı: halo.
Amma yeni paket ilk günlərindən etibarən problem yaratdı. Avtomobilin start proseduru o qədər çətin idi və etibarlılıq problemləri o qədər sıx yaşanırdı ki, çempionat bir müddət müvəqqəti olaraq hərəkətli (rolling) startlara keçdi. Yəni Russellın çempionluğu təmiz bir piyada yerdə qaçılan maratona deyil, yer yer enəlli-qalxanlı bir ərazidə qalxmaya bənzəyirdi. Məncə bu da uğurun dəyərini artıran bir detal idi.
Mövsüm formatı da bugünkü kimi tanış idi: 12 tur, hər biri bir F1 Qrand-prisinə müşayiət edirdi. Bəhreynlə başlayıb Bakı, Barselona, Monako, Pol Rikar, Red Bull Ring, Silverstone, Hungaroring, Spa, Monza və Soçidən keçərək Yas Marinada sona çatdı. Həftə sonunda bir Feature yarışı və əks sıralı qridli bir Sprint yarışı vardı; Feature qalibini 25 xal gözləyirdi, Sprint-də isə ən çox 15 xal alınırdı. Yəni Feature yarışlarına hakim olmaq, çempionluq riyaziyyatının ürəyi idi - və Russell tam da bunu etdi.
Mövsümün hekayəsi: düşüşlər, partlayışlar və Bakı qığılcımı
Hər əfsanəvi mövsüm mükəmməl başlamır. Russellın Bəhreyn həftəsonu belə idi: Feature-da 5.lik pis sayılmazdı, amma Sprint-dən əli boş qayıtmaq, 19. sıra bir yeniçəyin mənəviyyatını sındırmağa yetərdi. Üstəlik Monakoda iki yarışını da tamamlamağa belə nail ola bilmədi; iki imtina, mövsümün ən qaranlıq həftəsonu idi.
Qırılma nöqtəsi isə Bakıya təsadüf etdi. Russell, Sprint yarışına 12. sıradan start aldı və damalı bayrağı birinci yerdə gördü - karyerasının ilk F2 qələbəsi. Düşünün: ən sürətli maşınlara verilən üstünlüyü tam istifadə edə bilmədiyiniz tərs start düzülüşü formatında, orta sıralardan gəlib qalib gəlmək. Bu, yalnız sürətin deyil, pist üzərində hərəkət etmək cəsarətinin də sübutu idi.
Oradan sonra işlər cəsür kimi böyüdü:
- Barcelonada ilk Feature qələbəsi,
- Paul Ricard və Red Bull Ring-də ardıcıl Feature zəfərləri,
- Silverstone-da cüt 2.lik,
- Monzada bir Feature qələbəsi daha,
- Soçidə Sprint zəfəri,
- və Əbu-Dabidə mövsüm finalı.
Ümumilikdə yeddi qələbə: Stoffel Vandoornenin 2015-də və Charles Leclercin 2017-də tutduğu mövsümdə ən çox qələbə sayına bərabərləşdi. Russell, artıq eyni cümlədə çəkilən bir ad idi.
Rəqiblər kim idi? Norris, de Vries, Albon və başqaları
Çempionluq heç vaxt tək nəfərlik bir oyun deyil. 2018 start düzülüşündə 24 pilot var idi və mövsüm boyu tam 10 fərqli ad yarış qazandı - bu da serini həmin il "son illərin ən proqnozlaşdırılması ən çətin və ən əyləncəli mövsümlərindən biri" edən şey idi. Ümumi sıralamanın zirvəsi isə dörd ad arasında formalaşdı:
| Pilot | Komanda | Mövqe | Xal |
|---|---|---|---|
| George Russell | ART Grand Prix | 1 | 287 |
| Lando Norris | Carlin | 2 | 219 |
| Alexander Albon | DAMS | 3 | 212 |
| Nyck de Vries | Prema | 4 | 202 |
| Artem Markelov | - | 5 | 186 |
Lando Norris, bir il əvvəl FIA Formula 3 Avropa çempionu olmuş bir fenomen idi və Carlin ilə ilk F2 mövsümündə iki qələbə alıb ikinciliyi qazandı. Nyck de Vries, Leclercin boşalan Prema oturacağına əyləşmişdi; ikinci F2 ilində üç qələbə almasına baxmayaraq dördüncüdə qalmaq, onun üçün məmnuniyyətsizliklə dolu bir nəticə oldu. Alexander Albon isə DAMS ilə dörd qələbə ilə üçüncülüyə oynadı.
Zirvədəki dördlüyün xaricində də sıx idi səhnə: Markelov üç, Fuoco iki, Norris, Aitken, Günther, Latifi və Makino birər qələbə ilə siyahıya yazıldı. Tərs start düzülüşlü Sprint formatı, hər kəsin hər kəsdən qorxduğu bir mühit yaratmışdı. Russell bu xaosun içində ən az dalğalanan ad idi - və çempionatlar adətən xaosun deyil, sabitliyin haqqını verir.
Komanda yoldaşı və ART faktoru
Russellın hekayəsində ART Grand Prixnin rolunu ötürməmək lazımdır. Komanda, onu 2017 GP3 çempionluğundan sonra F2-yə daşıyan və özünə güvənən bir layihə ilə meydana çıxan tərəf oldu. Yanındakı oturacaqda isə GP3-dən bəri birlikdə yarışdığı Jack Aitken var idi. Bunu da qeyd etmək lazımdır: komandalar çempionatını həmin il Russellın yox, Norrisin komandası Carlin qazandı - ART-dan 31 xal öndə. Yəni Russell fərdi olaraq hər şeyi etdi, amma bu fərdi iş deyil, kollektiv bir səfər idi.
Çempionluq anı: Əbu-Dabidə möhür
Çempionluq, mövsümün bir yarış əvvəli, Əbu-Dabidəki Feature Race-də rəsmi olaraq təmin edildi. Russell həmin yarışı qazandı; son Sprint-də isə dördüncü olaraq və ən sürətli dövrəni vuraraq mövsümü bağladı. Yəni titul hesablaşma deyil, bayram əhvali-ruhiyyəsi ilə gəldi. Çempion olandan sonra hissləri haqqında sual verənlərə böyük bir rahatlama yaşadığını danışması, 24 yarışlıq bir təzyiqin nə demək olduğunu göstərir. Serinin rəsmi şərəf siyahısı onu ciddi-cəhdli, kəs-sürahsız özünə sadiq və son dərəcə bacarıqlı bir sürücü kimi təsvir edir; altı xəttə alınmış hissə isə F1-ə keçən adların sərt rəqabəti ilə üzləşmiş olmasıdır.
F2 çempionluğu F1 qapısını necə açdı?
Əsla sistemin gözəlliyi burada işə düşür. FIA Super Licence, Formula 1-də yarışmaq üçün şərt olan sənəddir və F1 üçün ən azı 40 super lisenziya xalı tələb olunur. F2 çempionatını birinciliklə tamamlamaq tam 40 xal verir - yəni bir mövsümdə lisenziya üçün kifayət qədər xal toplayan ən sürətli yol. Russellın Əbu-Dabidəki qələbəsi, kağız üzərində F1 qapısını həmin gün açdı.
Qapının arxasında isə Mercedes dayanırdı. 2017-dən bəri Mercedes Junior Team üzvü olan Russell, çempionluq mübarizəsinin tam ortasında, hələ lider ikən Williams ilə anlaşdığını elan etdi; eyni dövrdə test və ehtiyat pilot rolu da öz üzərinə götürdü. 2019-da, təcrübəli Robert Kubica ilə komanda yoldaşları olaraq F1-ə addım attı - ilk yarışı Avstraliya GP idi.
İlk il asan olmadı. Russell, Williamsın uzun və parlaq tarixinin ən çətin dövrlərində birinə qoşuldu. Amma əsla çaylaq mövsümündən daha bir detal: təcrübəli komanda yoldaşı Kubicanı mövsümün tamamında, 21 Qran-prinin tamamında geridə qoydu. Sonrasını hamımız bilirik: 2022-də Mercedes-AMG Petronas-a transfer oldu və ilk F1 qələbəsini həmin il qazandı. F2-dən F1-ə uzanan həmin nərdivanın pillələri - GP3, F2, Williams, Mercedes - tam olaraq qurulduğu kimi işlədi.
Niyə 2018 mövsümü hələ də danışılır?
Cavab sadə, amma güclüdür: George Russellın 2018 F2 çempionluğu, çaylaq bir ilin necə kəs-sürahsız idarə olunmasının şablonudur. Yeni və problemli bir avtomobil, çətin start prosedurları, ara-sıra gələn etibarlılıq böhranları, tərs qridli Sprintlər və Norris, de Vries, Albon kimi F1-ə gedəcək qədər bacarıqlı rəqiblər... Russell bu tabloda 7 qələbə və 12 podyumla ən sabit ad oldu, çempionluğu bir yarış əvvəl təmin etdi və 40 super lisenziya xalını kapıb bir sonrakı il F1-də qriddə idi. Bu gün hələ də "F2-dən F1-ə necə keçilir?" sualının cavabı axtarılırsa, ilk baxılacaq mövsümlərdən biri budur - və məncə ən zövqlüsü də budur.