Otomobilgi.comOtomobilgi.com
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  • ANA SAYFA
  • HABERLER
    Türkiye Otomotiv Sektörü Haberleri
    Global Otomotiv Sektörü Haberleri
    Türkiye Motorsporları Haberleri
    Global Motorsporları Haberleri
  • OTOMOBİLLER
    İÇTEN YANMALI
    • İçten Yanmalı Modeller
    • İçten Yanmalı Motor Teknolojileri
    • Yakıt ve Tüketim
    • Emisyon ve Çevre
    • İçten Yanmalı Sahipliği
    • İçten Yanmalı Otomobil Tarihi
    ELEKTRİKLİ
    • Elektrikli Modeller
    • Elektrikli Otomobil Teknolojileri
    • Şarj ve Altyapı
    • Batarya Teknolojisi
    • Menzil ve Tüketim
    • Elektrikli Sahipliği
    • Elektrikli Otomobil Tarihi
    HİBRİT
    • Hibrit Modeller
    • Hibrit Sistemler
    • Batarya ve Şarj
    • Tüketim ve Verimlilik
    • Hibrit Sahipliği
    • Hibrit Otomobil Tarihi
    SUPERCAR
    HYPERCAR
  • TEKNOLOJİ
    Sürücü Destek Sistemleri
    Güvenlik Teknolojileri
    Aydınlatma ve Görüş Teknolojileri
    İnfotainment ve Bağlantı
    Otonom Sürüş ve Yapay Zeka
    Gelecek Teknolojileri
  • REHBERLER
    Alım Rehberleri
    Satış Rehberleri
    Bakım ve Kullanım
    Sahiplik ve Maliyetler
    Lastik ve Jant
    Sigorta ve Muayene
  • TARİH & KÜLTÜR
    Otomobil Tarihi
    İkonik Modeller
    Klasikler ve Koleksiyon
    Türkiye’nin Otomobil Serüveni
    Otomobil Tasarımı
    Otomobil ve Popüler Kültür
  • MOTOR SPORLARI
    Formula 1
    Ralli (WRC)
    Rallikros
    MotoGP
    Formula 2 & Formula 3
    Karting
    Le Mans 24 Saat
    WEC
    NASCAR
    IndyCar
    DTM
    GT Yarışları
    Drift
    Drag Yarışları
  • BİZİ TANIYIN
    HAKKIMIZDA
    İLETİŞİM
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  1. ANA SAYFA
  2. TARİH & KÜLTÜR
  3. İkonik Modeller
  4. Citroën SM: Fransız Zarafeti İtalyan Motorla Buluştu

Citroën SM: Fransız Zarafeti İtalyan Motorla Buluştu

  • İkonik Modeller
  • Yazar: Lütfi Mete Odabaşı
  • Oluşturma: 11 Kasım 2026
Citroën, İtalya'nın en gürültülü motor ustası Maserati'yi satın aldığında kimse bu evliliğin otomobil tarihinin en cesur şaheserlerinden birini doğuracağını bilmiyordu.
Citroën, İtalya'nın en gürültülü motor ustası Maserati'yi satın aldığında kimse bu evliliğin otomobil tarihinin en cesur şaheserlerinden birini doğuracağını bilmiyordu.

1968'de Fransızların en sıra dışı otomobil üreticisi Citroën, İtalya'nın en gürültülü motor ustası Maserati'yi satın aldı. Ortaya çıkacak şey kâbus muydu, şaheser miydi? Kimse emin değildi ama sonuç, otomobil tarihinin en cesur evliliklerinden biri oldu: Citroën SM. Peki bu GT kupasının kalbindeki Maserati V6 nasıl ortaya çıktı? Hazırsan, hikâye 9 yıllık bir mühendislik maratonuyla başlıyor.

SM'in kökleri 1961'deki Project S'ye uzanıyor. Başlangıçta bu proje, 1955'in efsanevi DS'nin daha hızlı ve sportif bir versiyonu olarak düşünülüyordu. Ama 9 yıl boyunca proje öyle büyüdü ki, tamamen yeni, baştan sona mühendislik harikası bir otomobile dönüştü. Mart 1970'te Cenevre Otomobil Fuarı'nda tanıtılan ve Eylül 1970'te Fransa'da satışa çıkan SM, lüks grand tourer segmentine adeta bir yıldırım gibi düştü. İsmi nereden geliyor? İşte güzel soru: "S" Project S'ten geliyor, "M" ise ya Maserati'yi ya da Fransızca'da "Majesteleri" anlamına gelen ifadeyi temsil ediyor. Kesin cevabı bilen yok ama ikisi de epey yakışıyor, değil mi?

Öne Çıkanlar

  • Citroën 1968'de Maserati'yi satın aldı ve SM'in motoru sıfırdan tasarlandı
  • 2.7 litrelik Maserati V6, yaklaşık 170 hp güç ve ~235 Nm tork üretiyor
  • 0-100 km/h hızlanma 8,9 saniye, azami hız fabrika verisiyle 220 km/s
  • 1972'de ABD'de Motor Trend Yılın Otomobili seçildi
  • Toplam yalnızca 12.920 adet üretildi, üretim 1975'te sona erdi

Maserati V6: Bir Evliliğin Motoru

Hikâyenin kalbi burası, o yüzden iyi dinle. Citroën, Maserati'yi satın aldığında amacı netti: İtalyanların yüksek performanslı motor bilgisini, kendi hidropnömatik süspansiyon teknolojisiyle birleştirmek. Yani bir yanda pasta gibiydi, diğer yanda dondurma; ikisini bir araya getirmek herkesin hayaliydi ama kimse denememişti.

Maserati'nin efsanevi mühendisi Giulio Alfieri'ye verilen görev, sıfırdan bir V6 tasarlamaktı. Alfieri'nin çözümü ise hâlâ konuşulan bir mühendislik inceliği: Motor, mevcut Maserati V8 üretim tezgâhlarında yapılabilecek şekilde kurgulandı. Bu yüzden silindir bankaları arasında alışılmadık bir 90 derece açı var. V6 motorlarda bu açı genelde daha dar olurdu; Alfieri pratikliği idealden öne koydu. Sonuç? Alüminyum gövdeli, yalnızca 140 kg ağırlığında, hafif ve kompakt bir motor. Bu motor her zaman ön aksın arkasına monte edildi; yani ağır mı ağır Amerikan V8'lerinin aksine, SM'in dengesi tam bir kılıç ustası inceliğindeydi.

Peki neden 2.7 litre gibi alışılmadık bir hacim? Burada devlet devreye giriyor. Fransa'da savaş sonrası dönemde "puissance fiscale" denen, yani vergi at gücü düzenlemeleri lüks otomobilleri cezalandırıyordu. Citroën bu yüzden motoru küçük tuttu; teknik bir tercih değil, vergiden kaçışın mühendislik refleksiydi bu. Üç Weber karbüratörle beslenen C114 kodlu motor, yaklaşık 170 hp güç ve 235 Nm civarı tork üretiyordu. Aynı motor ailesi daha sonra Maserati Merak'ta ve modifiye edilmiş haliyle Binlerce adet üretilen Biturbo'da da yaşamaya devam etti; hatta Ligier JS2 de bu V6'yı kullandı. Yani Alfieri'nin motoru, SM ile sınırlı kalmadı.

Sürüm Sürümüne, Rakam Rakamına

SM'in üretimi boyunca motor ve şanzıman kombinasyonları gelişti. 1972'de Bosch D-Jetronic elektronik enjeksiyon geldi, 1973'te ise hacim 3.0 litreye çıkarıldı. İşte sürümlerin özeti:

SürümMotorGüçÜretim
SM 2.7 (1970-72)2.670 cc, 3x Weber karbüratör170 PS7.133 adet
SM 2.7 Injection (1972-75)Bosch D-Jetronic enjeksiyon178 PS3.500 adet
SM 3.0 (1973)2.965 cc180 PS600 adet
SM 3.0 Automatique (1973-75)2.965 cc, 3 ileri otomatik180 PS1.012 adet

Bir de meraklısına not: Bir SM, Maserati'nin Quattroporte II için geliştirdiği 4.0 litrelik 260 hp'lik V8'in test yatağı olarak kullanıldı. Yani bu kasa, kendisinden çok daha güçlü bir canavarı da taşımayı başardı.

Hidropnömatik Sihir ve Rüzgârı Yaran Kasa

Citroën SM'in DIRAVI direksiyonu park halinde bir parmağın gücüyle döner, otobanda ise sertleşerek sürücünün eline güven verir.

Motor sadece işin yarısıydı. SM'i asıl efsane yapan şey, Citroën'in hidropnömatik dehasıydı. Düşün: Aracın süspansiyonu, kendi kendini dengeleyen hidrolik bir sistemle çalışıyor. Yol ne kadar bozuk olursa olsun, araç ciddiyetini koruyor; fren yaptığında ise tüm gövde eşit şekilde alçalıyor. Bu, arabanın önünü daldırıp arkasını kaldırmak yerine, bir sinek gibi dengeli durması demek. Bunu sağlayan dört köşe disk fren ve önde içten konumlanan disklerdi.

DIRAVI adı verilen direksiyon sistemi ise başlı başına bir ders: Tamamen hidrolik, hıza duyarlı ve kendinden merkezlemeli. Park ederken bir parmağınla döndürüyorsun, otoban hızlarında ise sistem sertleşiyor. İki turda kilitlenene kadar dönüyorsun ve bıraktığın anda direksiyon kendiliğinden merkeze geri geliyor. 1970'ler için bu, bilim kurgu gibi duruyordu. Dönemin direksiyonla dönen otomatik seviyeleme farları ise o zamanlar ABD'de yasadışıydı; düşünebiliyor musun, araba teknolojisi çok ileri olduğu için yasaklanıyordu!

Tasarımda ise imza Robert Opron'a aitti. Opron 1962'de Citroën'e katılmış, 1964'te tasarım departmanının başkanlığına yükselmişti. SM yukarıdan bakıldığında bir damla gibi: geniş ön iz, arkaya doğru daralan iz, arka çamurluk etekleri ve Kamm kuyruk. Citroën lansmanda sürtünme katsayısını 0,26 olarak açıklamıştı; bu rakam sonradan 0,339 olarak revize edildi ama o dönem için bile düşüktü. Bu aerodinamik sayesinde araç, üç Weber karbüratörlü mütevazı hacmine rağmen 220 km/s fabrika hızına ulaşıyor, bağımsız testlerde 235 km/s'ye kadar hızlanabiliyordu. Kaput havacılık sınıfı alüminyumdandı, dış parçalar ise krom yerine paslanmaz çelikten yapılmıştı; Michelin'in yarışlar için geliştirdiği cam elyafı jantlar ise standart jantın yarısından hafifti.

"Yolda Concorde": Ödüller ve İkonlaşma

SM sadece mühendislik harikası değildi, aynı zamanda bir semboldü. Dönemin otoriteleri ona "Yolda Concorde" lakabını taktı; bu benzetme boşuna değildi. Concorde nasıl havacılığın iyimserlik ve ilerici teknoloji simgesiyse, SM de otomobil dünyasının aynı ruhunu taşıyordu.

Ödüller kısmında sık sık karıştırılan bir noktayı netleştirelim: SM, 1971 Avrupa Yılın Otomobili yarışmasını kazanmadı; o yıl üçüncü oldu ve birinciliği kurum içi rakibi, yani Citroën'in kendi modeli GS kazandı. Ama SM asıl kulvarını 1972'de buldu: ABD'de Motor Trend Yılın Otomobili ödülünü kazandı ve bu, o dönemde bir Amerikan dışı araç için neredeyse eşsiz bir başarıydı. Ödül gerekçesinde aracın yılın otomobili ruhuna dünyadaki her şeyden daha iyi oturduğu söylendi. Popular Science ise test ettiği araçlardan hiçbirinin SM kadar kısa frenleme mesafesine sahip olmadığını raporladı.

Motor sporlarında da suskun kalmadı. SM, ilk yarış çıkışı olan zorlu 1971 Rallye du Maroc'u kazandı; Citroën kısa dingil mesafeli yarış varyantı bile geliştirdi. İlgili literatürde 1974 dünya rallye şampiyonluğu ve 1975 Daytona zaferi gibi iddialar da dolaşır ama bu iki başarı güvenilir arşiv kayıtlarıyla doğrulanamıyor; sağlam olan tek büyük zafer 1971 Fas Rallisi. Bu ayrımı bilmek, efsaneyi efsane yapan gerçekleri korumak açısından önemli.

Teknik Veriler: SM Rakamlarla Ne Söylüyor?

Hadi merak ettiğin rakamlara bakalım. Fabrika verilerine göre karbüratörlü 2.7 sürüm 170 PS güç, 220 km/s azami hız ve 12,5 L/100 km tüketim sunuyordu. 0-60 mph hızlanma 8,5 saniye; km/s cinsinden ölçülen 0-100 km/h değeri ise bağımsız testlerde 8,9 saniye olarak kaydedildi. Tork değeri ise ilginç bir durum: Üretici torku resmi teknik tablolarda açıklamadı; mevcut yaklaşık 235 Nm rakamı ikincil kaynaklardan geliyor, bu yüzden kesin fabrika verisi olarak sunmuyoruz.

ÖzellikDeğer (SM 2.7, karbüratörlü)
MotorMaserati C114 V6, 2.670 cc
Güç170 PS (125 kW)
TorkYaklaşık 235 Nm (üretici açıklaması yok)
0-100 km/h8,9 saniye
Azami hız220 km/s (fabrika)
Şanzıman5 ileri manuel
Ağırlık1.450 kg
Üretim adedi12.920 (tüm sürümler)

Son Perde: Neden 1975'te Bitti?

Her güzel hikâyede olduğu gibi bu da bir sona yaklaşıyordu, hem de ürkütücü bir hızla. Satış rakamları hikâyeyi kendisi anlatıyor: 1971'de 4.988 adet satılan SM, 1974'te yalnızca 294 adete, 1975'te ise 115 adete düştü. Peki ne oldu?

Herkesin ilk aklına gelen suçlu 1973 petrol krizi; dönem gerçekten de ekonomik durgunlukla boğuşuyordu. Ama resim daha karmaşık. Aynı dönemde daha çok yakıt tüketen araçlar piyasaya sürüldü ve satıldı. Asıl darbeyi ABD pazarında NHTSA'nın 1974'te yürürlüğe koyduğu 5 mph tampon düzenlemesi vurdu: Bu kural, SM'in değişken yükseklikli hidropnömatik süspansiyonuyla fiilen bağdaşmazdı ve ABD pazarı için tasarım ölü doğdu. Bir de bakım faktörü var: Weber karbüratör ayarlarının ve zamanlama zinciri bakımının ihmal edilmesi, 60.000 km civarında motor arızalarına yol açıyordu. Yani SM, doğru bakılmadığında sahibine pahalı dersler veren bir araçtı.

Son perde 1974-75'te geldi: Citroën iflas etti ve Peugeot şirketi devraldı. Yeni yönetim Mayıs 1975'te Maserati'den ayrılma ve SM üretimini durdurma kararı aldı. Son 135 SM, Ligier'in Vichy fabrikasında üretildi. Toplam 12.920 adetle SM, kısa ama yoğun bir hayat yaşadı.

Miras: SM Bize Ne Bıraktı?

Üretim bitse de hikâye bitmedi. DIRAVI direksiyonun hız hassasiyetli hidrolik ilkesi zamanla tüm otomobil endüstrisine yayıldı; SM'in dinamik niteliklerinin çoğu 1974'te çıkan ve büyük başarı kazanan Citroën CX'e aktarıldı. Şanzıman bileşenleri Lotus Esprit'te yaşamaya devam etti, motor ise Maserati Merak'ta yoluna devam etti. 1987'de SM World'ün turboşarjlı SM'i Bonneville'de sınıf rekoru kırarak 325 km/s hıza ulaştı; kasanın aerodinamiği ölümünden sonra bile işini yapıyordu.

Prestij tarafı da güçlüydü: İki SM présidentielle, tam 37 yıl boyunca Fransız cumhurbaşkanları tarafından kullanıldı ve 1972'de Pompidou ile Kraliçe Elizabeth II'nin açılış turunu taşıdı. Leonid Brejnev, Johan Cruijff ve Carlos Santana gibi isimler de SM sahibiydi. 2005 yılında Automobile Magazine, SM'i "100 En Havalı Otomobil" listesinde 11. sıraya koydu. Chapron yapımı SM Mylord ise 2014'te müzayedede 548.320 euroya satıldı.

Peki bu hikâyenin özü ne? SM, iki farklı otomobil kültürünün -Fransız hidropnömatik konforu ile İtalyan motor tutkusunun- kusursuz sentezi oldu. Alfieri'nin 90 derecelik V6'sı, Opron'un damla kasası ve DIRAVI'nin hidrolik sihiri birleşince, otomobil tarihinin en sıra dışı GT'si doğdu. Kısa ömrüne rağmen bugün hâlâ koleksiyonerlerin gözdeleri arasında olması boşuna değil: SM sadece bir otomobil değil, iki ülkenin mühendislik zekâsını tek gövdede birleştiren bir manifesto. Ve bence, 15 yaşında bir otomobil tutkunu olarak söyleyeyim: Böyle cesur otomobiller artık yapılmıyor.

Kaynaklar

  • Citroën SM
  • The Citroën SM: The 1972 Motor Trend Car of the Year
  • Car of the Year 1971
  • Sadomasochistic: The Pleasures and Pains of the Citroën SM
  • 50 Years ago: The Citroën SM - The Concorde of the Road
  • 1975 Citroën SM Injection performance
  • CITROEN SM (1970-1975)
  • 1973 Citroën SM a smooth, Maserati-engined masterpiece
  • 1974 Citroën SM V8: A Mystery No More
  • Citroen SM Review

Bu Sayfayı Paylaşın

Kategori Editörü

Lütfi Mete Odabaşı

Lütfi Mete Odabaşı

Genç, dinamik, araştırmayı ve öğrenmeyi seven bir otomobil ve motor sporları tutkunu. Mete, otomobil haber, bilgi ve kültür platformumuza gençlerin bakış açısı ile değer katıyor. Otomobil teknolojilerindeki yenilikleri ve motor sporlarındaki gelişmeleri yakından takip ediyor, öğrendiklerini otomobilgi.com için faydalı, dolu dolu içeriklere çeviriyor.

İlgili İçerikler

Sürmesi zevksiz, teknik olarak gerideydi ama Countach, duvardaki posteriyle bir neslin hayalini ve süper otomobil tasarımını tek başına şekillendirdi.
İkonik ModellerLamborghini Countach Nasıl Efsane Oldu?
Döneminde satılamayan dört Bugatti Type 57SC Atlantic'ten yalnızca üçü hayatta; kayıp siyah coupe otomobil tarihinin en büyük kaybı olarak duruyor.
İkonik ModellerBugatti Type 57SC Neden Yarım Asır Sonra Sanat Eseri Sayıldı?
Sadece 1.059 adet üretilen DB5, sinemaya girmeden önce sıradan bir grand tourer'dı; James Bond onu efsaneye dönüştürdü.
İkonik ModellerAston Martin DB5 Bir Reklam Arabasından James Bond Efsanesine Nasıl Dönüştü?
Lamborghini Miura, V12 motorunu sürücünün arkasına enlemesine yerleştirerek bugünün süper otomobil formülünü tek başına icat etti.
İkonik ModellerLamborghini Miura Süper Sporların Annesi Nasıl Doğdu?
Enzo Ferrari'nin dünyanın en güzel arabası dediği Jaguar E-Type, 1961 Cenevre'de tanıtıldığında otomobil tasarımının kaderini değiştirdi.
İkonik ModellerÇelik Gövdeli Kuş: Jaguar E-Type'ın Efsanesi
6 Ekim 1955'te Grand Palais'de tanrıça adını alan Citroën DS, ilk günden itibaren bir otomobilden çok daha fazlası olduğunu kanıtladı.
İkonik ModellerHavada Süzülen Tanrıça Citroën DS'in İkonlaşma Hikâyesi
1972'de kimse fark etmedi ama Paris sokaklarına çıkan o yuvarlak hatlı küçük hatchback, 5,5 milyon satışlık bir efsanenin ilk taşıydı.
İkonik ModellerRenault 5 Nasıl Şehir Otomobili Efsanesi Oldu?
1948'de Gmünd'de el yapımı alüminyum gövdeyle ve Beetle parçalarıyla doğan 356, bugünkü her Porscheye yol açan ilk kıvılcımdı.
İkonik ModellerPorsche 356 Neden Markanın Temel Taşı Sayılıyor?
Porsche'un pistlerde hüküm sürdüğü bir çağda BMW, rakip olabilmek için hayal meyal bir orta motorlu araba uydurdu ve ortaya M1 çıktı.
İkonik ModellerBMW M1: Lamborghini Tasarladı, BMW Efsane Yaptı
1948 Londra Fuarı'nın köşesinde duran o alçak roadster, kısa süre içinde dünyanın en hızlı seri üretim otomobili olacağının kimseye sinyalini vermemişti.
İkonik ModellerJaguar XK120 ile 213 km/s: Jabbeke Rekoru

Etiketler

  • klasik otomobiller
  • otomobil tarihi
  • fransız otomobilleri
  • tasarım ikonu
  • spor otomobiller
  • cenevre otomobil fuarı
  • citroën sm
  • maserati v6
  • hidropnömatik süspansiyon
  • diravi direksiyon
  • robert opron
  • grand tourer

Bizi Sosyal Medyada Takip Edin

  • Hakkımızda
  • KVKK Aydınlatma Metni
  • Gizlilik Politikası
  • İletişim
Otomobilgi.com
BAĞIMSIZ OTOMOBİL KÜLTÜRÜ PLATFORMU
Virgo CMS ile güçlendirilmiştir