Freddie Spencerın İkiqat Çempionluq Mövsümü

Təsəvvür edin ki, eyni həftə sonu iki imtahanınız var. Biri riyaziyyat, biri ədəbiyyat; bir-birindən tamamilə fərqli iki dünya, iki fərqli zehni məşq. İndi bunu motosiklet yarışlarına tətbiq edək: 1985-ci ildə Freddie Spencer, Grand Prix tarixinin ən çətin iki imtahanına eyni ilde girdi və hər ikisini birinciliklə bitirdi. Eyni mövsüm daxilində həm 500cc, həm 250cc dünya çempionluğunu qazanan yeganə pilot odur. Otuz qusur il keçdi, texnologiya uçdu, pilotlar əfsanəyə çevrildi; bu rekord hələ də durur. Bəs necə oldu ki, bir pilot eyni il iki dünyanın zirvəsinə çıla bildi?
Fast Freddie kimdir, 1985-ə necə gəldi?
Frederick Burdette Spencer, 20 dekabr 1961-ci ildə ABŞ-ın Luiziana ştatının Şrivor şəhərində anadan oldu. Ləqəbi "Fast Freddie" idi və bu ləqəbi boşuna almamışdı. 1980-ci ildə Grand Prix treklərinə addım atan Spencer, qısa zamanda Honda fabrikin komandasının ulduzuna çevrildi. 1983-cü ildə, daha 21 yaşında olarkən ilk 500cc dünya çempionluğunu qazandı və o zamanın ən gənc 500cc çempionu titulunu Mike Hailwooddan overtdi. Bu yaş rekordu yalnız 2013-cü ildə Marc Márquez tərəfindən keçilə bildi; Spa-dakı 20 yaşlı qələbəsi isə onu hələ də ən gənc premier sinif yarış qalibi edir.
Amma 1984 mövsümü o qədər də parlaq keçmədi. Honda, köklü şəkildə yenilənmiş V4 mühərrikli NSR500-i hazırlamışdı: yanacaq çəni mühərrikin altına köçürülmüş, genişlənmə kameraları saxta çənin altına yerləşdirilmişdi. İnqilab xarakterli bir motosiklet idi, amma açılış problemləri və qəzalar Spenceri çempionluğu müdafiə edə bilməz hala gətirdi; mövsümü 4. bitirdi. Buna baxmayaraq yeni NSR500 ilə 3, köhnə üç silindrli NS500 ilə 2 qələbə alaraq potensialın siqnalini verdi. 1985 üçün səhnə hazırdı.
Əsas məqamlar
- Spencer, 1985-də həm 500cc, həm 250cc dünya çempionluğunu qazanan yeganə pilotdur.
- Hər iki sinifdə tam 7 qələbə aldı; 250cc-ni 127, 500cc-ni 141 xalla bitirdi.
- Maşınlar: 250cc-də Honda NSR250, 500cc-də Honda NSR500.
- 500cc çempionluğu 11 avqust 1985 İsveç GP-də qətiyyətləşdi.
- Bu dubluq indiyə qədər heç bir pilot təkrarlaya bilmədi.
Mövsüm Daytona-da partladı: Tək ildə üç qələbə

1985, daha Avropa mövsümü başlamamış özünü bəlli etdi. Mart ayında Spencer Daytona-ya gəldi və sözün əsl mənasında hər şeyi qazandı: Formula 1, Superbike və 250cc siniflərinin hamısını. Beləliklə, tək il daxilində Daytona-nın üç əsas bölməsini qazanan yeganə pilot kimi tarixə düşdü. Superbike tərəfdə Honda VF750F Interceptor ilə Superbike dövrünün ilk Daytona 200 qələbəsini də həmin mövsümdə aldı. Sonra çamadanasını yığdı və Avropaya uçdu; əsl maraton daha yeni başlayırdı.
500cc Çempionluğu: Yarış-yarış necə qazanıldı?
İlk yarım: Jarama-dan Mugello-ya
Mövsümün ilk ayı Cənubi Afrikadakı Kyalami-də 2.liklə keçildi. Ardından İspaniyanın Jarama trekidə mövsümün ilk 500cc qələbəsi gəldi; Eddie Lawson-un önündə 13 saniyədən çox fərqlə. Hockenheim-da yaş həvada Christian Sarron karyerasının ilk 500cc qələbəsini alınca Spencer 2. oldu, lakin xal liderliyini özünə aldı. Geriqırılma isə İtaliyada, Mugellogda gəldi: 500cc yarışını qazandı və aynı gün 250cc yarışını da qazanaraq 12 il ərzində aynı gün iki sinfi qazanan ilk pilots oldu. Bir gün içində iki fərqli motosikletlə iki qələbə; düşünün, səhər yüngül bir maşınla, günorta yarısı ağır bir canavarla.
Çətin Anlar: Yuqoslaviya və Assen
Mövsüm boyu hər şey qaydasındayıdmı? Qətiyyən xeyr. Avstriyada qırmızı bayraqdan sonra aqreqat sistemdə, yəni birləşdirilmiş vaxtla qərar verilən yarışda yalnız 0.03 saniyə fərqlə qazandı. Yuqoslaviyada saman balasına çırpıldı; finiş xəttini ikinci keçdi, lakin fiziki ağrıdan xəttdən dərhal sonra yerə yıxıldı. Hollandiya TT-də isə yağışlı zəmində görüş sahəsinə girdiyini belə görə bilmədiyi Sarron tərəfindən devrildi və mövsümün tək çıxması bu yarışda yaşandı. Buna baxmayaraq Spencer toparlanmağı bacardı: Spa-Francorchampsda həm 500cc, həm 250cc-ni qazanıb liderliyi 10 xala çatdırdı, Le Mansda bir qələbə daha əlavə edəndə fərq 17 xala çatdı.
Tac Günü: Silverstone və Anderstorp
Silverstoneun yağışlı günündə əvvəlcə 250cc dünya çempionluğunu təmin etdi, dərhal ardından 500cc yarışını da qazandı. Əsl final isə 11 Avqust 1985də, İsveçdəki Anderstorpta gəldi: yarışı Lawsonun önündə qazanan Spencer, ikinci 500cc dünya çempionluğunu elan etdi. Bilin nə oldu? Bu, karyerasının son Grand Prix qələbəsi oldu. Mövsüm finali Misanoya baş barmaq zədəsi üzündən qatılmadı; orada Lawson qazandı, lakin titullar çoxdan Spencerındı.
| Sinif | Motosiklet | Qələbə | Xal | Sıralama |
|---|---|---|---|---|
| 250cc | Honda NSR250 | 7 | 127 | 1. |
| 500cc | Honda NSR500 | 7 | 141 | 1. |
250cc Tərəfi: Mang ilə 3 Xallıq Mübarizə
250cc çempionluğu düşündüyünüzdən çox daha gərgin keçdi. Spencer, Rothmans Honda-HRC rənglərində yeni əkiz silindrli NSR250 ilə yarışdı və çempionluğu komanda yoldaşı Anton Mangə qarşı inanılmaz şəkildə, yalnız 3 xal fərqlə qazandı. Başqa bir maraqlı detal: həmin mövsüm Hollandiya TT-də Randy Mamola, canlı kamerayla yarışan ilk pilot kimi tarixə düşdü. Deməli 1985 yalnız Spencerın deyil, televiziya texnologiyasının da səhnəyə çıxdığı bir il idi.
Bu əməyin arxasında Erv Kanemotonun baş mexanikliyi vardı; Spencerın üç dünya çempionluğunun hamısı Kanemoto ilə Hondada qazanıldı. Pilot-mexanik duetinin uyumu, iki sinfi birdən idarə etməyin texniki loqistikasında müəyyənedici idi.
İqili Yükün Qiyməti: Zədələr və Sürətli Sönüş
İşte hekayənin acı-tatlı tərəfi. 1985dən sonra Spencer heç bir Grand Prix yarışını qazana bilmədi. Bəziləri əl və bilək zədələrinin, tək mövsümdə iki çempionluğun fiziki yükündən qaynaqlandığını düşünür; nə qədər dəqiq olduğu mübahisəlidir, lakin xronologiya təsiredicidir. 1988in əvvəlində Grand Prixdən təqaüdə çıxdı, 1989 və 1993də qısa qayıtma cəhdləri etdi. 1990larda AMA Superbikea qayıtdı, 3 yarış qazandı; 1995-ci ilin sonunda Superbike Dünya Çempionatında fabrikanın Ducatisini öz üzərinə götürdü. Sonrasında Las Veqasda öz sürüş məktəbini idarə etdi, Londona köçdü, TV şərhçiliyi etdi və 2019-cu ildə FIM MotoGP Hakimlər Panelinin sədri təyin edildi. Yəni həyat davam etdi; amma pistdəki o 1985 parıltısı bir daha heç vaxt ələ keçirilə bilmədi.
Bu Rekord Niyə Hələ də Qırılmır?
Qısa cavab budur: çünki bir daha sınaq imkanı belə verilmədi. 1986-cı ildən etibarən pilotlara yalnız tək sinifdə yarışmasına icazə verildi; əsaslandırma, iki sinifdə yarışan pilotun premier sinifdə pist biliyi üstünlüyü qazanması idi. Yəni Spencerin cütlüyü, qaydalarla əvvəldən bağlanmış qapının arxasında qaldı. Başqa bir irəli sürülən səbəb də 250cc və 500cc maşınları arasındakı uçurumdur: yüngül, çevik ikisilindrli ilə 500cc canavarı arasında gəlib-getmək, həm fiziki, həm texniki cəhətdən demək olar iki fərqli pilot olmağı tələb edirdi.
Bir də statistik çərçivəni dəqiqləşdirək: Spencer, 500cc və ondan aşağı sinifi eyni ildə qazanan beşinci və sonuncu pilot; ancaq sinif dəyişikliklərinə görə 500cc və 250cc-ni tək ildə qazanan tək ad odur. Karyerası 72 start, 27 qələbə, 39 podium, 33 pole position, 24 ən sürətli tur və 610.5 xalla bağlandı. MotoGP rəsmi saytı da bu cüt titulun heç vaxt təkrarlanmadığını açıq şəkildə vurğulayır.
Qısacası: Niyə 1985 Hələ də Tək Qiymətlidir?
Freddie Spencerin 1985-i, motosiklet yarış tarixinin təkrarlanmayan ilidir. Eyni pilot, eyni mövsüm, iki fərqli sinif, iki fərqli motosiklet və iki dünya çempionluğu. Üstünə günü Daytona'nın üç bölməsini də eyni ilə sığışdırdı. Rekoru bugünə qədər heç kim qırmayıb, çünki qaydalar dəyişdi, maşınlar bir-birindən daha da uzaqlaşdı və fiziki baha real idi. Fast Freddienin 1985-i məhz buna görə əfsanədir: edilməsi mümkün görünməyən şeyi etdi, sonra qapını arxasınca bağladılar.
Mənbələr
- Freddie Spencer - MotoGP Riders
- Freddie Spencer - Wikipedia
- Video: Spencer's stunning title double in 1985 - Autosport
- Freddie Spencer: two titles in the same 1985 season - Bike.lv
- Freddie Spencer - Motorsports Hall of Fame of America
- Flashback Friday: Fast Freddie Forty Years Ago - MotoAmerica
- Freddie Spencer, 1985: The Year the Impossible Became Routine - Superbikeplanet