Kenny Roberts'ın Üst Üste Üç 500cc Çempionluğu

1978 sezonunun başında Grand Prix padokunda hamısı eyni şeyi düşünürdü: bu Amerikalı, nəhəng motorlu karvanı ilə gələn, boş-boğaz o adam nəyə çalışır belə? Avropanın dəqiq, mükəmməl döngü xətlərinin arasına torpaq pistdən gələn "sürüşərək dönmə" üslubu gətirmişdi. Bir il sonra heç kim gülümsəmirdi; çünki Kenny Roberts yalnız qalib gəlməmiş, 500cc sinfinin gələcəkdə necə sürüləcəyini də yenidən yazmışdı.
Bu səhifədə Robertsın 1978, 1979 və 1980 illərindəki ardıcıl üç 500cc dünya çempionluğunu, Yamaha ilə qurduğu ortaqlığı və bugün MotoGP-də hər döngüdə gördüyümüz sürüş üslubunun doğuluşunu danışacağıq. Hazırdırsa, "King Kenny" hekayəsinə dalış; çünkü motosiklet yarışı bu adamdan sonra heç vaxt köhnə kimi olmadı.
Torpaq Pistdən Gələn Oğlan: Roberts Kimdir?
Kenny Leroy Roberts 1 oktyabr 1951-ci ildə Modesto, Kaliforniyada doğuldu. 1965-ci ildə, daha 14 yaşında ikən həvəskar yarışlara başladı və qısa müddətdə Amerikan motosiklet səhnəsinin ən çox danışılan adlarından biri oldu. 1973 və 1974-cü illərdə ardıcıl iki AMA Grand National Çempionluğu qazandı; torpaq pistdə (dirt-track) üç 500 mil zəfəri də bəməl idi.
İşin maraqlısı budur: Roberts bu uğurları Harley-Davidsonun güclü maşınlarına qarşı nəzərəcarpi dərəcədə az gücə malik Yamaha dirt-track motosikletləri ilə əldə etdi. Deməli, qalib gəlmək üçün motoru deyil, öz xəttini və texnikasını istifadə edirdi. Bu detal sonradan dünya səhnəsində nə qədər önəmli imiş, bir az sonra görəcəyik.
1978: İlk Sezonda Dünya Çempionluğu Necə Qazanılır?

Roberts 1978-ci ildə Yamahanın factory komandasına qoşuldu və Johnny Cecotto ilə eyni dam altında yarışmağa başladı. Nəyin nadir olduğunu bilirsən? Bu, onun 500cc-dəki ilk tam sezonu idi. Deməli, çaylaq ilini çempionluqla bağlama ehtimalı imtahandan heç oxumadan tam qiymət almağa bənzəyirdi; imkansız görünürdü, amma Roberts etdi.
Önə Çıxanlar
- Roberts 1978-ci ildə ilk Amerikalı 500cc dünya çempionu oldu, üstəlik çaylaq sezonunda.
- 1978, 1979 və 1980-də ardıcıl üç dəfə dünya çempionluğunu qazandı.
- Çempionluq maşınları: YZR500 0W35K, 0W45 və 0W48/0W48R.
- GP karyerasında yalnız 60 yarış startında 24 zəfər.
- Oğlu Kenny Roberts Jr. ilə birlikdə 2000-ci ildə çempion olaraq GP tarixinin ilk ata-oğul dünya çempionları oldular.
Sezon boyu dörd yarış qazandı, üç dəfə ikinci, bir dəfə üçüncü oldu və iki pole position-ı cibə saldı. Çempionluq yarışında isə diqqətçəkən bir yetkinlik göstərdi: riskə girmək əvəzinə motoru qoruyaraq finişə ikinci sırada gəldi və kuboku evinə apardı. Həmin il yalnız 500cc ilə də məhdudlaşmadı; 250cc-də dördüncü, Formula 750-də isə dört qələbə ilə ikinci oldu. Adam əslində yorulmaq bilmir.
YZR500 0W35K: Səssiz Qətl
1978 çempionluq maşını, Yamahanın factory yarış motosikleti YZR500 0W35K idi. Bu "OW seriyası" maşınlar heç vaxt xüsusi yarışçılara satılmadı; tam texniki xüsusiyyətləri heç vaxt tam dərc edilmirdi. Yəni rəqiblər Robertsin nə sürdüyünü yalnız yarışda, adətən də arxadan izləyərkən görə bilirdilər. İlk çempionluqda Yamanın Power Valve texnologiyası da mühüm rol oynadı.
1979 və 1980: Çempionluq Serisini Tamamlamaq
Bir çempionluq şans ola bilər; iki çempionluq təsadüf ola bilməz; üçü isə əfsanə kateqoriyasıdır. Roberts 1979-cu ildə YZR500 0W45 ilə beş pole position və beş qələbə qazanaraq titulunu qorudu. 1980-ci ildə isə 0W48/0W48R maşını ilə iki pole position, üç qələbə və sabit finişlərlə üçlüyü tamamladı.
Rəqəmlər bir tərəfə, 60 Qran Pri startında 24 qələbə və altı mövsümün hər birində ən azı iki qələbə statistikası Robertsin nə qədər təkrarlana bilən bir üstünlük qurduğunu göstərir. Yamaha ilə ümumi 13 il keçirdi; bu bir müqavilə deyil, demək olar ki, bir evlilik idi.
Seriyadan sonra da hekayə bitmədi: 1981-də üçüncü, 1982-də dördüncü oldu; 1983-də isə altı pole position və altı qələbə ilə Freddie Spencerə qarşı tarixi bir mübarizə yaşadı, amma çempionluğu qəlp itirdi. O mövsüm, Qran Pri tarixinin ən yadda qalan gedişlərindən biri kimi yad edilir. Təqaüdə çıxdıqdan sonra da 1985 və 1986-da Suzuka 8 Hours davamlılıq yarışına çıxdı; germiş yarışçılar qarajda qapanmır, deyəsən.
Arxa Təkəri Sürüşdürərək Dönmə Stiili Necə Yaranıb?
İşte bu səhifənin ürəyi bura. Roberts Avropaya gələndə gətirdiyi ən böyük silah motor deyildi; torpaq pistlərdə öyrəndiyi döngə texnikası idi. Dirt-track-də arxa təkəri qəsdən sürüşdürərək motosikli döngəyə döndərirsən; təkərin tutuşunu bıçaq kimi deyil, fırça kimi istifadə edirsən. Roberts bu yanaşmanı asfalt Qran Pri pistlərinə daşıdı və idarə olunan arxa təkər sürüşməsi ilə motosikli döngəyə yerləşdirmə texnikası qısa zamanda padokda danışılan şeyə çevrildi.
Həmçinin 1978-də dizini yerə dəymə texnikasını populyarlaşdırdı. Bəli, bugün MotoGP izləyərkən normal qarşıladığımız o dizinin asfalta sürtünməsi halı. Robertsdən əvvəl Qran Pri pilotları dizlərini asfalta sürtmürdülər; içinə yatma (hang-off) duruşu və dizi ilə məsafə ölçmə, bu adamın Avropaya gətirdiyi yeniliklər arasında idi. Bugün standarta çevrilən o aqressiv, arxa təkərlə istiqamətləndirilən sürüşün kökləri oraya, 1978 mövsümünə gedib çıxır.
Nəticə nə oldu? İdman bir daha heç vaxt eyni olmadı. Robertsin açdığı qapıdan 80-lərin böyük amerikalı dalğası gəlib keçdi: Randy Mamola, Freddie Spencer, Eddie Lawson. Torpaq pist mədəniyyəti ilə Avropa pist intizamı birləşdi və müasir Qran Pri sürüşü doğuldu. Növbəti MotoGP yarışında döngədən əvvəl motosiklin arxa tərəfini sürüşdürən bir pilot gördükdə, bil ki, o səhnə 1970-lərin Kaliforniya torpaq pistlərində məşq edilib.
Çempionluq Maşınları: OW Seriyası Niyə Gizemli?
Robertsin çempionluq motosiklları ardıcıl olaraq belə idi:
- 1978: YZR500 0W35K - 2 pole position, 4 qələbə
- 1979: YZR500 0W45 - 5 pole position, 5 qələbə
- 1980: YZR500 0W48/0W48R - 2 pole position, 3 qələbə
OW serisi sıralı dört silindrli iki zamanlı yarış maşınları idi və heç vaxt satışa çıxmadı; buna görə də GP tarixinin ən çox öyrənilən, lakin ən az anlaşılan motosiklları arasında sayılırlar. 1982-ci ildə Yamaha ilk V4 GP500 mühərrikini daşıyan 0W61 ilə daha yüngül istiqamətə keçdi; bu mühərrikin nəslindən gələn inkişaf xətti illər içində YZR-M1-ə, yəni bugünkü MotoGP Yamahasının atasına uzanır.
Başqa bir gözəl detal: 1980 çempionat motosikli 0W48 Barber Vintage Motorsports Museum tərəfindən Robertsın özündən alındı və əfsanəvi pilot bu maşını illər sonra Goodwood Festival of Speed-də yenidən sürecek. Tarixin tozlu rəflərində deyil, yaşayan bir əfsanə olaraq.
Yarışdan Sonra: Komanda Rəhbəri Roberts
Kaskını asdıqda Roberts idmandan uzaqlaşmadı. Team Roberts-ı qurdu və Wayne Rainey ilə John Kocinski-ni dünya çempionluğuna daşıdı; yəni pilot olaraq üç, komanda rəhbəri olaraq da üç çempionluq topladı. 1997-ci ildən etibarən isə öz istehsal etdiyi orijinal motosikli ilə KR komandası ilə MotoGP-yə giriş etdi. Motorsports Hall of Fame üzvüyü də dolu dolu bir karyerin rəsmi möhürlərindən biridir.
Və medalın şirin üzü: oğlu Kenny Roberts Jr. 2000-ci ildə 500cc dünya çempionu olanda, Grand Prix tarixində ilk ata-oğul dünya çempionları unvanını qazandılar. Demək bəzi ailələrdə yarış geni həqiqətən keçir.
Kenny Roberts Niyə Hələ də Vacibdir?
Qısaca və aydın cavab verim: Kenny Roberts 1978-dən 1980-ə qədər ardıcıl üç 500cc dünya çempionluğunu qazanan, bunu ilk 500cc mövsümündə başladan ilk amerikalı pilotdur və arxadan sürüşmə ilə dönüş götürmə və dizini yərə dəymə texnikalarını Avropaya daşıyaraq bugünkü MotoGP sürüş üslubunun təməllərini qoymuşdur.
Yəni Roberts yalnız bir statistika deyil, bir dönüş nöqtəsidir. Ondan əvvəl Avropa üslubunda bir Grand Prix vardı; sonrasında torpaq pist aqressivliği ilə harmonize edilmiş, müasir, dinamik bir sürüş anlayışı. Hər MotoGP yarışında, dönüşə sürüşmə ilə giriən hər pilotta King Kenny-nin imzası var. Motosikl yarışı dövlətlər futbolu kimidir; qaydaları dəyişdirənlər heç vaxt unudulmur, Roberts da onlardan biridir.
Mənbələr
- Kenny Roberts - Yarış Məlumatları - Yamaha Motor Global
- 1978 Mövsüm Arxivi - Yamaha Motor Co., Ltd.
- Kenny Roberts-in Qələbəsinə Kömək Edən Xüsusi Silahı Var İdi - Cycle World
- Üç Dəfə 500cc Grand Prix Dünya Çempionu Kenny Roberts 1980-ci il YZR500-ünü Goodwood-da Sürecek - MotoAmerica
- Kenny Roberts yalnız yarış qazanmadı, o, Grand Prix motosikl yarışlarını həmişəlik dəyişdi