Kimi Räikkönen Kartingdən Formula 1-ə Necə Gəlib Çıxdı?

Təsəvvür elə: bir pilot Formula 1-ə daxil olur və karyerasında cəmi 23 avtomobil yarışı var. Iyirmi üç! Bugünün gənc istedadları F3, F2 deyə yüzlarla yarışla gəlib hələ də qapıda gözləyərkən, 2000-ci ilin sonunda Peter Sauber bu azdanışan fin gəncinə sükan verir. FIA sədri Max Mosley daxil olmaqla bir çox insan superlisenziya verilməsinə etiraz etdi; Sauber pilotun performansına zəmanət verdi və məsələ bağlandı. Bəs bu uşaq kim idi, haradan gəlirdi? Qısa cavab: Espoodan, Finlandiyanın buz kimi kartinq treklərindən. Uzun cavab isə bu səhifənin mövzusudur: Kimi Räikkönenin kartinqdən Formula 1-ə gedən o inanılmaz sürətli səyahəti.
Espoodan Raket sinfinə: Finlandiyada Başlanğıc
Kimi-Matias Räikkönen 17 oktyabr 1979-cu ildə Espooda anadan olub. Rəqabətli kart yarışlarına 10 yaşında başlayıb; bəzi hekayələr onu 9 yaşında qo-kart parkurlarında göstərsə də, qəbul edilən məlumat qətidir: ciddi mənada yarışmağa 10 yaşında, Finlandiyanın ən aşağı yaş kateqoriyalarından olan Mini Raket və ardından Raket sinfində addım atıb.
Raket sinfi nə idi? Kartinqdə siniflər adətən yaş və motor tipinə görə müəyyən edilir; Finlandiyanın Raket kateqoriyası da kiçik, aşağı güclü iki zamanlı motorlarla yeni başlayanların həm yarışmağı, həm də trek mədəniyyətini öyrənməsini təmin edən bir mərhələdir. Bir növ məktəbəqədər deyil, amma ibtidai məktəb səviyyəsi: sürət var, rəqabət var, amma əsas məsələ sükanı tutmağı və yarış daxilində qalma refleksini inkişaf etdirməkdir.
Kimi Finlandiya illərinə baxdığımızda davamlı bir yüksəliş görürük:
| İl | Kateqoriya | Yerləşmə |
|---|---|---|
| 1993 | Milli kartinq, Raket sinfi (Finnish Cup) | Ümumi 9. |
| 1994 | Milli kartinq, Raket sinfi (Finnish Cup) | Ümumi 2. |
| 1995 | Formula A kartinq | İlk giriş |
| 1998 | Nordic Championship (Varna, Norveç) | 1. |
| 1999 | Avropa Formula Super A (PDB Racing Team) | Bir mərhələdə 2. |
Bir ildə 9., ertəsi il 2. olmaq, o yaşda mesaj verən bir inkişaf əyrisidir. Üstəlik Kimi bu illərdə Finlandiya milli seriyalarında bir neçə milli çempionluq da qazanıb. Qısacası bəlkə də hər kəsin tanıdığı o ifadəsiz üzün arxasında, treklə çıxdığı ilk gündən etibarən intizamlı bir şagird var idi.
Diqqət çəkən məqamlar
- Räikkönen rəqabətli kartinqə 10 yaşında, Raket sinfində başlayıb.
- F1-ə daxil olmazdan əvvəl cəmi 23 avtomobil yarışı təcrübəsi var idi.
- 2000-ci ildə Formula Renault UK-də 10 yarışın 7-ni qazandı.
- Mugello testində Sauberin əsas pilotundan yarım saniyə daha sürətli idi.
- 2007 Dünya Çempionu; karyerasında 21 Qran-pri qələbəsi.
Monakoda qırılan sükan: Xarakterin sübutu

Adi bir kartinq bioqrafiyasında bu bölmə şübhəli bir anekdot kimi keçərdi. Kimininki xeyr, çünkü sənədləşdirilib: 15 yaşında ilk Finlandiya xarici yarışı üçün Monakoya getdi və yarış zamanı sükanı qırıldı. Nə etdi? Pite gəlib təslim olmalı idi? Xeyr. Sükanı havaya qaldıraraq keçərkən mexaniki qəzanı sanki qəza yoxmuş kimi bildirdi və yarışa davam etdi. Kart, kırılmış bir sükanla Monako küçələrində tur atır; pilot da haqqında çox söz deməyin lazımsız olduğunu hamıya sübut edir.
Növbəti Monako yarışı daha da dəlisov idi: bir toqquşmada təhlükəsizlik baryerinin yanlış tərəfinə atıldı. Kartı trasa geri qoydu və yarışı üçüncü bitirdi. İndi dur və bir saniyə düşün: 15 yaşlı bir gəncin problem həll etmə refleksi bu səviyyədədirsə, bu uşağın stili necə görünür? Cavabın bir hissəsi burada gizlidir.
Sakit və Analitik Bir Stil Mi? Ləqəbin Arxasındakı Həqiqət
Kimi Räikkönenin Iceman ləqəbini bilməyən yoxdur: az danışan, duyğusunu göstərməyən, buz kimi sakit bir yarışçı. Bəs bu stil karting illərindənmi gəlir? Dürüst olaq: karting mərhələsinin birbaşa F1 üslubunu necə formalaşdırdığını sübut edən dəqiq bir qeyd yoxdur. Amma əlimizdəki iki ipucu çox şey danışır.
Birincisi Monako anlarıdır: panika yoxdur, dram yoxdur, yalnız problem və həll. İkincisi Finlandiyanın özüdür: qışda buzlu yollar, sürüşkən zeminlərdə nəqliyyat nəzarətini erkən yaşda öyrədən bir coğrafiya. Finlandiyanın niyə bu qədər uğurlu sürücü yetişdirdiyi barədə tək bir dəqiq cavab yoxdur, amma bu ölkə Räikkönen, Häkkinen kimi adlarla motor idmanının ən məhsuldar torpaqlarından biri olduğunu dəfələrlə sübut etdi. Kiminin sakitliyi bu kontekstdə bir çatışmazlıq deyil; rəqibləri danışarkən o, trasa fokuslanan bir iş üslubu idi. Yəni qısaca o, çox danışmırdı, çünki turboşarjı da yox idi, danışacaq sürətli turları var idi (şaka, şaka - amma sürətli turları həqiqətən var idi).
İngiltərəyə Keçid və Formula Renault Fırtınası
1999-cu ildə Avropa karting səhnəsində PDB Racing Team adına Formula Super A-da bir ayaqda ikinci olan Kimi, həmin il Formula Ford Euro Cupda da təcrübə qazandı. Sonra karyerasının ən kritik addımı gəldi: İngiltərəyə köçmək. Niyə kritik? Çünki ingilis formula seriyaları, həm rəqabət səviyyəsi, həm də F1 komandalarının radarı baxımından dünyanın ən görünən pillərindən biridir.
Nəticələr özü üçün danışdı:
- 1999 İngilis Formula Renault qış seriasını, mövsümün ilk dörd yarışını qazanaraq çempion tamamladı.
- 2000-ci ildə Manor Motorsport ilə Formula Renault UK-də 10 yarışın 7sini qazandı və çıxdığı hər yarışda podiuma çıxdı.
- İki seriyada ümumi 23 yarışın 13ünü qazandı: faiz 57lik bir qələbə nisbəti.
Faən əlli yeddi. Bunu gündəlik həyatına çevirək: çıxdığı hər iki yarışdan birindən qalib ayrılırdın. Bu, şansla izah edilə bilməyən, ham məlumatla belə yüksək səviyyəli bacarığı göstərən bir statistikadır. Və bu statistika, İsveçrədə bir komanda rəhbərinin masasına çox qısa müddətdə çatdı.
Mugello Testi və "Eskimo" Kod Adı
2000-ci ilin sentyabrında Peter Sauber gənc fına Muqqello rozarındadır. Testin ikinci günündə Kimi, komandanın təcrübəli as pilotu Pedro Dinizdən yarım saniyə daha sürətli tur atdı. Yarım saniyə, F1 miqyasında bir inqilab kimi görünür; üstelik daha önce birkaç düzine araba yarışı yapmış birinden geliyorsa inanılmazdır.
Sauber'in bu testi rakiplerden sakladığı ve Kimi'yi şirket içinde Eskimo kod adıyla andığı biliniyor. Jerez ve Barselonadakı əlavə testlərdən sonra 2001 mövsümü üçün imza atıldı. Amma iş burada bitmirdi; əsl maneə paddockun xaricində idi.
23 Yarış və Superlitsensiya Krizi
Əslində hekayənin ən mübahisəli hissəsi budur. Kimi Räikkönen Formula 1-ə cəmi 23 araba yarışı təcrübəsi ilə daxil oldu. FIA prezidenti Max Mosley də daxil olmaqla bir çox mütəxəssis ona superlitsensiya verilməsinə etiraz etdi: bu qədər az təcrübə ilə F1-ə çıxmaq həm pilotun, həm başqalarının təhlükəsizliyi üçün risk hesab edilirdi. Litsensiya Peter Sauberin pilotun performansına dair verdiyi təəhhüd sayəsində verildi; ilk bir neçə qran-pri üçün müvəqqəti bir düzənləmə edildiyi də deyilir.
Bəs risk öz qarşılığını verdi mi? 2001 Avstraliya QP-də ilk F1 yarışına 13. sıradan başladı və ilk yarışında dərhal xal qazandı. İlk mövsümünü 9 xalla, səkkiz dəfə ilk səkkizlikdə bitirməklə tamamladı; Sauberə konstruktorlar çempionatında o günə qədərki ən yaxşı nəticə olan 4-cü yeri gətirdi. Təcrübəli komanda yoldaşı Nick Heidfeld ilə hesablaşmada ümumiyyətlə geri qaldı, amma debütant üçün mənzərə həddindən artıq inandırıcı idi. Həmçinin Mika Häkkinenin fin həmvətənini McLaren-ə tövsiyə etməsi Kiminin 2002-də öz əfsanəvi ingilis komandasına keçidini təmin etdi.
Kartinqdən Gələn Miras və Sonrakı Karyera
Bəs bu səfərin xülasəsi nədir? Kimi Räikkönen kartinqdən F1-ə gedən yolu rekord sürətlə qət etdi: 10 yaşında Raket sinifində başladı, Finlandiya və İskandinaviyada çempionluqlar topladı, Avropa kartinq səhnəsinə çıxdı, iki mövsümlük Formula Renault fırtınası ilə Sauberin diqqətini çəkdi və 23 araba yarışından sonra F1-də idi. Sonradan? 2007-də Ferrari ilə Dünya Çempionu oldu; 2021-ə qədər davam edən karyerasında 21 qələbə, 103 podium, 18 pole position və 46 ən sürətli tur topladı.
Və hekayənin şirin bir davamı var: oğlu Robin Räikkönen də tramplinlərdə, yəni pistlərdədir. Robin 4 yaşında islıq kart pistində ilk turlarını atdı, 2024-də mühüm bir kartinq çempionluğu qazandı və Red Bull Junior Team-ə qatılarak 2027-də Red Bullun sürücü inkişafı proqramına daxil olacaq. Ata Kiminin 30 il əvvəl Espooda başlatdığı səfərin növbəti mənzili indi növbəti nəsildədir.
Öyrənəcəyimiz dərs budur: kartinq F1-ə gedən yolun yalnız ilk pilləkəni deyil, ən sürətli yüksəlişlərin də sirridir. Sizcə Kiminin uğurunda həlledici olan Monakodakı o soyuqqanlılıq idimi, yoxsa Formula Renaultdakı o 57 faiz idi mi? Məncə ikisi də; biri xarakteri, digəri sürəti göstərir. Pistdən gələn hər iki siqnalı düzgün oxuyan bir komanda rəhbəri də işin sonunu gətirdi.