Tony Stewart Kimdir? NASCAR Efsanesinin Karyerası

Təsəvvür elə ki, yarışçısan və qarşında iki fərqli dünya var: bir tərəfdə açıq təkərli, Indiana doğumlu sürət həvəsi IndyCar, digərində isə ağır iri Amerikan stock car-ları. Əksər pilot ömrünün birində birinə yerləşir, o birisi həmişə bir "və ya" olaraq qalır. Tony Stewart isə hər ikisinə də iz buraxdı: 1997-ci ildə IndyCar çempionu oldu, sonra NASCAR Cup Series-ə keçib 2002, 2005 və 2011-ci illərdə kubok qaldırdı. Peki bu üç çempionluq necə gəldi, üstəlik iki fərqli komandada, iki fərqli rolda və seriyanın iki fərqli dövründə? Hekayə tam bir sürət dairəsi kimidir: yavaş başlayır, sonra tüstüsü üstündə bitir.
Cup Series-ə Giriş: 1999-da Fırtına Kimi Başlayan Yeni Mövsüm
Stewart, 1999-da Joe Gibbs Racing ilə Cup Series-ə addım atdı. İlk yarışı olan Daytona 500-də 28-ci oldu; adi bir başlanğıc kimi görünür, elə deyilmi? Amma mövsüm irəlilədikcə mənzərə dəyişdi. Yeni mövsüm üçün ağlı kənar rəqəmlər gəldi: 3 qələbə, 12 top-5, 21 top-10 və çempionatda dördüncülük. Bu qələbə sayı o vaxta qədər bir yeni pilotun qırdığı rekord idi və Stewart, ilin sonunda Rookie of the Year mükafatını aldı.
Burada dayanıb nə qədər sıraxarci bir keçidə şahid olduğumuzu dəqiqləşdirək. Stewart yalnız seri dəyişən bir pilot deyildi; 1995-də USAC Triple Crown-unu, 1997-də IndyCar (IRL) çempionluğunu qazanmış, torpaq pistlərdən açıq təkərlərə uzanan bir karyeradan sonra NASCAR-a gəlmişdi. İlk altı mövsümünün sonunda Cup-da 24 qələbəsi toplanmışdı bile. Ləqəbi də bu dövrdə üstünə yapışdı: Smoke.
Seçilmiş Məqamlar
- Üç Cup Series sürücü çempionluğu: 2002, 2005, 2011
- Həm IndyCar, həm NASCAR çempionluğu qazanan tək ad
- 2011-də Carl Edwards ilə xal bərabərliyində 5-1 qələbə üstünlüyü ilə çempion
- 1992-dən bəri ilk sürücü-komanda sahibi çempionu
- Karyerasında 49 Cup qələbəsi, bütün zamanlarda 15-ci sıra
"Smoke" Ləqəbi Haradan Gəlir?

Bir pilotun ləqəbi adətən marketinq məhsuludur; Stewart-ınkı isə özü asfaltda doğuldu. USAC və IRL illərində torpaq pistlərdə sağ arxanı sürüşdürər, arxasında iz buraxacaq tüstü çıxarardı; 1997 çempionluq yarışında da mühərrik üst-üstə partlayanda ad tam oturdu. Tüstü çağrışımı asfalta da keçdi: rəqibləri döngələrdə təkərlərindən tüstülər tüten 20 nömrəli avtomobili tanmaqda çətinlik çəkmirdi.
Onun üslubu üçün ən düzgün tərif "aqressiv, amma hesablı" olmalıdır. Bir gün səni qəzəbləndirən, ertəsi gün qucaqlayan bir xarakter idi; 2002-də Indianapolis qarajında bir fotoqrafı itələməsi və ya 2013-də Bristol-da Joey Logano ilə yaşadığı gərginlik kimi anlar karyerasının kölgəsi hesab olunsa da, eyni qəzəblilik onun ən sürətli döngə hərəkətlərinin də mənbəyi idi. Bir bənzətmə edək: Smoke, əri son metrə qədər buraxmayan, amma döngənin çıxışını beynində çoxdan hesablamış bir şahmat oyunçusu kimiydi.
2002 Çempionluğu: Winston Cup Dövrünün Minimalist Qələbəsi

İlk kubok 2002-də gəldi və inamın əksinə olaraq parlaq bir mövsüm keçirmiş hesab olunmurdu. Stewart çempionluğu 4.800 xalla qazandı; bu, 1997-ci ildən bəri bir çempionun topladığı ən aşağı xal idi və Mark Martinə fərq yalnız 38 xal idi. Yəni bir yarışlıq sürpriz bütün tacı əlindən ala bilərdi. Mövsümün simvolik yarışlarından biri 10 mart 2002-ci ildə Atlantadakı MBNA America 500 idi: 0.376 saniyəlik marjla əldə edilən bir qələbə. Bu qədər az fərqlə bir mövsümü bağlamaq, Stewartın sinir sisteminin nə qədər etibarlı olduğunu göstərdi.
Bu dövrdə No. 20 Home Depot avtomobili (əvvəl Pontiac, sonra Chevrolet) və crew chief Greg Zipadelli ilə qurduğu ortaqlıq hər şeyin mərkəzində idi. Cütlük birlikdə 33 qələbə və 2 çempionluq istehsal etdi; bütün zamanların ən yaxşı sürücü-crew chief kombinasiyaları arasında göstərilirlər. Pit divarının iki tərəfindəki bu uyum, 2005-ci ildə də işə yarayacaqdı.
2005 Çempionluğu: Ən Pis Başlanğıcdan Ən Yaxşı Mövsümə

2005 mövsümünün ilk 14 yarışını izləyən birinin Stewarta çempion demək üçün kahin olması lazım idi. İyunda Poconoda 29. olanda xal cədvəlində 380 xal geridə, 10. sırada idi. Sonra bir düymə çevrildi: mövsümün qalan hissəsində zirvəyə daşındı, 5 qələbə ilə ikinci kubokunu aldı və Greg Bifflea fərq yenə ip inciliyində qaldı: 35 xal.
Indianapolis: Doğulduğu Torpaqlarda Qələbə
2005-in emosional zirvəsi 7 avqustdakı Allstate 400 at The Brickyard idi. Indianapolis Motor Speedway, Stewart üçün adi bir trass deyil; Indiana-da doğulub böyüyən bir uşağın xəyalının ünvanı idi. Bu qələbənin qıyməti o qədər böyük idi ki, Stewart bu yarışı qazanmaq üçün çempionluğunu belə dəyişə biləcəyini söyleyəcək qədər coşğun bir gün yaşadı. Sonunda hər ikisinə də sahib çıxdı.
Stewart-Haas Dövrü və 2011: Tarixə Keçən Bir Tiebreaker
2009-da karyerasında radikal bir viraja aldı: Gene Haas ilə ortaq olaraq Stewart-Haas Racing-in (SHR) başına keçdi. Artık yalnız sükan qurmurdu; komandanı idarə edirdi. 2011-də isə NASCAR tarixinin ən dramatik mövsüm finallarından biri yaşandı. Stewart, 10 yarışlıq playoff (Chase) boyunca tam 5 qələbə topladı və Homestead-dəki finali qazanaraq mövsümü Carl Edwards ilə bərabər xalla bitirdi. Çempion, qələbə sayına baxılaraq müəyyən edildi: 5-1 üstünlük Stewartın idi.
Bu kubokun bir önəmi daha vardı: 1992-dəki Alan Kulwicki-dən bəri heç bir sürücü öz komandası ilə çempion olmamışdı. Stewart, həm sükanda həm də patron kürsüsündə bunu bacaran ad olaraq tarixə keçdi. SHR-dəki ümumi 16 qələbəsi, komandanın 36 Cup qələbəsinin demək olar yarısını təşkil edir. Son qələbəsi isə 2016-da Sonomadakı Toyota/Save Mart 350 gəldi; mövsüm sonunda sükanı buraxdığını öz qərarı olduğunu vurğulayaraq açıqladı.
İki Fərqli Playoff Dövründə Çempion: Niyə Bu Qədər Önəmlidir?
Burada vəziyyəti bir az açaq, çünki Stewartın ən az danışılan rekordu budur. NASCAR 2004-ə qədər bütün mövsüm boyunca toplanan xalla çempionunu elan edirdi. 2004-cü ildə Chase adlı 10 yarışlıq pley-off sistemi gəldi, 2014-cü ildə isə eleme üsulu ilə bugünkü formatə keçid edildi. Xal sistemi də dəyişdi: 2011-ci ildə son sıraya 1, qalibə 43 xal verilen 1-43 intervalına keçirildi.
Stewart, həm köhnə tam mövsüm formatında (2002), həm Chase dövründə (2005, 2011) kubok qaldıran tək sürücüdir. Bir də çempionluqlarını üç fərqli seriya sponsorluğu dövründə qazanıb: Winston Cup (2002), Nextel Cup (2005) və Sprint Cup (2011). 13 mövsümün 9unda pley-offa düşməsi, sistemin dəyişkənliyinə baxmayaraq nə qədər ardıcıl olduğunu göstərir; qaçırdığı illər 2006, 2013, 2014 və 2015.
Petty, Earnhardt və Johnson-dan Fərqlənən Məqam
Cup Series-in zirvəsində üç əfsanə var: Richard Petty, Dale Earnhardt və Jimmie Johnson, yeddi çempionluqla rekordu paylaşır. Petty-nin kubokları 1964-1979 arasına yayılır, Johnson isə 2006-2010 arasında ardıcıl beş dəfə qazanıb. Say baxımından Stewart bu üçlüyə yaxınlaşa bilmir; üç kubokla kifayətlənib.
| Ad | Çempionluq | Üstünlüyü |
|---|---|---|
| Richard Petty | 7 | 1964-1979 arası, fərqli bir dövr |
| Dale Earnhardt | 7 | Cup Series rekordunu paylaşır |
| Jimmie Johnson | 7 | Ardıcıl 5 çempionluq (2006-2010) |
| Tony Stewart | 3 | İki komanda, iki rol, iki format, üç sponsor dövrü |
Amma say hər şey deyil. Stewart-ı unikal edən profil budur: iki fərqli komandada (Joe Gibbs Racing və Stewart-Haas), iki fərqli rolda (sürücü və sürücü-sahib), üç fərqli sponsorluq dövründə və iki fərqli çempionluq formatında zirvəyə çıxıb. Həm IndyCar, həm NASCAR çempionluğu yaşayan tək şəxs olması da əlavə üstünlükdür. 2020-ci ildə NASCAR Hall of Fame-ə daxil olması, bu çoxyönlü karyeranın rəsmi möhrü oldu.
Karyera Rəqəmləri ilə Smoke
Təqaüd anına qədər Stewart-ın göstəriciləri belədir: 717 NASCAR startı (617-si Cup), cəmi 62 qələbə (49-u Cup), 21 pole position (15-i Cup-da). 49 Cup qələbəsi onu bütün zamanlar siyahısında 15-ci yerə qoyur. 15 tam Cup mövsümünün 13-ündə xal sıralamasında ilk 10-da bitirib; tək ikinci yeri 2001-ci ildə Jeff Gordon-un 344 xal gerisində gəlib. Daytona-da bütün kateqoriyalarda 19 qələbəsi var; bu, Dale Earnhardt-ın 34-ündən sonra ikinci yerdür. Fevral 1999-dan Avqust 2013-ə qədər 521 Cup yarışını ardıcıl buraxmadı. Cup karyerasında rəsmi olaraq 122.231.607 dollar qazanıb. Qazana bilmədiyi pislər də oldu: Darlington-da 24 cəhddə, Kentucky-də 6 cəhddə uğur qazana bilməyib.
Və hekayə tam bitməyib: 2026-da Kaulig Racing, Stewart-ın Daytona və Talladega-da Truck Series-də No. 25 Ram 1500 ilə yarışacağını elan edib. Yəni Smoke, təqaüddən sonra da pislərin cazibəsinə qarşı dura bilmir.
Tony Stewart Üç Çempionluğu Necə Qazanıb? Qısa Cavab
Xülasə: Stewart üç çempionluğu üç fərqli üslubla alıb. 2002-də minimum xalla, qəfildən fərqlərlə və səbrlə; 2005-də dəhşətli bir başlanğıcdan sprintə qalxaraq və 5 qələbə ilə; 2011-də isə play-off boyunca 5 zəfər toplayıb Homestead finalini qazanaraq, Carl Edwards ilə xal bərabərliyində qələbə üstünlüyü ilə kubok öz komandası Stewart-Haas-a apardı. Hər üçü fərqli bir formatın, fərqli bir komanda quruluşunun və fərqli bir Stewart-ın məhsulu idi. Məhz buna görə üç kubok, sayca yeddilərin yanında sönük qalsa da, NASCAR tarixinin ən rəngarəng karyeralarından birini anladır.
Tez-tez Verilən Suallar
- Tony Stewart neçə NASCAR çempionluğu qazanıb? Üç sürücü çempionluğu (2002, 2005, 2011) və 2014-cü ildə komanda sahibi kimi bir çempionluq.
- IndyCar-da da çempion olubmu? Bəli, 1997-ci ildə; hər iki disiplində zirvəyə qalxan yeganə ad.
- Hansı treklerde qala bilməyib? Darlington, Kentucky və Rockingham.
- 2011 nə üçün bu qədər xüsusdur? Xal bərabərliyində qələbə tiebreaker-ı və 1992-ci ildən bəri ilk sürücü-sahib çempionluğu.
Mənbələr
- Rəqəmlərlə: Tony Stewart NASCAR karyerasında pərdəni yüksəkdə qoydu
- Tony Stewart-ın NASCAR Cup Series-dəki bütün qələbələri
- Tony Stewart-ın yarış sevgisi NASCAR Şöhrət Zalında qiymətləndiriləcək
- Tony Stewart Cəsarətlə Üçüncü Nascar Titulunu Qazandı
- Tony Stewart NASCAR Biznesi, Danica və Çempion Olmaq Haqqında
- Tony Stewart və Joe Gibbs Racing yollarını ayıracaq
- Stewart Homestead Gərginliyini Qazandı