EVT S1: Türkiye'nin Unutulan Elektrikli Spor Otomobili

Togg'un Gemlik'ten yola çıktığı, her yeni elektrikli modelin haber olduğunu bir dünya düşün. Şimdi geriye doğru kaydır: 2015'te, Ankara'daki bir üniversite teknokentinde tamamen elektrikli, karbon fiber gövdeli, 141 beygir güçlü bir spor otomobil deneme sürüşleri yapıyordu. Üstelik adı da vardı: EVT S1. Peki bu araç neden bugün lansman sahnelerinde değil, unutulmuş arşiv sayfalarında duruyor? Hikâyesi sandığından daha ilginci.
EVT S1 nedir, nerede ve nasıl doğdu?

EVT S1, Hacettepe Teknokent'te geliştirilen ve döneminde elektrikle çalışan ilk Türk otomobili olarak tanıtılan bir prototip. Arka planda ilginç bir ekip var: teknokent mühendisleri ile Hacettepe Üniversitesi Otomotiv Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri. Bunlardan biri de babamın liseden sınıf arkadaşı Engin Tanık. Yani teorisyenler ve pratik yapanlar aynı masada oturmuş, yaklaşık üç yıl boyunca birlikte çalışmışlar. Bazı anlatılarda bu süre 3,5 yıl olarak geçiyor; muhtemelen tasarımın hangi aşamadan itibaren sayıldığına göre fark ediyor.
2015'te araç kamuoyuna gösterildiğinde ilgi büyüktü. Düşün: o yıllarda dünyada bile elektrikli araçlar hâlâ "garip komşunun aracı" gibi karşılanıyordu, Tesla'nın Model 3'ü bile duyurulmamıştı. Bir üniversite teknokentinden çıkıp sokaklarda deneme sürüşüne çıkan, spor görünümlü bir elektrikli araba ciddi bir işti. Proje ekibi bunu bir vitrin ürünü olarak değil, seri üretime gidecek bir araç olarak kurgulamıştı. İşte tam bu noktada hikâye hem yükseliyor hem de kırılmaya başlıyor.
Öne Çıkanlar
- 2015'te tanıtılan EVT S1, elektrikle çalışan ilk Türk otomobili olarak tanımlandı
- 35 kWh batarya, 141 beygir, 0–100 km/s 7,5 saniye
- Yaklaşık 3 yıl süren Hacettepe Teknokent–üniversite ortak çalışması
- Seri üretim için ilk etapta 1.000 adet planlandı, proje üretime geçemedi
EVT S1'in teknik özellikleri nasıldı?
İşte aracın kart kangalı. Şaside dayanıklılık için alüminyum alaşım kullanılırken, ana gövdede lifli polimer, karbon fiber ve cam fiber tercih edilmiş. Bu malzeme seçiminin mantığı basit: hafif gövde, aynı bataryayla daha uzun menzil demek. Bisiklete binerken hissettiğin şeyin aynısı, ne kadar hafiflersen o kadar az eforla ilerlersin. Ekip bu sayede EVT S1'i, aynı segmentteki otomobillerden daha hafif ve daha az enerjiyle daha fazla yol giden bir model olarak tanımlıyordu.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Batarya kapasitesi | 35 kWh |
| Motor gücü | 141 beygir |
| 0–100 km/s hızlanma | 7,5 saniye |
| Maksimum hız | 180 km/s (batarya koruması için sınırlandırılmış) |
| Enerji tüketimi | 90 km/s sabit hızda 100 km'de 10 kWh |
| Şarj süresi | Normal 10 saat, hızlandırılmış 30 dakika |
| Ağırlık | 1.500 kg |
| Bagaj hacmi | 2 bagaj, toplam 350 litre |
Birkaç detay ayrıca dikkat çekici. Araç otomatik vitesliydi ve maksimum hızı bilinçli olarak 180 km/s ile sınırlandırılmıştı; sebep bataryaları korumak. Yani mühendisler performansı sonuna kadar zorlamak yerine, bataryanın ömrünü düşünmüşler. O zamanın fiyatlarıyla hesaplanan işletme maliyeti de start çekiyordu: 90 km/s sabit hızda kilometre başına yaklaşık 4 kuruş. Bir başka hesaba göre İstanbul–Ankara mesafesinin enerji gideri 18 TL tutuyordu. Bunların hepsi 2015 fiyat seviyesinde geçerli; bugünkü fiyatlarla kıyaslamak yanıltıcı olur, ama o günkü koşullarda iddialı rakamlardı.
Yol tutuşu ve tasarım: gerçekten spor muydu?
EVT S1 yalnızca bir laboratuvar deneyi gibi duran bir kutu değildi. Kayıtlarda spor araç dizaynına sahip olduğu ve deneme sürüşlerinde başarılı performans gösterdiği aktarılıyor. 7,5 saniyelik 0–100 km/s hızlanma, o yılların orta segmentli benzinlilerini rahat geçebilecek türden bir değer. Yani aracın vaadi "uzun menzilli ama sıkıcı bir şehir arabası" değil, ciddi ciddi bir spor otomobildi.
İki bagajlı ve toplam 350 litre kapasiteli olması da pratik bir dokunuş: elektrikli araçta motor bloğu ortadan kalkınca bagaj mekânını ön ve arka diye ikiye bölmek, bugün modern elektriklilerin standart oyunu. EVT S1 bu oyunu 2015'te oynamıştı. Acaba birkaç yıl destek ve yatırım gelseydi, bu prototip Türkiye'nin yollarında gerçekten dönebilir miydi? Soruyu bir kenara not et, birazdan döneceğiz.
Seri üretim planı ve sessizce kapanış
2015 Ekimi itibarıyla durum netti: proje, seri üretim belgesinin verilmesini bekliyordu. Belge çıkarsa ilk etapta 1.000 adet üretilip satışa sunulması planlanıyordu. Yani ekip elindeki prototiple yetinmeye niyetli değildi; ölçeklenebilir bir iş planı masadaydı.
Sonra ne oldu? İşte hikâyenin en sinir bozucu kısmı burası. Arşivlerde projenin ilerleyen yıllarına dair resmî bir açıklama, detaylı bir kapanış raporu ya da destek sürecine ilişkin birincil düzeyde bilgi yok. Video anlatımlar ve sosyal medya paylaşımları aracın seri üretime geçemediği konusunda hemfikir; ama nedenine dair resmî bir gerekçe kayıtlara geçmiş değil. Bu yüzden "destek gelmedi, proje öldü" cümlesini kesin bir belgeye dayandırmak mümkün değil. Bilinen kısım şu: prototip vardı, plan vardı, ilgi vardı; seri üretim hiçbir zaman başlamadı ve proje sessizce sona erdi. Ortadan kaybolması bile başlı başına bir ders aslında.
Devrim'den Anadol'a: EVT S1 hangi çizginin parçası?
EVT S1'i anlamak için büyük resme bakmak gerekiyor. Türkiye'de tasarlanıp üretilen ilk otomobil olan Devrim, 1961'de dönemin Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'in talimatıyla Eskişehir Demiryolu Fabrikası'nda üretilmişti; yaklaşık 200 Türk mühendis, zor koşullarda ve yalnızca 4,5 ayda bu işi başarmıştı. Seri üretime geçen ilk yerli marka ise Anadol oldu: üretimi 19 Aralık 1966'da başlayan Anadol, dayanıklılığı ve basit teknik yapısıyla 1991'e kadar yollarda kaldı.
Bu çizgide bir de stratejik dönüm noktası var. Türk otomotiv sanayiinin gelişiminde en kritik kararlardan biri "Montaj Sanayii Talimatı"nın hazırlanması olarak değerlendiriliyor; ilk montaj denemeleri ise 1928–29'a, İstanbul Tophane/Salıpazarı'nda Ford'un faaliyetlerine kadar uzanıyor. Yani bu topraklarda otomobil hikâyesi çok uzun, ama "tasarlıyoruz ve üretiyoruz" ayağı hep zorlu bir sınav olmuş.
Togg'a giden yolun erken ve unutulmuş halkası
Şimdi büyük tabloya geri dönelim. Togg, Kasım 2017'de kurulan girişimle hayata geçti; C-SUV modelinin ön gösterim versiyonu 27 Aralık 2019'da tanıtıldı ve üretim, Bursa Gemlik'teki fabrikada 2022'de başladı. Gemlik'te Togg ile Çinli Farasis ortaklığında kurulan SIRO, bugün batarya hücresi ve modül üretimi yapıyor. Türkiye otomotiv sanayii 2024'te 1.468.393 motorlu araç üretimiyle Avrupa'nın dördüncü büyük üreticisi konumuna geldi. Bazı anlatımlar bu serüveni Devrim'den Togg'a uzanan 61 yıllık bir hayalin gerçekleşmesi olarak çerçeveliyor.
Ama işin ilginç tarafı şu: Togg'dan yıllar önce, 2015'te, %100 Türk mühendisliğiyle bir elektrikli araç zaten var olmuştu. Ana anlatı genellikle Devrim'den doğrudan Togg'a atlar; oysa aradaki çizginin üzerinde EVT S1 gibi bir deneme halkası duruyor. Belki seri üretime geçemedi, belki kurumsal bir miras bırakmadı; ama "bizde yapılamaz" algısına karşı kanıt niteliğinde bir prototipti. Togg'un bugünkü batarya yatırımı ve elektrikli odaklı vizyonu düşünüldüğünde, EVT S1'in 2015'teki yönü ne kadar isabetliydi, daha iyi anlaşılıyor.
EVT S1'e ne oldu ve neden hatırlanmalı?
Özet cevap: EVT S1, Hacettepe Teknokent mühendisleriyle Hacettepe Üniversitesi öğretim üyelerinin yaklaşık üç yıllık çalışmasıyla geliştirilen, 35 kWh bataryalı, 141 beygir gücünde ve 2015'te tanıtılan bir yerli elektrikli spor otomobil prototipidir. Seri üretim belgesi beklenirken planlanan 1.000 adetlik üretim hiçbir zaman gerçekleşmedi ve proje, resmî bir gerekçe açıklanmadan sessizce sona erdi.
Bence hatırlanmasını iki sebep var. Birincisi, tarih yazımında hep kahramanlar öne çıkar; ama hikâyeyi asıl ilginç yapan, bitmeyen denemelerdir. Devrim denedi, Anadol üretti, montaj sanayii büyüdü, EVT S1 elektrikliye erken atıldı, Togg ölçek buldu. İkincisi ise daha güncel: bugün elektrikli araçlar konuşurken hangi altyapının, hangi batarya teknolojisinin, hangi mühendislik birikiminin gerektiğini biliyoruz. EVT S1'in mühendisleri bunları yıllar önce el yapımı bir prototiple gösterdi. Unutulmuş olması, olmamış sayılmasını gerektirmez. Sence bir dahaki sefere bir üniversite laboratuvarından çıkan prototipe daha iyi davranılır mı? Umarım. Çünkü bu hikâyenin en güzel kısmı, bir dahakini olur diye bitmiyor.