Goliath GP700: Seri Üretimde Enjeksiyona Öncülük Eden Otomobil

1950 Cenevre Otomobil Fuarı'nda Bremen merkezli Goliath-Werke, alışılmadık bir kompakt sedan tanıttı: enine monte edilmiş iki silindirli, iki zamanlı bir motorla önden çekişli Goliath GP700. İki yıl sonra, 1952'de, bu mütevazı otomobil otomobil tarihinin en önemli teknoloji sıçramalarından birine ev sahipliği yaptı: karbüratörün yerine Bosch'un geliştirdiği mekanik benzin enjeksiyonu geçti. Halkın zihninde bu ilkin sahibi genellikle Mercedes-Benz 300SL'dir; oysa enjeksiyonlu GP700, 300SL'den tam beş yıl önce satış noktalarındaydı.
Bu sayfa, benzin enjeksiyonunun elektronik çağdan önceki hikâyesini, bu teknolojinin seri üretim binek otomobile ilk kez girdiği araç üzerinden anlatıyor: Bosch'un dizel pompasından yola çıkan geliştirme süreci, iki zamanlı motorun mimarisinin neden bu ilkeye uygun düştüğü, karbüratöre karşı ölçülebilir kazanım ve bugün her otomobilde standart olan sistemin ilk adımlarına açılan yol.
Savaş Sonrası Bremen'de Bir Üçlü: Goliath'ın Doğuşu
Goliath-Werke Borgward & Co., 1928'de Carl F. W. Borgward ve Wilhelm Tecklenborg tarafından Bremen'de kuruldu. II. Dünya Savaşı'nın ardından Almanya'da malzeme kotaları belirlenmişti ve Carl Borgward, bu kotalardan daha iyi pay kapabilmek için şirketini Borgward, Goliath ve Lloyd olmak üzere üç bölüme ayırdı. Goliath, bu yapının küçük otomobil koluydu ve grubun 1961'deki çöküşüne kadar varlığını sürdürdü.
GP700, tam da bu kısıtlı malzeme döneminin ürünü olarak tasarlandı: küçük motor hacmi, hafif gövde, önden çekiş. 1950'den 1957'ye kadar üretildi. Teknik düzeni çağına göre cesurdu; motor, şanzımanla aynı hizada ve gövdeye enine yerleştirilmişti. Bu yerleşim, yıllar sonra Mini ve ön çekişli modern otomobillerin evrensel mimarisini önceden haber veriyordu.
Öne Çıkanlar
- Goliath GP700, 1952'de Bosch mekanik benzin enjeksiyonunu taşıyan ilk seri üretim otomobillerden biri oldu; Gutbrod Superior ile birlikte bu teknolojinin öncü ikilisidir.
- Enjeksiyon, aynı 688 cc'lik motorda karbüratörlü sürümün 25 bg gücüne karşılık 29 bg sağladı.
- GP700 E, enjeksiyonlu Mercedes-Benz 300SL'den beş yıl önce yollardaydı.
- Enjeksiyonlu GP700 E sedan 108 km/h azami hıza ulaşıyordu; Sport kupé 125 km/h hızla 32 bg üretiyordu.
- Bosch sistemi tamamen mekanikti: silindir başına ayrı plunjörlü, dizel enjeksiyon pompasından uyarlanmış doğrudan püskürtme.
Enjeksiyon Neden İki Zamanlı Motorda Başladı?

Bosch, yüksek basınçlı sıvı püskürtme sanatını aslında dizel enjeksiyonda geliştirmişti. 1930'dan itibaren bu teknoloji, uçak benzin enjeksiyon pompalarına uyarlandı; II. Dünya Savaşı'nda Alman uçak motorlarında, örneğin Messerschmitt Bf 109'un motorunda, benzer enjeksiyon düzenleri görev yaptı. Karbüratörlü İngiliz avcı uçakları ters uçuşta yakıt kesintisi yaşarken, enjeksiyonlu Bf 109'larda böyle bir sorun yoktu.
Savaş sonrasında, 1949'da Bosch, iki zamanlı motorlar için doğrudan benzin enjeksiyonu geliştirme çalışmasını Gutbrod tarafıyla yakın iş birliği içinde yeniden başlattı. Ortada net bir mühendislik gerekçe vardı: iki zamanlı motorda gaz değişim döngüsünün sonunda veya sıkıştırma sırasında yakıt püskürtüldüğünde, taze gazın egzozla birlikte kaçarak boşa harcanması büyük ölçüde önlenebiliyordu. İki zamanlı motorun en zayıf halkası olan bu kayıp, enjeksiyonla doğrudan hedeflenebiliyordu. Dört zamanlı motorda bu sorun aynı biçimde bulunmadığı için, teknolojinin ilk seri üretim uygulaması doğal olarak iki zamanlı küçük motorlara geldi.
Sistemin kendisi sade ve sağlam bir mühendislik çözümüydü: dizel enjeksiyon pompasından uyarlanmış, silindir başına ayrı plunjörlere sahip bir doğrudan enjeksiyon pompası; üzerine benzinli motorun yük koşullarına uyum için gaz kelebeği eklenmişti. Elektronik yoktu, sensör dizileri yoktu; her şey mekanik olarak mil üzerinden zamanlanıyordu.
GP700 E: "E", Einspritzung Yani Enjeksiyon Demek

1952'de Goliath, GP700 Sport kupéde Bosch enjeksiyonunu sundu; kısa süre sonra sedan karoserde de karbüratörlü sürümün alternatifi olarak enjeksiyonlu GP700 E kataloga girdi. Adındaki "E", Almanca "Einspritzung", yani enjeksiyon anlamına geliyordu ve otomobil terminolojisinde bugün hâlâ yaşayan bir harfin ilk örneklerinden birini taşıyordu. 1955'te gelen, daha büyük motorlu GP900 E ise yalnızca enjeksiyonlu olarak satıldı.
"İlk" sıralamasında dürüst bir nüans gerekir. Goliath GP700 ve yaklaşık aynı dönemde Gutbrod Superior 600, Bosch doğrudan benzin enjeksiyonunu kullanan ilk iki seri üretim otomobildir. Bazı kayıtlar Gutbrod Superior 700E'nin 1951'de, bir yıl daha erken çıktığını vurgular. En sağlam çerçeve şudur: GP700 ve Gutbrod Superior bu teknolojinin öncü ikilisidir; GP700 Sport ise 1952'de enjeksiyonu sportif kupé formunda taşıyan ilk modeldir. Mercedes-Benz 300SL'in ise ayrı bir kategorisi vardır: ilk dört zamanlı, enjeksiyonlu seri üretim otomobil. Küçük iki zamanlı Goliath ve Gutbrod'lardan sonra, 1955'te geldi.
Sayılarla Kazanım: Karbüratöre Karşı Enjeksiyon
Enjeksiyonun karbüratöre üstünlüğü GP700 üzerinde doğrudan ölçülebilir durumdaydı: aynı 688 cc'lik motorda karbüratörlü sürüm 25 bg (19 kW) üretirken, enjeksiyonlu sürüm 29 bg (22 kW)'ya ulaştı. Ağırlığı 900 kg civarında tutan hafif bir araçta bu 4 bg'lik fark, azami hızı 102 km/h'den 108 km/h'ye taşıdı. Daha sonraki yıllarda yapılan bağımsız testler de yönü doğruladı: Bendix'in karbüratörlü bir V-8 üzerindeki denemeleri enjeksiyonla yaklaşık %10 güç artışı buldu; yakıt ekonomisi kazancı 45 mph'te 0,5 mpg ile 70 mph'te 2 mpg arasında değişti. İki zamanlı tarafta ise asıl kazanım güç değil, taze gaz kayıplarının azaltılmasıydı; bu, doğrudan verim artışı demekti.
GP700 Sport: Rometsch Karoserli, 27 Adetlik Öncü
1951-1953 arasında sunulan GP700 Sport, enjeksiyonun ilk sportif elçisiydi. Gövdesi Berlin merkezli karoser firması Rometsch tarafından yapıldı; motor 845 cc'ye büyütüldü ve enjeksiyonla 32 bg (24 kW) üretti. Azami hız 125 km/h'ydi; azami hıza ulaşmanın yine de hızlı olmadığı, aracın hafifliğine rağmen mütevazı bir performans olduğu söylenebilir. Yaklaşık 795-830 kg arasında değişen gövde ağırlığı, bu küçük güce ciddi bir yardımdı. Üretim adedi kesin olarak bilinmiyor: Goliath tarihine ilişkin kayıtlara dayanan rakamlar en az 21, en çok 27 adet arasında gösteriyor. Uzun süre yalnızca iki örneğin ayakta kaldığı sanılıyordu; üçüncüsü, arkasına VW motoru takılmış durumda bulunup restore edildi.
Teknik Özellikler: Goliath GP700 ve GP700 E
GP700'ün teknik kimliği, savaş sonrası Alman kompakt otomobil tasarımının ders kitabı niteliğinde. Motor, 688 cc hacimli, su soğutmalı, iki silindir sıra (straight-2) düzeninde iki zamanlı bir üniteydi; enine monte edilmişti ve gücü ön tekerleklere aktarıyordu. Şanzıman 4 ileri manuel diydi, 1952'den itibaren tam senkromeçli olarak sunuldu.
| Özellik | GP700 (karbüratörlü) | GP700 E (enjeksiyonlu) | GP700 Sport |
|---|---|---|---|
| Motor | 688 cc, 2 sil. iki zamanlı | 688 cc, 2 sil. iki zamanlı | 845 cc, 2 sil. iki zamanlı |
| Güç | 25 bg (19 kW) | 29 bg (22 kW) | 32 bg (24 kW) |
| Tork | 51-53 Nm | 56 Nm | yaklaşık 60 Nm (44 lb-ft) |
| Azami hız | 100-102 km/h | 108 km/h | 125 km/h |
| 0-100 km/h | 48 sn | 48 sn | üretici tarafından açıklanmadı |
| Boş ağırlık | 903 kg | 920 kg | 795-830 kg |
Tork değerleri model yılına ve ölçüm koşuluna göre küçük farklar gösterir: karbüratörlü sedan için yayımlanan değerler 51 Nm ile 53 Nm arasında değişir, enjeksiyonlu 29 bg'lik sürüm için ise 56 Nm kayıtlara geçmiştir. Gövde ölçüleri sabitti: 2.300 mm dingil mesafesi, 4.050-4.150 mm uzunluk, 1.630 mm genişlik ve 1.470 mm yükseklik. GP700 Sport'un 0-100 km/h hızlanması içinse güvenilir hiçbir yayında değer bulunmaz; bu ölçümü üretici hiçbir zaman açıklamadı.
Elektronik Öncesi Mekanik Enjeksiyondan Modern Sisteme Giden Yol
Goliath GP700'deki sistem, tamamen mekanik bir doğrudan enjeksiyondu; elektronik hiçbir bileşen taşımıyordu. Peki bu ilk adımdan bugünün elektronik kontrollü sistemine nasıl gelindi? Yol, doğrudan doğruya değildi. Amerikan tarafında Bendix, Electrojector adlı elektronik enjeksiyon sistemini geliştirdi ve 1958'de Chrysler 300D ile sunuldu; ancak sistem o dönemin elektronik altyapısına fazlasıyla ileriydi.
İşin dönüm noktası, Bosch'un Electrojector'ün patent haklarını satın alması ve bu teknolojiyi kendi geliştirmesiyle harmanlaması oldu. Sonuç, 1967'de Volkswagen 1600 Type 3'te ilk kez kullanılan D-Jetronic elektronik benzin enjeksiyonu sistemiydi. Tamamen mekanik K-Jetronic ise 1974'te tanıtıldı ve 1990'ların ortasına kadar birçok üretici tarafından kullanıldı. Enjeksiyon genel olarak 1950'lerin başında yaygınlaşma sürecine girdi ve 1990'ların başına gelindiğinde karbüratörü büyük ölçüde saf dışı bıraktı.
Zinciri bu açıdan okuduğunuzda tablo netleşiyor: dizel pompası, uçak motoru deneyimi, iki zamanlı kompakt sedan, sonra spor otomobiller, sonra elektronik kontrol. Bugün satılan her yeni benzinli otomobilde standart olan enjeksiyon, mühendislik anlamında Bremen'de üretilen 29 bg'lik bir kompakt sedanla seri üretime girdi.
Sonuç: İlk, Kimin Eseri?
Kısa ve alıntılanabilir cevap şudur: 1952'de Goliath GP700, Bosch'un mekanik benzin enjeksiyonunu karbüratöre alternatif olarak seri üretim binek otomobile taşıyan ilk otomobillerden biri oldu; aynı teknolojiyi Gutbrod Superior ile birlikte öncülük ederek kullandı ve elektronik olmayan çağda enjeksiyonu yollara çıkaran araç olarak Mercedes-Benz 300SL'den beş yıl önce geldi.
GP700 kendi zamanının sınırlarında kalan bir araçtı; 29 bg ve 108 km/h, fazla bir şey için değil, dönemin kompakt sınıfı için anlamlı rakamlar. Asıl miras performansında değil, mimarisinde. Goliath, 1961'de Borgward grubunun çöküşüyle tarihe karıştı; marka unutuldu ama taşıdığı teknoloji, otomobilin standart donanımı hâline geldi. Enine motorlu, önden çekişli, enjeksiyonlu bir kompakt otomobil fikrinin 1950'lerin başında fiilen çalışıyor olması, küçük Bremen şirketinin otomobil tarihindeki yerini tek başına açıklamaya yeter.
Kaynaklar
- Goliath GP700
- Goliath (company)
- Cohort Sighting: 1952 Goliath GP 700 Rometsch - It Looks Like A Porsche But It Pioneered Fuel Injection
- The long, winding road to EFI - Hagerty
- History of the Bosch gasoline injection
- Fuel injection
- 1950 Goliath GP 700 specifications
- Goliath GP700 Sport - Classic Velocity