Goliath GP700: Seriya istehsalında inyeksiyaya öncülük edən avtomobil

1950-ci il Cenevrə Avtomobil Sərgisində Bremendəki Goliath-Werke qeyri-adi bir kompakt sedan təqdim etdi: eninə montaj edilmiş iki silindrli, iki zamanlı mühərriklə ön təkərləri çəkən Goliath GP700. İki il sonra, 1952-ci ildə, bu təvazökar avtomobil avtomobil tarixinin ən mühüm texnoloji sıçrayışlarından birinə ev sahibliyi etdi: karbüratorun yerini Bosch-un hazırladığı mexaniki benzin inyeksiyonu tutdu. Xalqın yaddaşında bu ilkin sahibi adətən Mercedes-Benz 300SL hesab olunur; halbuki inyeksionlu GP700, 300SL-dən tam beş il əvvəl satış nöqtələrində idi.
Bu səhifə benzin inyeksiyonunun elektron dövründən əvvəlki hekayəsini, bu texnologiyanın seriya istehsalı sərnicin avtomobilə ilk dəfə daxil olduğu vasitə üzərindən danışır: Bosch-un dizel pompasından yaranan inkişaf prosesi, iki zamanlı mühərrikin arxitekturasının nə üçün bu prinsipə uyğun düşdüyü, karbüratora qarşı ölçüləbilən qazanc və bu gün hər avtomobildə standart olan sistemin ilk addımlarına açılan yol.
Müharibədən Sonra Bremendə Bir Üçlü: Goliath-ın Doğulması
Goliath-Werke Borgward & Co., 1928-ci ildə Carl F. W. Borgward və Wilhelm Tecklenborg tərəfindən Bremendə təsis edildi. II. Dünya Müharibəsindən sonra Almaniyada material kvotaları müəyyən edilmişdi və Carl Borgward, bu kvotalardan daha yaxşı pay ala bilmək üçün şirkətini Borgward, Goliath və Lloyd olmaqla üç bölməyə ayırdı. Goliath, bu quruluşun kiçik avtomobil qolu idi və qrupun 1961-ci ildəki çöküşünə qədər fəaliyyətini davam etdirdi.
GP700, tam da bu məhdud material dövrünün məhsulu kimi layihələndirilmişdi: kiçik mühərrik həcmi, yüngül korpus, ön təkərləri çəkmə. 1950-ci ildən 1957-ci ilə qədər istehsal edildi. Texniki düzəni dövrünə görə cəsarətli idi; mühərrik, ötürmə qutusu ilə eyni xətdə və korpusa eninə yerləşdirilmişdi. Bu yerləşmə, illər sonra Mini və ön çəkili müasir avtomobillərin universal arxitekturasını əvvəlcədən xəbər verirdi.
Önə Çıxanlar
- Goliath GP700, 1952-ci ildə Bosch mexaniki benzin inyeksiyonunu daşıyan ilk seriya istehsalı avtomobillərdən biri oldu; Gutbrod Superior ilə birlikdə bu texnologiyanın öncül cütüdür.
- İnyeksiya, eyni 688 cc-lik mühərrikdə karbüratorlu versiyanın 25 a.g. gücünə qarşılıq 29 a.g. təmin etdi.
- GP700 E, inyeksionlu Mercedes-Benz 300SL-dən beş il əvvəl yollarda idi.
- İnyeksionlu GP700 E sedan 108 km/s maksimal sürətə çatırdı; Sport kupe 125 km/s sürətlə 32 a.g. istehsal edirdi.
- Bosch sistemi tamamilə mexaniki idi: silindr başına ayrı pluncerli, dizel inyeksiya pompasından uyğunlaşdırılmış birbaşa püskürtmə.
İnyeksiya Niyə İki Zamanlı Mühərrikdə Başladı?

Bosch, yüksək təzyiqli maye püskürtmə sənətini əslində dizel inyeksiyada inkişaf etdirmişdi. 1930-cu ildən etibarən bu texnologiya, təyyarə benzin inyeksiya pompalarına uyğunlaşdırıldı; II. Dünya Müharibəsində Alman təyyarə mühərriklərində, məsələn Messerschmitt Bf 109-un mühərrikində, bənzər inyeksiya düzənləri xidmət etdi. Karbüratorlu İngilis təyyarələri tərs uçuşda yanıt kəsintisi yaşayarkən, inyeksionlu Bf 109-larda belə bir problem yox idi.
Müharibədən sonra, 1949-cu ildə Bosch, ikizamanlı mühərriklər üçün birbaşa benzin inyeksiyasının işlənməsi üzrə işi Gutbrod tərəfi ilə sıx əməkdaşlıq çərçivəsində yenidən başladı. Ortada aydın bir mühəndislik əsasları var idi: ikizamanlı mühərrikdə qaz dəyişmə dövrünün sonunda və ya sıxılma zamanı yanacaq püskürdüldükdə, təzə qazın egzozla birlikdə qaçaraq itirilməsi böyük ölçüdə qarşısı alına bilirdi. İkizamanlı mühərrikin ən zəif halqası olan bu itki, inyeksiya ilə birbaşa hədəflənə bilirdi. Dördzamanlı mühərrikdə bu problem eyni formada mövcud olmadığı üçün, texnologiyanın ilk seriya istehsalı tətbiqi təbii olaraq ikizamanlı kiçik mühərriklərə gəldi.
Sistemin özü sadə və möhkəm bir mühəndislik həlli idi: dizel inyeksiya nasosundan uyğunlaşdırılmış, silindr başına ayrı pluncjerləri olan bir birbaşa inyeksiya nasosu; üstünə benzinli mühərrikin yük şəraitinə uyğunlaşma üçün türbülans klapanı əlavə edilmişdi. Elektronika yox idi, sensor sıraları yox idi; hər şey mexaniki olaraq mil üzərindən vaxtlandırılırdı.
GP700 E: "E" Hərfi Einspritzung Yəni İnyeksiya Deməkdir

1952-ci ildə Goliath, GP700 Sport kupe-də Bosch inyeksiyasını təqdim etdi; qısa müddət sonra sedan kuzovda da karbüeratorlu versiyanın alternativi kimi inyeksiyalı GP700 E kataloqa daxil oldu. Adındakı "E" hərfi Almanca "Einspritzung", yəni inyeksiya demək idi və avtomobil terminologiyasında bu gün də yaşayan bir hərfin ilk nümunələrindən birini daşıyırdı. 1955-ci ildə gələn, daha böyük mühərrikli GP900 E isə yalnız inyeksiyalı kimi satıldı.
"İlk" sıralamasında vicdanlı bir incəlik tələb olunur. Goliath GP700 və təxminən eyni dövrdə Gutbrod Superior 600, Bosch birbaşa benzin inyeksiyasından istifadə edən ilk iki seriya istehsalı avtomobildir. Bəzi qeydlər Gutbrod Superior 700E-nin 1951-ci ildə, bir il daha erkən çıxdığını vurğulayır. Ən möhkəm çərçivə budur: GP700 və Gutbrod Superior bu texnologiyanın öncül duetidir; GP700 Sport isə 1952-ci ildə inyeksiyanı sportiv kupe formasında daşıyan ilk modeldir. Mercedes-Benz 300SL-in isə ayrı bir kateqoriyası var: ilk dördzamanlı, inyeksiyalı seriya istehsalı avtomobil. Kiçik ikizamanlı Goliath və Gutbrod-lardan sonra, 1955-ci ildə gəldi.
Rəqəmlərlə Qazanc: Karbüeratora Qarşı İnyeksiya
İnyeksiyanın karbüatora üstünlüyü GP700 üzərində birbaşa ölçülə bilən vəziyyətdə idi: eyni 688 cc-lik mühərrikdə karbüatorlu versiya 25 a.g (19 kVt) istehsal edərkən, inyeksiyalı versiya 29 a.g (22 kVt)-a çatdı. Çəkisi 900 kq civarında saxlanan yüngül bir avtomobildə bu 4 a.g-lik fərq, azami sürəti 102 km/sa-dan 108 km/sa-a daşıdı. Sonrakı illərdə aparılmış müstəqil testlər də istiqaməti təsdiqlədi: Bendix-in karbüatorlu bir V-8 üzərindəki sınaqları inyeksiya ilə təxminən %10 güc artışı aşkarladı; yanacaq iqtisadiyyatı qazancı 45 mil/saat-da 0,5 mpg ilə 70 mil/saat-da 2 mpg arasında dəyişdi. İkizamanlı tərəfdə isə əsas qazanc güc deyil, təzə qaz itkilərinin azaldılması idi; bu, birbaşa səmərəlilik artışı demək idi.
GP700 Sport: Rometsch Kuzovlu, 27 Ədədlik Öncü
1951-1953-cü illərdə təqdim edilən GP700 Sport, enyeksiyanın ilk sportif elçisi idi. Kuzovu Berlində fəaliyyət göstərən Rometsch karosiya firması tərəfindən hazırlanmışdı; mühərrik 845 sm3-ə böyüdüldü və enyeksiya ilə 32 a.g (24 kVt) güc verdi. Maksimal sürət 125 km/saat idi; maksimal sürətə çatmağın yenə də sürətli olmadığını, avtomobilin yüngüllüyünə baxmayaraq mülayim bir performans olduğunu söyləmək olar. Təxminən 795-830 kq arasında dəyişən kuzov çəkisi bu kiçik gücə ciddi bir kömək idi. İstehsal sayı dəqiq bilinmir: Goliath tarixinə aid qeydlərə əsaslanan rəqəmlər ən azı 21, ən çox 27 ədəd arasında göstərir. Uzun müddət yalnız iki nüsxənin sağ qaldığı güman edilirdi; üçüncüsü, arxasına VW mühərriki quraşdırılmış halda tapıldı və bərpa edildi.
Texniki xüsusiyyətlər: Goliath GP700 və GP700 E
GP700-un texniki kimliyi, müharibədən sonrakı Alman kompakt avtomobil dizaynının dərslik xarakterlidir. Mühərrik, 688 sm3 həcmli, su ilə soyudulan, iki silindr ardıcıl (straight-2) düzülməli iki zamanlı bir vahid idi; eninə quraşdırılmışdı və gücü ön təkərlərə ötürürdü. Sürət qutusu 4 sürətli mexaniki idi, 1952-ci ildən etibarən tam sinxronlaşdırılmış şəkildə təqdim edildi.
| Xüsusiyyət | GP700 (karbüratorlu) | GP700 E (enyeksiyalı) | GP700 Sport |
|---|---|---|---|
| Mühərrik | 688 sm3, 2 sil. iki zamanlı | 688 sm3, 2 sil. iki zamanlı | 845 sm3, 2 sil. iki zamanlı |
| Güc | 25 a.g (19 kVt) | 29 a.g (22 kVt) | 32 a.g (24 kVt) |
| Moment | 51-53 Nm | 56 Nm | təxminən 60 Nm (44 lb-ft) |
| Maksimal sürət | 100-102 km/saat | 108 km/saat | 125 km/saat |
| 0-100 km/saat | 48 san | 48 san | istehsalçı tərəfindən açıqlanmadı |
| Boş çəki | 903 kq | 920 kq | 795-830 kq |
Moment dəyərləri model ilinə və ölçmə şəraitinə görə kiçik fərqlər göstərir: karbüratorlu sedan üçün dərc edilən dəyərlər 51 Nm ilə 53 Nm arasında dəyişir, enyeksiyalı 29 a.g-lıq versiya üçün isə 56 Nm qeydlərə keçmişdir. Kuzov ölçüləri sabit idi: 2.300 mm ox məsafəsi, 4.050-4.150 mm uzunluq, 1.630 mm en və 1.470 mm hündürlük. GP700 Sport-un 0-100 km/saat sürətlənməsi üçün isə etibarlı heç bir nəşrdə dəyər tapılmır; bu ölçünü istehsalçı heç vaxt açıqlamadı.
Elektronikadan Əvvəlki Mexaniki Enyeksiyadan Müasir Sistemə Gedən Yol
Goliath GP700-dəki sistem, tamamilə mexaniki bir birbaşa enyeksiya idi; elektronika heç bir komponent daşımayıb. Bəs bu ilk addımdan bugünün elektron idarəetməli sisteminə necə gəlinib? Yol düz bir xətt deyildi. Amerika tərəfində Bendix, Electrojector adlı elektron enyeksiya sistemini inkişaf etdirdi və 1958-ci ildə Chrysler 300D ilə təqdim edildi; lakin sistem o dövrün elektron bazasından həddindən artıq irəlidə idi.
İşin dönüş nöqtəsi, Bosch-un Electrojector-un patent hüquqlarını satın alması və bu texnologiyanı öz inkişafı ilə birləşdirməsi oldu. Nəticə, 1967-ci ildə Volkswagen 1600 Type 3-də ilk dəfə istifadə edilən D-Jetronic elektron benzin enyeksiya sistemi idi. Tamamilə mexaniki K-Jetronic isə 1974-cü ildə təqdim edildi və 1990-cı illərin ortasına qədər bir çox istehsalçı tərəfindən istifadə edildi. Enjeksiyon ümumiyyətlə 1950-ci illərin əvvəlində yayılma prosesinə girdi və 1990-cı illərin əvvəlinə gəldikdə karburatoru böyük ölçüdə sıxışdırdı.
Zənciri bu baxımdan oxuduğunuzda mənzərə aydınlaşır: dizel nasosu, təyyarə mühərriki təcrübəsi, iki zamanlı kompakt sedan, sonra idman avtomobilləri, sonra elektronik idarəetmə. Bu gün satılan hər yeni benzinli avtomobildə standart olan enjeksiyon, mühəndislik mənasında Bremendə istehsal olunan 29 a.g.-lik kompakt sedanla seriya istehsalına girdi.
Nəticə: İlk, Kimin Əsəridir?
Qısa və sitat gətirilə bilən cavab budur: 1952-ci ildə Goliath GP700, Bosch-un mexaniki benzin enjeksiyasını karburatora alternativ olaraq seriya istehsalı sərnişin avtomobilinə daşıyan ilk avtomobillərdən biri oldu; eyni texnologiyanı Gutbrod Superior ilə birlikdə tətbiq edərək öncülük etdi və elektronik olmayan dövrdə enjeksiyonu yollara çıxaran vasitə kimi Mercedes-Benz 300SL-dən beş il əvvəl gəldi.
GP700 öz dövrünün sərhədləri daxilində qalan bir vasitə idi; 29 a.g. və 108 km/s, çox bir şey üçün yox, dövrün kompakt sinfi üçün mənalı rəqəmlər. Əsl miras performansında yox, memarlığındadır. Goliath, 1961-ci ildə Borgward qrupunun çöküşü ilə tarixə qarışdı; marka unuduldu, lakin daşıdığı texnologiya avtomobilin standart təchizatına çevrildi. Enine mühərrikli, ön çekişli, enjeksiyalı kompakt avtomobil fikrinin 1950-ci illərin əvvəlində faktiki işlədiyi, kiçik Bremen şirkətinin avtomobil tarixindəki yerini təkbaşına izah etməyə bəs edir.
Mənbələr
- Goliath GP700
- Goliath (company)
- Cohort Sighting: 1952 Goliath GP 700 Rometsch - It Looks Like A Porsche But It Pioneered Fuel Injection
- The long, winding road to EFI - Hagerty
- History of the Bosch gasoline injection
- Fuel injection
- 1950 Goliath GP 700 specifications
- Goliath GP700 Sport - Classic Velocity