Indianapolis Pisti Konut Alanı Olmaktan Nasıl Kurtuldu?

Kasım 1945, Indianapolis. Savaş yeni bitmiş, herkes normale dönmeye çalışıyor. Ve dünyanın en ünlü yarış pistinden tam dört yıldır tek bir motor sesi çıkmamış. Dışarıdan gelenler anlatıyor: kapılar pas tutmuş, ahşap tribünler çökmek üzere, ana düzlükteki tuğlaların arasından yabani otlar fışkırmış. Hatta bölgede insanlar pit alanında tavşan avlıyormuş. Ciddiyim, tavşan! Indianapolis Motor Speedway satılık ve kimse onu yarış pisti olarak almak istemiyor; yerelde konuşulan, pistin parsellenip konut alanına dönüştürülmesi. Peki bu hikaye nasıl oldu da bugün hâlâ her Mayıs'ta 33 arabanın dönmesine, IndyCar'ın var olmasına giden yola döndü? Cevap tek bir isimde düğümleniyor: Tony Hulman.
Savaş Yıllarında Terk Edilen Pist
Hikayenin nasıl bu hale geldiğine kısaca bakalım. ABD, II. Dünya Savaşı'na girdikten sadece üç hafta sonra, 29 Aralık 1941'de pistin o zamanki sahibi Eddie Rickenbacker 1942 Indianapolis 500'ü iptal etti. Sonrası tamamen karanlık: 31 Temmuz 1942'de federal kararla yakıt ve lastik tasarrufu adına tüm motor sporları durduruldu ve pist kilitlendi.
İlginç bir detay: Birinci Dünya Savaşı'nda pist, içine uçak tamir deposu kurularak savunma sanayisine hizmet etmişti. Rickenbacker, kendi de eski bir savaş pilotu olduğu için benzer bir teklifi bu sefer de götürdü ama kabul görmedi - pist, yeni nesil savaş uçakları için artık fazla küçük ve yavaş kalıyordu. Yani devasa tesis, devlet için bile işe yaramayan bir boşluk olarak öylece durdu. Dört yıl boyunca hiçbir bakım görmedi.
1944 sonbaharında bir test ekibi pisti ziyaret ettiğinde tablo içler acısıydı. Firestone, sentetik lastik denemeleri için gizlice pistte test yapıyordu ve direksiyondaki isim üç kez Indy 500 kazanmış efsane Wilbur Shaw'dı. Shaw, eski bir Miller arabayla ortalama 100,34 mph hızla tur attı - sonradan bu koşuyu hayatındaki en uzun ve en soğuk yüksek hız denemesi olarak niteleyecekti. Ama asıl akılda kalan, pistin halineydi: çürüyen tribünler, ormana dönen iç alan, tuğla derzlerinden büyüyen otlar.
Wilbur Shaw'ın İnatçı Arayışı

Shaw bu manzarayı görüp oturacak biri değildi. Savaş yıllarını Akron, Ohio'da Firestone'un uçak bölümünü yöneterek geçirmişti ve pistin kaderine seyirci kalamıyordu. Yaklaşık otuz mektup yazarak yarış dünyasıyla bağlantılı şirketlere ortaklık teklif etti. Cevaplar geldi ama Shaw bir sorun fark etti: şirketler, rakip ürünlerin sahiplerini pistten dışlayacak münhasırlık planları kuruyordu. Yani pist kurtulabilirdi ama yarış dünyası ikiye bölünerek. Shaw bundan vazgeçti - doğru karardı.
Tam umudunu kaybetmek üzereyken yatırımcı ve eski dostu Homer Cochran bir isim verdi: Terre Haute'lu bir iş insanı, zor durumdaki iyi şirketleri satın alıp ayağa kaldırmasıyla tanınan biri. Tony Hulman. Ekim 1945'in başında Shaw ve Cochran, Hulman & Company ofisinde Hulman'ın karşısına oturdu. Ve masadaki adam, Clabber Girl adlı kabartma tozu markasıyla servet yapmış, yarış dünyasıyla hiç organik bağı olmayan biriydi.
Öne Çıkanlar
- Hulman, pisti 14 Kasım 1945'te 750.000 dolara satın aldı - Rickenbacker'ın 1927'de ödediği tutarla neredeyse aynı.
- Pist, beş aydan kısa sürede restore edilerek 30 Mayıs 1946'da 30. Indy 500'e hazır hale getirildi.
- 1946 yarışını tahmini 165.000 seyirci izledi.
- Hulman-George ailesi pisti 2019'a, Roger Penske'ye satışa kadar yönetti.
Tony Hulman Kimdir? Kabartma Tozundan Motor Sporlarına
Anton "Tony" Hulman Jr., 11 Şubat 1901'de Terre Haute, Indiana'da doğdu. Indiana'lı bir iş insanı olarak Hulman & Company'nin başkanlığını yapıyordu ve asıl tanınırlığı Clabber Girl kabartma tozu markasından geliyordu. Kariyeri düzgün bir yükseliş çizgisi izlemişti: 1924'te Yale'in Sheffield Scientific School'undan mezun oldu, 1926'da şirkette satış müdürü oldu ve 1931'de, henüz 30 yaşındayken, başkan koltuğuna oturdu. Gençliğinde Birinci Dünya Savaşı'nda 17 yaşında American Red Cross Ambulance Corps'ta görev yapmıştı bile.
Peki böyle bir adam neden harap bir yarış pistine para yatırsın? Hulman'ın motivasyonları üç ayak üzerinde duruyordu: Indiana'ya duyduğu gurur, spora olan sevgisi ve sağlıklı bir yatırım görüşü. Aklındaki model açıktı - Churchill Downs Kentucky için neyse, "500"ün Indiana için o olması gerekiyordu. Hatta ironik bir detay: aynı dönemlerde Churchill Downs da satılıktı ve Hulman bu fırsatı reddetti. Yani iki Amerikan ikonundan birini seçme şansı vardı ve Indianapolis'i seçti.
Bir de işin prensip tarafı vardı. Hulman, pistten kendi cebine kâr çekmeyeceğini, tüm geliri tesisin yenilenmesine ve iyileştirilmesine harcayacağını söyledi. Ama iş insanı mantığı da tamamdı: pist para kaybetmemeliydi. Kısacası hayırseverlik değil, uzun vadeli akıllı sahiplik. Tıpkı evdeki eski bisikleti satmayıp tamir edip yıllarca kullanmak gibi - ama biraz daha büyük ölçekte.
Tek Günde Kapanan Anlaşma
Peki para konuşmaları nasıl geçti? 14 Kasım 1945 sabahı saat 11.30'da Indianapolis Athletic Club'ın Parlor D salonunda taraflar masaya oturdu. Karşılıklı iki taraf: bir yanda Eddie Rickenbacker, diğer yanda Hulman. Öğleden sonra saat 17.00 civarında el sıkışıldı - yani anlaşma tek oturumda, birkaç saatte tamamlandı.
Bedeli inanılmaz derecede makul kılan bir detay var. Rickenbacker, 31 Temmuz 1927'de pisti ortaklarıyla birlikte 750.000 dolara satın almıştı. On sekiz yıl sonra, üstelik dev bir restorasyon yükü ile satarken sadece aynı tutarı, 750.000 doları talep etti. Kendi döneminde yaptığı harcamaları - 1929'daki golf sahası, güvenlik yatırımları - fiyata yansıtmaktan feragat etti. Bir nevi pistin kaderine sahip çıkma jestiydi bu. (Satış bedelinin detayları hiçbir zaman tam olarak kamuya açıklanmadı; 750.000 dolar inanılan tutardır. Ayrıca resmi kayıtlarda satış 14 Kasım 1945 olarak geçer.)
Küçük bir dipnot: Rickenbacker'ın toplantıdan hemen öncesine kadar pisti aslında kendisi yeniden açmayı planladığı, son anda bu kararından vazgeçtiği söylenir. Tarihte bir gün farkla her şey değişebiliyor.
Beş Ayda Mucize: 1946 Yeniden Açılışı
İmza atıldı, peki sonra? Pist başkanlığına Hulman geldi; IMS başkanlığına ve genel müdürlüğe Wilbur Shaw, başkan yardımcılığına da T. E. "Pop" Myers atandı. Şirket kuruldu, sıra geldi asıl zor işe: yarış gününe kadar pisti ayağa kaldırmak.
Takvim acımasızdı. Beş aydan kısa bir süre içinde çöken tribünler onarıldı, pist temizlendi, tesis yarış düzenine sokuldu. 30 Mayıs 1946'da 30. Indianapolis 500 koşuldu: tahmini 165.000 seyirci tribünleri doldurdu, kazanan arabayı 4:21:26.70'lik sürede ve 114,820 mph ortalama hızla bitirdi. Hatta o günün pace car'ı bile hikayelikti - bir Lincoln Continental Cabriolet'ti ve direksiyonda Henry Ford II vardı, aracı 100 mph ile sürdü.
En tatlı an ise Hulman'ın yaşadığıydı. Yarış sabahı, yıllardır kapalı kalan bir yarışa kimse gelmez diye içi içini yiyordu. Kalabalık bir caddeye çıkınca kalbi sanki durdu; trafik kavşakta kilitlenince ise rahatladı - kilitlenen trafik, gelenlerin çokluğunun kanıtıydı. Polis eskortuyla ancak piste yetişebildi. Düşünsenize: pisti satın alan adam, kendi yarışına zar zor yetişiyor.
Hulman-George Ailesinin Uzun Mirası
Satın alma bir başlangıçtı; asıl hikaye sonrası başladı. Hulman pistten kâr çekmedi, geliri sürekli olarak tesise geri yatırdı ve Indianapolis, kaderini konut projesine mi döndü tartışmalarından çıkıp yavaş yavaş modern bir dev arenaya dönüştü.
Gentlemen, Start Your Engines!
Shaw'ı 30 Ekim 1954'te bir uçak kazasında kaybettikten sonra Hulman, pistin kamusal yüzü haline geldi. Start çizgisindeki o meşhur komutu - Gentlemen, start your engines! - yarış sabahları geleneksel olarak veren isim oydu. Hulman, 27 Ekim 1977'de Indianapolis'teki St. Vincent Hastanesi'nde, yırtılmış aort anevrizmasının yol açtığı kalp yetmezliği nedeniyle ameliyat masasında hayata veda etti. Son kamusal görünüşü, birkaç ay önceki 1977 Indy 500'de A. J. Foyt ile birlikte pace car'a binmesiydi.
Aile Geleneği ve Penske'ye Geçiş
Baton aile içinde kaldı. Hulman'ın 1926'da evlendiği Mary Fendrich'den olan tek çocuğu Mari Hulman George (1934 doğumlu) yönetim kurulu başkanlığına yükseldi; 3 Kasım 2018'de 83 yaşında vefat etti. Torun Tony George ise aile geleneğini sürdürerek tesisin başında yer aldı. Aile aynı zamanda hayır işleriyle de anıldı: Rose-Hulman Institute of Technology 1971'de bu adı aldı, Indiana State'teki Hulman Center 1973'te açıldı, Terre Haute'ta bir de Hulman Links golf sahası bulunuyordu.
Dönemin kapanışı ise yeni bir dönemi açtı: 4 Kasım 2019'da Hulman-George ailesi, Indianapolis Motor Speedway'i, IndyCar Series'i ve IMS Museum'ı Roger Penske'ye sattığını duyurdu. Bedel açıklanmadı. Tony George'un değerlendirmesi, ailenin pisti olabildiğince ileriye taşıdığı yönündeydi.
Peki Hulman Pisti Gerçekten Nasıl Kurtardı?
Kısa ve net cevap şu: Tony Hulman, 14 Kasım 1945'te harap durumda, konut alanına parsellenme kaderine sürüklenmekte olan Indianapolis Motor Speedway'i 750.000 dolara satın aldı, geliri pistin yenilenmesine yatırdı ve beş aydan kısa sürede tesisi restore ederek 30 Mayıs 1946'da Indy 500'ün yeniden koşulmasını sağladı. Keşif ve organizasyon Wilbur Shaw'ın, para ve vizyon Hulman'ın eseriydi; bu yüzden ikisi birlikte pistin kurtarıcıları olarak anılır.
Bugün her Mayıs'ta Borg-Warner Kupası için mücadele eden sürücüler, her yıl yenilenen gelenekler ve IndyCar'ın kendisi, aslında o Kasım günü bir oturma odasında birkaç saat içinde imzalanan anlaşmanın uzantıları. Bir kabartma tozu markasının başkanı olmasaydı derken doğru dürüst İngilizcesi bile olmayan bir Chicago'lu değil - pardon, Indiana'lı bir iş insanının Indiana gururu ve sağduyusu olmasaydı, Brickyard bugün belki de sıradan bir mahalle olacaktı. Motor sporları tarihinin en iyi yatırımlarından biriydi ve 750.000 dolarlık fiyat etiketi hâlâ inanılmaz geliyor, değil mi?
Kaynaklar
- Hulman, Shaw Teamed Up To Rescue IMS from Ruin in 1945
- Indianapolis Motor Speedway History - Owners
- Tony Hulman - Wikipedia
- Tony Hulman - International Motorsports Hall of Fame
- Anton Hulman, Jr. - IMS Museum Hall of Fame
- 1946 Indianapolis 500 - Wikipedia
- How Tony Hulman and Wilbur Shaw Rejuvenated IMS, 70 Years Ago
- Tony George says the Hulman family has taken IMS far as we can - Autoweek
- The 1946 Indianapolis 500 Pace Car - Lincoln Club