John Force Racing: 24 Çempionluqlu Yarış İmperatorluğu

Təsəvvür edin ki, sprinterçi düşünürsünüz: 40 il boyu hər mövsümde qaçır və rəqiblərinin demək olar hamısı yaxınlaşıb keçir, o hələ də qalib gəlir. NHRA Funny Car sinfinin hekayəsi məhz budur, böyük ölçüdə bu sprinterin hekayəsidir. John Force 1990 ilə 2013 arasında tam 16 dəfə Funny Car dünya çempionluğunu qazandı - üstəlik üst-üstə on mövsüm (1993-2002) heç kimə buraxmadan. Bəs bu adam necə bu qədər uzun müddət zirvədə qaldı? Cavab təkcə bir sürücü istedadı deyil; eyni zamanda komanda imperiyası qurma bacarığıdır. Hazırsınızsa, drag yarışlarının ən davamlı sülaləsinin hekayəsinə dalayaq.
Qısaca Bu Adam Kimdir? John Force-un Karyera Rəqəmləri
John Harold Force 4 may 1949-cu ildə Kaliforniyanın Bell Gardens şəhərində doğuldu və Yorba Lindada həyatını davam etdirdi. Uşaqlıqda keçirdiyi uşaq iflici üzündən bir ayağı digərindən qısa qaldı; futbolçu olma arzusu buna görə yarımçıq qaldı. Ama o, paməkə deyil - bəlkə də əksinə, həyatını başqa bir növ qaçışa, yəni avtomobilin qaçışına həsr etdi.
1978-dən 2024-ə qədər fəal sürücü kimi yarışdı, 1996-dan etibarən isə öz komandasının sahibi oldu. Karyerasını 2025 noyabrında, Riçmond'daki son qəzadan sonra rəsmi olaraq bitirdi. Arxada buraxdığı rəqəmlər isə özbaşına bir dərs xarakterindədir:
Diqqət Çəkənlər
- 16 NHRA Funny Car dünya çempionluğu (1990, 1991, 1993-2002, 2004, 2006, 2010, 2013)
- 157 Funny Car qələbəsi, 269 final raundu, 167 No. 1 sıralama raundu
- Funny Car-da 5 saniyənin altında rəsmi vaxt göstərən ilk sürücü (4.996 san, 1993)
- Karyera rekordları: 3.820 saniyə və 337.33 mph (təxminən 543 km/s)
- Qızı Brittany Force: 2 dəfə Top Fuel çempionu (2017, 2022)
Çempionluklar Bir Bir: 1990-dan 2013-ə Uzanan Dominasiya

İlk Qələbə Uzun Gözlədi, Sonra Sel Kimi Gəldi
İlk Funny Car-ı 1971-də bir Mustang idi və ilk NHRA finalını 1979-da gördü - uduzdu. İlk qələbəsini isə 28 iyun 1987-də, Monrealdə aldı. Yəni bəli, bu adam 16 çempionluqlu əfsanə olmazdan əvvəl on ildən çox müddət qələbə qazanmadan gözlədi. Dönüş nöqtəsi 1985-də Austin Coil ilə qurduğu ortaqlıq idi; motorsport tarixinin ən məhsuldar əməkdaşlıqlarından biri sayılan bu ikili, iki ildən sonra ilk qələbəni, üç ildən sonra isə ilk çempionluğu gətirdi: 1990.
Sonrası bir qar kimi idi: 1991 təkrar, 1993-dən 2002-yə qədər üst-üstə tam on çempionluq. Bu seriya, bölməsinin qırılması ən çətin rekordu kimi durur - daha çoxunu heç kim ələ keçirə bilmədi. Bob Glidden-ın 10 çempionluq həddini Force təkbaşına keçdi və açıq şəkildə qabağa qoydu.
1993-2002: Onillik Fasiləsiz Zirvə
1993 mövsümü tarixə başqa bir səbəblə də keçdi: Force, Texas Motorplex-də 4.996 saniyəlik raundu ilə Funny Car-da 5 saniyənin altına enən ilk sürücü oldu. 1996 isə bəlkə də ən dəhşətli mövsümü idi - 19 tədbirdə 16 final və 13 qələbə. Eyni il, bütün Amerika motorsportları boyunca ilin sürücüsü seçilən ilk drag yarışçısı oldu. 1996-1997 aralığında milli tədbirlərin üçdə birini qazanırmış kimi idi; 1987-1996 arasında 203 NHRA milli tədbirinin 67-sini və 6 dünya çempionluğunu topladı.
Serialın 2002-ci ildə bitməsi hekayənin sonu deyildi əlbəttə: 2004, 2006 və 2010-cu illərdə yenidən çempion oldu. 2010-cu il titulu xüsusilə dramatik idi - son yarışa 38 xal geri girib Matt Hagan'ı keçərək çempionluğu qazandı. 2013-cü ildə gələn 16-cı titul, 5 fərqli onillikdə çempionluq yaşamış pilotun final premyerası kimi oldu.
Karyeranın dönüş nöqtələri: Qəzalar, Qayıdışlar və Son vida
Force-un karyerası yalnız qələbələrdən ibarət deyil. 2007-ci il sentyabrın 23-də Texas Motorplex'də Kenny Bernstein ilə yarışarkən yaşadığı qəzada topuq sümüyü sındı, sol bilək çıxdı, barmaqlarında ciddi zədə oldu. Həkimlər bir daha yarışa bilməyəcəyini düşünürdü - Force 2008 mövsümünün əvvəlində yenidən avtomobildə idi və həmin mövsümdə Topeka'da qazandı. Həmin il karyerasının 1000-ci tur qələbəsinə çatan ilk NHRA sürücüsü oldu.
Üstünlüyü o qədər böyük idi ki, rəqib qarajlarda hiylə söyləntiləri belə dolaşırdı; Force-un buna cavabı, yarışdan sonra yanğından qorunma kostyumunu çıxarmaq və hər şeyin açıq kitab olduğunu göstərmək oldu. NHRA-nın ilk 50 ilinin ən yaxşı 50 yarışçısı anketində Don Garlits'in dərhal ardınca 2-ci sıraya yerləşməsi də bu irsin xaricdən görünən üzüdür.
Son pərdə isə 2024-cü ildə gəldi: İyunda Virginia Nationals'da təxminən 500 km/s sürətlə mühərrik partlaması yaşadı, travmatik beyin zədəsi ilə reanimasiyaya yerləşdirildi. Yenə də həmin mövsümdə belə iki qələbə qazandı - 35 fərqli mövsümdə qələbə qazanan sürücü kimi. 2025-ci ilin noyabrında sürücülüğü buraxdığını elan etdi; qərarda Richmond qəzasının həlledici olduğunu, artıq nəvələri ilə vaxt keçirmək istədiyini söylədi.
John Force Racing: Təkcə Pilot Deyil, Bir Zavod
Force-u digər əfsanələrdən ayıran şey, qazandığı pulun və şöhrətin üzərində bir təşkilat qurmasıdır. John Force Racing bu gün rəsmi olaraq 24 NHRA dünya çempionluğuna malik bir təşkilatdır (buradakı rəqəm komanda sahibliyi də daxil olmaqla geniş bir tərifə əsaslanır). 2003-cü ildə Tony Pedregon, Force xaricində komanda üçün çempion olan ilk sürücü oldu; 2009-cu ildə Robert Hight çempionluğa çatanda Force, NHRA tarixinin ən uğurlu komanda sahibi titulunu da ələ keçirdi. Daha sonra Hight'ın əlavə çempionluqları və Austin Prock'un 2024 və 2025 Funny Car titulları gəldi.
Komandanın "Next Generation" yanaşması Eric Medlen, Robert Hight və Austin Prock kimi adları yetişdirdi. Qızları və nəvəsi, 2025 mövsümündən əvvəlki vəziyyətlə JFR adına əlavə 163 qələbə və 7 çempionluq daha topladı. Komanda növbəti böyük hədəfinə də kilitlənib: 300-cü Funny Car qələbəsi.
Sponzorluq Modeli: Uzunmüddətli Tərəfdaşlıqların Dərsi
Force-un kommersiya dahiyanəliyi, sponzorluqları mövsümlük müqavilələr yox, illərə yayılan tərəfdaşlıqlar kimi qurmasında gizlənir. Castrol ilə münasibəti 1985-ci ildə başladı və tam 29 il davam etdi; Ford ile ortaklıq 1997-2014-cü illəri əhatə etdi, ardından Chevroletə dönüş baş verdi və 2015-də Peak Antifreeze, sonra isə Lucas Oil və Advance Auto Parts qatıldı. Drag yarışlarında büdcə hər şeydir; Force, bu büdcəni onilliklər fasiləsiz davam etdirə bilən nadir patronlardan biri oldu.
Ailə Sülaləsi: Qızı Top Fuelə Keçəndə Nə Oldu?
Elə bu hekayəni bir pilot bioqrafiyasından ailə eposuna çevirən hissə budur. Ashley, Brittany və Courtney Force ilə kürəkən Robert Hight drag dünyasında "The First Family of Drag Racing" adlandırılır. 2008-də Ashley Force Hood Atlantada atası ilə tarixi bir ata-qız qarşılaşmasına çıxdı - və qalib Ashley oldu. Courtney isə 2012-də ilin debütantı mükafatını qazandı; atasının karyerası boyu heç vaxt qazana bilmədiyi mükafat qızının nasibi oldu.
Əsl sıçrayışı Brittany etdi. 2013-də Ashley-nin təqaüdə çıxmasının ardından Force komandada ilk dəfə bir Top Fuel avtomobili sahəyə buraxdı və sükanı Brittany-yə verdi. Gənc Force 2017-də və 2022-də Top Fuel dünya çempionu oldu; 2017-də 343 mph sürət rekordu ilə də diqqət çəkən Brittany, yüksək səviyyədə mövsüm çempionluğu qazanan 35 ildən sonra ilk qadın sürücü oldu. 2025 mövsümünün sonunda isə tam ştatlı yarışdan ailə qurmaq üçün ayrıldığını elan etdi; onun yerini Josh Hart tutdu.
| Force Sülaləsi | Sinif | Uğur |
|---|---|---|
| John Force | Funny Car | 16 dünya çempionluğu, 157 qələbə |
| Brittany Force | Top Fuel | 2 dünya çempionluğu (2017, 2022) |
| Ashley Force Hood | Funny Car | Atasını yeyən ilk qız övlad (2008) |
| Courtney Force | Funny Car | 2012 ilin debütantı mükafatı |
| Robert Hight | Funny Car | Çoxlu dünya çempionluğu (2009 daxil olmaqla) |
Təhlükəsizlik və Texnologiya: Force-un Pisdənkənar Mirası
Bəlkə də ən az danışılan töhfəsi burasıdır. 2007-də Eric Medlen-in test qəzasında həyatını itirməsi, Force-un rəhbərlik etdiyi təhlükəsizlik hərəkatına təkan verdi. "Eric Medlen Project" çərçivəsində hazırlanan həllər, bu gün NHRA-da məcburi olan bir çox təhlükəsizlik yeniliyinin əsasını qoyur. 2008-də Scott Kalitta-nın ölümündən sonra Kenny Bernstein və Tony Schumacher ilə birlikdə hazırlanan sensor sistemi, mühərrikin geri təpməsi anında yanacaq nasosunu söndürüb paraşütleri avtomatik açır və 2009-dan etibarən məcburi hala gəldi.
Texniki töhfələr isə bunlarla bitmir: Force sağ qolu suvaqda olduğu halda belə irəliitələməli əl əyləci dizaynı üzərində işlədi və Funny Car sinfinə sürətli əyləc çatışmazlığını aradan qaldıran erişim gətirdi. 2016 Camaro SS gövdəsindəki cüt "burst panel", gövdə altında yığılan təzyiqi boşaldaraq gövdənin yerində qalmasına kömək edir. Həmçinin JFR, NHRA Safety Safari-nin sürücü çıxarma təlimləri üçün yenidən istifadə oluna bilən bir Funny Car xilasetmə təlim şassisi istehsal etdi. Jackie Stewart-ın Formula 1-ə gətirdiyi təhlükəsizlik mədəniyyəti kimi - Force da drag yarışlarında eyni dərin təsiri buraxdı.
Bəs Bu Rekord Niyə Hələ Də Qırılmadı?
Qısa cavab budur: 16 Funny Car çempionluğu, yalnız sürətli bir avtomobili deyil; sürücünün, takım patronunun, sponsor menecerinin və təhlükəsizlik müdafiəçisi rollarının eyni şəxsdə birləşməsini tələb edir. Force-un formulası üç ayaq üzərində qurulmuşdu - Austin Coil kimi dahiyanlarla qurduğu texniki tərəfdaşlıqlar, onilliklərə uzanan sponsor müqavilələri və öz ailəsini yarışçılardan ibarət təşkilata çevirən bir idarəetmə vizyonu. Bugünkü NHRA-da playoff üsulu ilə işləyən "Countdown" sistemi, tək bir komandanın Force dövründəki kimi on il ardıcıl zirvədə qalmasını demək olar ki, mümkünsüz edir. Deməli, rekordun qırılmamasının bir səbəbi də dövrün şəraitidir.
Və unutmayın - bu hekayə tamamilə bağlanmayıb. John Force Racing 2026-da Josh Hart, Jack Beckman, Jordan Vandergriff və Alexis DeJoria ilə yola davam edir, Austin Prock son iki çempionluğu ardıcıl qazanıb və komanda 300. Funny Car qələbəsinin astanasındadır. John Force sükanın arxasından çəkildi amma qarajın qarşısında, nəvələrini izləyərkən, imperiyası heç vaxt bu qədər sağlam olmamışdı.