Al Unser IndyCar-ın Səssiz Nəhənginə Necə Çevrildi?

Tutaq ki, sizdə yarış komandası yoxdur. Avtomobiliniz bir il əvvəl hazırlanıb, otel lobisində nümayiş etdirilmək üçün divardan endirilib. Sizin də yaşınız 47-dir və siz 20. nömrədən başlayacaqsınız. Qazanma şansınız nə qədər olar? Əgər adınız Al Unser-dirsə, cavab: Barnes-i öpəcək qədər yaxşı. 1987 Indianapolis 500-ün hekayəsi, IndyCar tarixinin ən qəribə və ən gözəl qələbələrindən biridir - və bu adamın karyerasını bir cümlədə ümumiləşdirir: səssiz getsən, uzağa gedərsən, qazanırsan.
Rick Mears-in sürətli təkrarları, A.J. Foyt-un sərt gurultusu həmişə danışılır. Amma dörd Indy 500 qələbəsi olan üçüncü adam, klubun ən az danışan üzvü idi. Gəlin, Nyu-Meksiko səhralarından çıxan bu sakit kovboyun hekayəsinə yaxından baxaq - çünkü əfsanə olmağın yeganə yolu səs-küy yaratmaq deyil.
Chamadan Indianapolisa: Bir Uşaq Yarışçı Yola Çıxır
Alfred Unser 29 may 1939-cu ildə Albukerkə, Nyu-Meksikoda dünyaya gəldi. Amma əslində yarış, ailənin qanında vardı: Unser ailəsi 1926-cı ildən bəri Pikes Peak yürüş yarışlarında yarışırdı. Əmi Joe Unser, 1929-cu ildə bir test qəzasında həyatını itirən ilk ailə üzvü idi. Böyük qardaşı Jerry isə 1958-ci ildə Indianapolisdə ilk Unser olaraq start götürdü - təəssüf ki, növbəti il bir məşq qəzasında həlak oldu.
Al, 1957-ci ildə 18 yaşında modified roadster, sprint və midget yarışları ilə pistanlara addım atdı. Təsəvvür edin: uşaqlığının yarış havasında böyüdüyü dağ yolları, adacla onun məktəbi oldu. 1964 və 1965-ci illərdə Pikes Peak Hill Climb-i qazandı, 1965-ci ildə ilk Indy 500-ündə 9. oldu. Qırılma nöqtəsi isə 1970-ci ildə gəldi: Vel's Parnelli Jones Racing-ə qoşuldu və tam yeddi il həmin komandada qaldı.
1970-71: Johnny Lightning İlları və Ardıcıl İki Qələbə

1970, Unser-in partlayış ili idi. O mövsüm 18 yarışın 10-unu qazandı - hamısı ovallarda, bu da bir rekord idi - və USAC milli çempionluğunu qazandı. Əsas səhnə isə Indianapolis idi: Johnny Lightning Special adlı VPJ maşını ilə 200 turun 190-ını lider keçdi və yarışı orta 155,749 mph sürətlə qazandı. Yəni rəqiblərinə demək olar bütün yarış boyu arxa təkərini göstərdi.
1971-ci ildə işlər daha da kinolatuşdu: Unser, 32. doğum günündə (29 may, yarış gününün özü) qazandı - Indy 500-ü öz doğum günündə qazanan yeganə sürücü olmaq unvanı hələ də ondadır. Beşinci sıradan start götürüb Peter Revson-un McLaren-ini keçərək 157,735 mph ortalamayla bitirdi. Üst-üstə üçüncü qələbə cəhdi isə 1972-ci ildə Mark Donohue-ya qarşı 2.liklə nəticələndi.
Gözə Çarpanlar
- 4 Indy 500 qələbəsi: 1970, 1971, 1978, 1987
- 47 il 360 gün ilə Indy 500-ün ən yaşlı qalibi (rekord 2026-cı ildə hələ də ondadır)
- Indy 500-də 644 tur liderlik - yarış tarixinin ən yüksək rəqəmi
- 27 Indy 500 startı ilə Foyt və Andretti-nin ardından üçüncü
- 3 USAC/CART çempionluğu: 1970, 1983, 1985
Dörd Qələbənin Anatomiyası: 1978-in Supervisorprizi və 1987-in Möcüzəsi
Üçüncü qələbə 1978-ci ildə, Jim Hall Racing-in qapısında gəldi. First National City Travelers Checks sponsorluğundaki Chaparral Lola, yarış öncəsi ikinci dərəcəli bir vasitə kimi görünürdü. Hansı bənzətmə edək? Məktəb turnirinə idman zalunun ehtiyat forması ilə gələn, amma kuboku qaldıran uşaq kimi düşünün. 75. turda öne keçən Unser, rəqib Danny Ongais-in 150. turdakı motor nasazlığından sonra 35 saniyəlik nəfəs alan bir üstünlük tapdı və yarışı 9 saniyə fərqlə bitirdi. Ortalama sürət? 161,363 mph - bu, o günə qədərki ikinci ən sürətli Indy 500 deməkdir.
1987: Otel Lobisindən Qələbə Kürsüsünə
Və 1987... Bu hekayəni bir dəfə eşitdikdən sonra unuda bilmirsiniz. Penske-dən ayrılmışdı; komandası belə yox idi. Amma Danny Ongais-in məşqdəki qəzası üzündən Penske, Unser-ı geri çağırdı. İstifadə edəcəyi vasitə? Sheraton otelinin sərgisindən çıxarılan, bir illik 1986 March-Cosworth. Yəni yarışa, muzey eksponatı olacaq bir vasitə ilə girirdi.
20. sıradan start aldı. 183. turda Roberto Guerrero-nun pit stop xətası onu zirvəyə daşımışdı; ortalama 162,175 mph və 4,5 saniyəlik fərqlə qazandı - 48. ad gününə tam beş gün qalanda. O gün, əvvəllər qardaşı Bobby-yə məxsus olan bir rekordu da ələ keçirdi: Indy 500-ün ən yaşlı qalibi.
| İl | Vasitə / Komanda | Ortalama Sürət | Diqqət Çəkən |
|---|---|---|---|
| 1970 | Johnny Lightning Special (VPJ) | 155,749 mph | 190 tur lider |
| 1971 | VPJ | 157,735 mph | Ad günündə qazandı |
| 1978 | Chaparral Lola (Jim Hall) | 161,363 mph | İkinci dərəcəli deyilən vasitə ilə |
| 1987 | March-Cosworth (Penske) | 162,175 mph | Otel sərgisindən çıxan vasitə, 20. sıradan |
Səssiz Devin Sürüş Xarakteri: Yarış Ona Gələrdi
Peki necə? Foyt pista sanki hücum edərdi; Mears və Unser isə fərqli bir fəlsəfə idi: yarışın özlərinə gəlməsini gözləyərdilər. Səbrlə, davamlı bir templə tur atar, rəqiblərin səhv etməsini və ya pit stratejiyalarının oturmasını bilərdilər. Uzun yürüşə çıxan bir marafonçunun templə heç vaxt pozmadığı kimi düşünün - sürətli anlar deyil, yığılan üstünlük qazandırır.
Karyerasının ümumisinə baxanda bu xarakterin statistikalarına da əks olunduğunu görürük: 30 ildə 321 yarış, 39 qələbə, 98 podium, 28 pole position. Yalnız Indy 500 deyil; Pocono 500-ü iki dəfə (1976, 1978), California 500-ü iki dəfə (1977, 1978), 1985-də 24 Hours of Daytona-nı qazandı, 1973-də USAC Silver Crown çempionluğunu, 1977-78-də iki IROC çempionluğunu aldı. Ümumi 500 millik qələbələri səkkiz. 1970 və 1978-də iki dəfə ilin sürücüsü seçildi. Bir dəfə üç çempionluğunun hamısını verə biləcək qədər belə nə dediyinə ətrafı təəccüblənmişdi - amma o, işində hər zaman işi ilə danışdı.
Komanda Tarixçəsi: Penske-dən Menard-a Uzanan Bir Karyera
1977 sonunda VPJ-dən ayrıldı; Parnelli Jones-la arasındakı dostluq pozulmadan. Sonrası bir az yüksəliş-enişli idi: 1979-81 arası Longhorn Racing-də üç qələbəsiz mövsüm keçirdi - amma öz deyişi ilə karyerasının ən xoşbəxt dövrü də o idi. 1983-cü ildə Team Penske-yə keçdi və 1983 ilə 1985 çempionluqlarını burada qazandı; 1985-ci ildə mövsümü bir yarış qələbəsi ilə, lakin saysız-hesabsız ilk beşliklə tamamlamışdı. Addım-addım xal toplayan sabitlik yenə onun imzası idi.
1987-dən sonra yarı vaxt davam etdi: 1990-da Patrick Racing-də Alfa Romeo mühərrikli avtomobillə, 1992-də Team Menard-da Buick mühərriki ilə Indy-də tarixinin ən yaxşı nəticəsi olmayan, yenə də danışılan bir 3-cülük (podium!) qazandı. 1993 King Racing-dəki 12-ci yer və 15 dövrün liderliyi son startı idi. 1994-də 28. Indy 500 cəhdi üçün Arizona Motorsports ilə meydana çıxdı, lakin sürət tapmayınca 17 may 1994-də pislərə vida etdi.
Unser Sülaləsi: Bir Ailə, Doqquz Zəfər
İşin ən təsirli tərəfi budur: Al Unser təkbaşına bir əfsanə deyil, bir sülalənin mərkəzidir. Unser ailəsi Indianapolis 500-ü rekord doqquz dəfə qazanıb - bu, yarışların demək olar 11-də 1-i bir Unserin cibinə getmək deməkdir. Al Sr., həm qardaşı (Bobby), həm də oğlu (Al Jr.) Indy 500 qazanmış yeganə şəxsdir; həmçinin Bobby ilə birlikdə tarixdə zəfər qazanmış yeganə qardaş cütüdür.
Bobby 1968, 1975 və 1981-də qazandı (2 may 2021-də, 87 yaşında həyata vida etdi). Al Jr. isə 1992 və 1994-də zəfərə çatdı - 1994 qələbəsi tam atasının 55. doğum gününə təsadüf etdi. Hətta 1992-də ata üçüncü, oğul birinci idi. Nə gözəl doğum günü hədiyyəsi, elə deyilmə? Al Sr., 9 dekabr 2021-də, 82 yaşında, Chama-dakı evində qaraciyər xərçəngindən həyatını itirdi - qardaşı Bobby-nin ölümündən yalnız yeddi ay sonra.
Rekordları 2026-da Hələ Ayaqdadırmı?
Cavab qısa və aydındır: Al Unser, Indy 500-ü 47 il 360 gün ilə qazanan ən yaşlı sürücüdür və bu rekord 2026 etibarilə hələ də heç kimə keçilməyib. Indy 500-də cəmi 644 dövrün liderliyi rəqiblərin hamısından önə keçib - bu rəqəm, Ralph DePalma-nın 612-lik köhnə rekordunu dördüncü zəfərinin son dövründə keçdi. (Qeyd: bəzi siyahılar bu statistikanı fərqli təqdim etsə də, yarışın öz qeydləri 644-ü rekord kimi verir.) 27 startı ilə bütün zamanların üçüncüsüdür; yalnız Foyt (35) və Mario Andretti (29) öndədir.
Bəs dörd qələbə klubu böyüdümü? 110 Indy 500 keçirildi, 77 fərqli qalib çıxdı; dörd dəfə qazanan isə hələ də yalnız dörd addır: A.J. Foyt, Al Unser, Rick Mears və 2021-də qoşulan Hélio Castroneves. Deməli, on minlərlə yarış saatına baxmayaraq, bu kluba son 35 ildə tək bir şəxs girə bilib. Unser-ın 1970-71-dəki ardıcıl zəfəri də tarixdə yalnız dörd sürücünün bacardığı bir şeydir.
Niyə Al Unser IndyCar-ın Səssiz Qamış Qurdudur?
Sualın tam cavabı budur: Al Unser, səs-küy salmadan, səbirli və sabit sürüşü ilə 27 il boyunca Indy 500-ün qəlbində qalaraq dörd zəfər, üç çempionluq və hələ də qırılmayan yaş ilə dövrün liderliyi rekordları ilə seriyanın ən sabit əfsanəsi oldu. Foyt ilk dördlüyü 1977-də tamamladı; Unser onu 10 il sonra izlədi, Mears 1991-də, Castroneves isə 2021-də qoşuldu. Hər birinin hekayəsi fərqlidir - Unser-inki daim sükutda, uzunömürlülükdə və yarış özü ona gələn o soyuqqanlılıqda gizlənirdi.
Onun ölümündən sonra yarış dünyasının ortaq hissi belə idi: ən az danışan əfsanə idi, amma podiumda və rekord kitabında adı ən çox çəkilənlərdən biri idi. Çünki karyerasının bütün sirri bir cümləyə sığışırdı: tələsmə, panika etmə, öndə keç - və lazım olanda bir otel lobisindən çıxarılmış avtomobillə belə qazan.
Mənbələr
- Al Unser - Wikipedia
- Al Unser | Where Tradition Never Stops
- Al Unser Sr. - IMS Museum
- Indianapolis 500 Four-Time Winners
- Four-Time Indianapolis 500 Winner Al Unser Dies at 82 - IMS
- Al Unser: A Modest Indy 500 Record Holder - IMS
- Throwback Thursday - 1987 Indianapolis 500 - Team Penske
- Al Unser was racing's John Wayne - Hagerty
- ESPN Classic - Al Unser Sr. is oldest Indy 500 winner
- Unser Family Created Unmatched Legacy - IMS