Rick Mears: Dörd Indy 500 Qələbəsinin Qəhrəmanı

Bir sürücü təsəvvür edin: Indianapolis 500-ü dörd dəfə qazanır, amma bunun üçün digər əfsanələrin yarısından az yarış keçirir. Pit yanğını keçirdiyi halda iki ildən sonra zəfərə dönür və Formula 1-dən Brabham test təklifi gəldikdə yalnız "xeyr" deyir. Rik Mirsın hekayəsi məhz belədir: səssiz, hesablı və inanılmaz dərəcədə tutarlı. Bəs onu A.J. Foyt və Al Unser kimi nəhənglərlə eyni rəfin üstünə qoyan şey nədir? Gəlin sıfırdan danışaq, çünki bu hekayə həqiqətən dəyər edir.
Bu səhifədə Mearsın karyerasını əvvəldən sona gəzirik: 1979, 1984, 1988 və 1991 Indy 500 qələbələrini, üç çempionluğunu, Roger Penske ilə qurduğu əfsanəvi tərəfdaşlığı və onu pislərin ən sakit sürüş canavarı edən temp idarəetməsini. Hazırsınızsa, başlayaq.
Önə Çıxanlar
- Indy 500-ü dəfə qazanan yalnız dörd sürücü var - Rick Mears onlardan biridir.
- Yarışda 6 pol ilə hələ də Indy 500 rekorunun sahibidir.
- 203 yarışda 29 qələbə, 75 podium və 40 pol topladı.
- Brabham F1 test təklifini Avropaya köçmək istəmədiyi üçün rədd etdi.
- 1991-də divara çırpıldıqdan bir gün sonra ehtiyat avtomobillə rekord 6. polü aldı.
Rick Mears Kimdir? Off-Road-dan Indy Əfsanəsinə Qısa Bir Giriş
Richard Ravon Mears, 3 dekabr 1951-də Wichita, Kansas-da doğuldu amma özünü Bakersfield, Kaliforniya-da tapdı. Yarışçılığa klassik yollardan gəlmədi; off-road yarışlarından çıxdı. 1976-da Bill Simpsonın məsləhəti ilə Ontario-dakı California 500-ə köhnə bir Eagle-Offenhauser ilə qatıldı və səkkizinci oldu. Səkkizinci olmaq qulağa adi gələ bilər amma o avtomobillə, o pisdə, o səviyyədə yer tutmaq bacarıq sübutu idi. Növbəti il Theodore Racing-ə keçdi və məhz o zaman koltuğunun sahibi axtaran bir adam ortaya çıxdı: Roger Penske.
Penskenin vəziyyəti belə idi: Mario Andretti Formula 1-də Lotus ilə məşğul idi və Amerika yarışlarına fokuslanacaq gənc, sürətli bir sürüçüyə ehtiyacı vardı. 1978-də Mearsa 18 yarışın 9unda yarım zamanlı bir koltuq təklif etdi. Bu təklif, yarışçılıq tarixinin ən yaxşı investisiyalarından biri kimi anılmağa yaxın idi - çünkü bu gənc adam, 15 Indy 500-ünün tamamlanmasını Penske ilə keçirəcəkdi. Bu gün sürücüler komanda dəyişmənin normallaşdığı bir dünyada yaşayır; Mearsın bir markaya bu qədər bağlı qalması özü-özünə bir rekord kimidir.
Dörd Indy 500 Qələbəsi: Hər Biri Ayrı Bir Hekayə
Mearsın dörd qələbəsini sadalamaq uşaqlarını sadalamağa bənzəyir - hansını daha çox sevməsini demək çətindir. Ama hər birinin özünəməxsus bir dramı var və hamısını tək-tək görməyə dəyər.
1979: İlk Qələbə və İlk Çempionluq
CARTın ilk ilində gələn bu qələbə, tamamilə hazır-gözləmə mükafatı deyildi. Bobby Unserın mexanik nasazlığı Mearsı öndə apardı amma öndə olarkən bu işi bitirə bilmək də ayrı bir qabiliyyətdir. Eyni sezonda ilk çempionluğunu da qazandı - çaylak dövrü belə bitməmişkən.
1984: March ilə Gələn İkinci Qələbə
1984-də March şassisi ilə ikinci dəfə qazandı. Amma bu il həm də karyerasının ən qaranlıq anını gətirdi: Quebecdəki Sanair Super Speedwaydə ağır qəza keçirdi. O dövrün March şassisində sürücü burunun çox önünə otururdu və ayaqlara gələn qoruma az qala yox idi - yəni texniki olaraq sürücü, toqquşmanın ilk təmas nöqtəsindən qorunmasız idi. Mears ayaq və tapNaq yaralanmaları aldı və bu zədələr karyerasının qalanını formalaşdırdı. Sonrakı üç mövsümdə cəmi 2 qələbə qazana bildi.
1988: Chevrolet Üçün Açılan Yeni Səhifə
Üçüncü qələbə, yeni Penske PC-17 və Chevrolet mühərriki ilə gəldi. Daha da gözəli: bu, Chevroletin Indy 500 tarixindəki ilk qələbəsi idi. Mühərrik istehsalçısının ən prestijli yarışdakı ilk qələbəsini Mearsın yaşatması, Penske ortaqlığının nə qədər strateji olduğunu göstərir. Komanda, avtomobil və sürücü eyni anda zirvəyə qalxırdı.
1991: Divar, Ehtiyat Avtomobil və Andretti Duellosu
1991 məncə hamısının ən kinematik olanıdır. Karyerasında ilk dəfə Indianapolisdə divara çırpıldı. Əksər sürücü üçün bu, həftənin sonu olardı. Mears nə etdi? Ertəsi gün ehtiyat avtomobillə qayıdıb rekord 6. poledə start aldı. Yarış günü isə Michael Andretti ilə möhtəşəm duello yaşandı: Andretti ilk dövrdə xaricdən ötürdü, Mears bir dövr sonra eyni gedişlə geri aldı və turbo tənzimləməsini açaraq dördüncü qələbəsini elan etdi. Beləliklə, Indy 500-ü dörd dəfə qazanan üçüncü sürücü oldu. Həmin ilin avqustunda Michigan 500-də son karyera qələbəsini aldı.
O ilin ön sırası da əfsanəvi idi: birinci sırada Mears, ikinci Foyt, üçüncü Mario Andretti - üç sürücünün cəmində 9 Indy 500 qələbəsi vardı. Hələ də tarixin ən güclü ön sıralarından biri sayılır.
Penske Ortaqlığı Niyə Bu Qədər Xüsusdur?
Sürücü-komanda münasibətləri çox vaxt qısa ömürlüdür; iki-üç mövsüm davam edir, nəticə gəlməzsə ayrılırlar. Mears və Penskenin münasibəti tam əksi idi: 1978-dəki yarımştat kreslosundan 1992-dəki təqaüdə qədər 15 Indy 500-ün hamısı eyni komanda ilə. Təqaüdə çıxışını belə Team Penskenin Milad bayramında, yalnız Roger Penskenin və həyat yoldaşı Chrisin bildiyi bir anda açıqladı. Bu, münasibətin nə qədər şəxsi olduğunu danmağa bəs edir.
İlk qələbəsi də bu ortaqlığın məhsuluydu: 18 iyun 1978-də Milwaukee Mile-dakı Rex Mays Classic-i qazandı və bu, Team Penskenin 9. IndyCar qələbəsi oldu. Eyni il Atlantanı və Brands Hatchdəki ilk yol pisti qələbəsini əlavə etdi. Yəni Mears yol pistlərində də sürətli idi; amma zamanla özünü böyük bir oval sürücüsünə çevirdi və əfsanə tam olaraq orada doğuldu.
Tempo İdarəetməsi: "Qazanacaq qədər Sürətli, Bitirəcək qədər Nəzarətli"

Bəs Mearsı fərqləndirən nə idi? Cavab tək söz deyil, amma bir ideya ətrafında toplanır: tempo idarəetməsi. 500 millik yarış, sprint deyil marafondur; bunu düşünmək asandır, amma pistdə tətbiq etmək çox çətindir. Belə izah edim: Turboşarjlı bir IndyCar-ı sonuna qədər istifadə etmək, səhər ilk dərsdə interneti limitsiz istifadə etmək kimidir - bir müddət sonra hər şey bitiverir. Mears'ın yanaşması isə avtomobili, təkərləri və mühərriki bitiş xəttinə tam çatacaq qədər yükləmək, lazım olmadıqda heç vaxt artığını istəməmək idi.
Nəticələr bu fəlsəfənin sübutu xüsusiyyətindədir. Indy 500-də 15 start aldı və onların 11-ində öndən başladı; ilk 11 cəhdində həmişə polddə idi. Keyfiyyət dövrlərində "uçmadan keçilməyəcək" qədər sürətli, yarış günlərində isə cərrahi dəqiqliklə ardıcıl idi. Rəqiblərinin bəziləri çox daha çox Indy 500 keçirdi - amca dörd zəfərin dördünə də daha qısa karyerada çatan Mears oldu. Bu da onun "yalnız sürətli deyil, ağıllıca sürətli" olduğunu göstərir.
500 millik yarışlarda həmçinin 16 polddə rekordun sahibidir və ümumilikdə səkkiz 500 millik yarış qazandı: Pocono 500 (1982, 1985, 1987), Michigan 500 (1991) və təbii ki, Indy zəfərləri. 1983-də Domino's Pizza Triple Crown çempionluğunu da əlavə etdi. Həmçinin 1976-da Pikes Peak Hill Climb-i qazanmışdı - yəni dağın zirvəsində də, düz ovallarda də işinin adamı idi.
F1-ə Xeyr Demək: Brabham Təklifi
İşte təəccüblü hissə: 1980-də Bernie Ecclestone-dan Brabham F1 komandası ilə test təklifi aldı. İlk testdə Nelson Piquet-in yarım saniyə yaxınına, ikinci testdə isə daha sürətli turlara imza attı. Piquet belə onu ikinci sürücü kimi təklif etdi. Avropanın ən böyük nərdivanı qarşısına serildi və Mears təklifi rədd etdi. Səbəbi sadədir: Avropaya köçmək və oval yarışçılığından ayrılmaq istəmirdi.
Bugündən baxanda dəhşətli qərar kimi görünə bilər; amma Mears üçün Indy-nin 2.5 millik ovali, Monako-nun beton divarlarından daha çox danışırdı. Bu qərar onun kimliyini aydınlaşdırır: özünü həqiqətən sevdiyi işdə ustadlaşdırmağı, başqa arenada ulduz olmağa çalışmaqdan daha qiymətli hesab edirdi.
1982 Foto Finişi və Pit Yanğını: Çətin İllər
Karyerası yalnız zəfər kutlamalarından ibarət deyildi. 1981 Indy 500-də pit yanğında üz yanıkları yaşadı - yenə də bir neçə həftə sonra bilekdə deyil, sükanın arxasında idi və 1981-82 arasındaki iki mövsümdə 10 zəfərlə iki çempionluq aldı. Bu qayıdış təkbaşına film mövzusudur.
1982 Indy 500 isə tam bir kino səhnəsi: son pit stopunda lazımsız bir yanacaq doldurması üzündən Gordon Johncock-a 11 saniyə geri düşdü. Sonra fərqi adətən əridi və foto finişə gedən duelloda yalnız 0.16 saniyə fərqlə uduzdu. Bu fərq, tam 10 il boyunca Indy 500 tarixinin ən yaxın finişi kimi rekoru əlində saxladı. Eyni il pace-lap-da qəza üzündən tənqidların da altında qaldı; Johncock, Rutherford və Bobby Unser yavaş pace-dən Mears-ı məsul tutduğunu bildirdi. Səssiz usta üçün bu cür mübahisələr həmişə bir qəribəlik olmuşdu - çünki pistdə onunla danışacaq qədər problem yaşayan çox az insan var idi.
Ən Yaxşısı Foyt mu, Mears mı?
Bu mübahisə Indy-nin klassik axşam yeməyi mövzusudur. İki ad tez-tez "Indy-nin ən yaxşısı" mübahisəsində yan yana gəlir; keçirilən bir səsvermədə Foyt cəmi üç oy fərqlə öndə idi və iki əfsanə də mövzuya açıqlama verməkdən kaçındı. Rəqəmlər də maraqlı bir mənzərə çəkir: Foyt Indy 500-ü daha çox dəfə keçirtdi, Mears isə özünün daha qısa karyerasında eyni dörd qələbəni topladı və pole rekordunu əlində saxlayır. Kimin "ən yaxşı" olduğunu demək əvəzinə bunu deyək: biri davamlılığın və uzun karyeranın simvolu, digəri isə səmərəliliyin və texnikanın. İkisini də izləmək ayrıcalıq idi.
Mears'ın nüfuzu yalnız rəqəmlərdən gəlmir; pist daxilində və xaricində nadir bir cənab kimi tanınırdı. Mario Andretti'nin də onun bu tərəfinə diqqət çəkdiyi məlumdur. Rəqabət sərt, şəxsiyyət təmiz - qalib gələn model məhz budur.
Dövrün Texnologiyası: Şassi, Mühərriklər və Ground-Effect İnqilabı
Mears'ın karyerası, Amerika açıq təkər yarışlarının ən sürətli texnologiya təkamülü dövrlərində birinə təsadüf etdi. İlk Penske avtomobili, PC-6 şassi üzərinə Cosworth DFX V8 turbo mühərrik ilə hazırlanmışdı. 1980-ci illərdə Chaparral'in ground-effect (yer effekti) şassisi rəqiblərindən texnoloji cəhətdən öndə idi və Johnny Rutherford həmin il mövsümə dominantlıq etdi - yəni Mears, texnologiya yarışının ən sərt olduğu illərdə yarışırdı. Ground effect'in nə olduğunu bilməyənlər üçün: avtomobilin altındakı hava axınını istifadə edərək yola daha çox "yapışmasını" təmin edən bir dizayndır; pit çuxuruna sürətlə enən bir lift kimi təsəvvür edin.
Indy 500-ün texnologiya laboratoriyası rolu da Mears'ın dövrünə xas deyil; Speedway 1909-cu ildən bəri ayakdadır və 1911-ci ildəki ilk 500 millik yarış 40 avtomobillə keçirilmişdi. Yarış illər boyu retrovizör güzgüsündən turboşarjlı mühərriklərə qədər çoxsaylı avtomobil yeniliyinin doğum yeri oldu. 1988-ci ildəki PC-17 və Chevrolet mühərriki qələbəsi, bu zəncirin Mears dövrünə düşən halqası idi.
Təqaüd və Bugün: Mentor Rick Mears
1992-ci ildə Indianapolis'də məşqdə biləyini sındırdı, yarışda ilk dəfə qəzadan sonra təqaüdə çıxdı. 41 yaşında idi və təqaüdünü, yuxarıda bəhs etdiyimiz kimi, Team Penske Milad məclisində elan etdi. 1992-ci ildən bəri Florida'da yaşayır və rekord arxasında olmadığını, əsas prinsiplərin dəyişmədiğini bir müsahibəsində bildirmişdi.
Amma işi buraxıb gedib getmədi: 2026-cı il etibarilə hələ də Team Penske'də məsləhətçi və sürüçu mentoru kimi çalışır; Scott McLaughlin, Josef Newgarden və David Malukas kimi adlara mentorluq edir. Yəni bu gənclərin Indy 500 qələbə kutlamalarının arxasında, dörd qələbənin təcrübəsi dayanır. Qulağa nə qədər şirin gəlir, elə deyilmi?
Səssiz Ustanın Mirası
Bəs niyə hələ də Mears'ı ovalların ən yaxşıları arasında anırıq? Cavab sayların ötəsində bir yerdədir: 17 ildə 203 yarış, 29 qələbə, 75 podyum, 40 pole və üç CART çempionluğu - ayrıca PPG Cup'ı üç dəfə qazanan ilk sürüçu olmaq ayrıcalığı. Amma əsas məsələ budur: Mears, qazanmağı bitirməyə eyni cümlədə birləşdirən nadir sürüçülərdən biri idi. Zədə karyerasını qısaltdı, yaddaşını qısalda bilmədi. Gələn Indy 500-ü izlədiyinizdə və bir sürücünün yarışın sonuna qədər eyni sakit templi qoruduğunu gördükdə, indi o gardirobdakı kimin kölgəsini hiss etdiyinizi bilin. Sizcə, müasir sürücülərdən biri bu qədər az yarışla dörd Indy 500 qaza bilərmi? Şərhlərdə görüşək.