Chevrolet Camaro əfsanəsi necə yaranıb?

26 sentyabr 1966-cı il gecesi Detroytdakı Statler-Hilton Otelində qəribə bir mətbuat konfransı baş verir: 14 şehir telefon xətləri ilə bir-birinə qoşulub, jurnalistlər qulaqlıqlarında Chevrolet-in baş direktoru Pit Estesi dinləyir. Sonra havaya tək bir söz düşür: Kamaro. Jurnalistlər nə olduğunu soruşur; Chevrolet-in cavabı isə avtomobil tarixinin ən kobud marketinq cümlələrindən birinə çevrilir: kiçik, vəhşi bir heyvan və Mustinq yeyir. Ferrari kimi doğuş hekayəsi olmayan, nəcib bir keçmişə söykənməyən bir avtomobilin adı belə lüğətdən çıxmış bir arqo sözdür. Bəs bu "Mustinq yeyən heyvan" doğrudanmı doğuldu, yoxsa Fordun iki illik başıdönəndirici üstünə qarşı çoxmu gecikinmişdi? Cavab 1967 Kamaro-nun doğuş hekayəsində gizlənib.
Mustinq hərisliyi: Chevrolet Niyə Gecikdi?
Əvvəlcə mənzərəni dəqiqləşdirək: Ford 1964-cü ilin aprelində Mustinq ilə tamamilə yeni bir seqment yaratmış və milyondan çox satışa nail olmuşdu. Bu, sinif yoldaşının ilin əvvəlində tək başına qaçışa başlayıb finiş xəttinə doğru qaçması kimi bir şeydir. Chevrolet isə belə boş durmurdu, amma əlindəki kart işləmir: Corvair Monza. Arxa mühərrikli, alışılmadık quruluş həm Chevrolet-in böyük V8-ləri ilə uyğunsuz idi, həm də o dövrün təhlükəsizlik mübahisələrinin kölgəsində qalmışdı. Mustinq-in satış həcminə heç vaxt çatmayacağı artıq aydın idi.
Buna görə Chevrolet klassik resepte qayıtdı: ön mühərrik, arxa ötürmə. Mustinq Ford Falcon-dan hissələr ödünç almışdısa, Kamaro da Chevy II Nova-dan qidalanmışdı. 1965-ci ilin aprelindən etibarən avtomotiv mətbuatı artıq kod adı Panther olan bir Mustinq ovçusundan danışırdı. Chevrolet bu şayiələrə son dərəcə yaradıcı bir işarə ilə cavab verdi: 1966-cı ilin iyununda jurnalistlərə imzalı, panterləri avtomotiv dünyasından silmə cəmiyyəti qurğusu ilə məzhəkləşən teleqramlar göndərildi. İki gün sonra, 28 iyun tarixində, tarixin ilk canlı çoxşəhərli mətbuat konfransında XP-836 layihə kodunun həqiqi adı elan edildi.
Diqqət çəkən məqamlar
- Kamaro 26 sentyabr 1966-da təqdim edildi və 29 sentyabr 1966-da satışa çıxdı; ilk istehsal avtomobili 11 avqust 1966-da Norvud, Ohayodan çıxdı.
- Birinci nəsil Pontiac Firebird ilə paylaşılan F-body platforması üzərində quruldu.
- Z/28-in rəsmi gücü 290 a.g kimi bəyan edildi; həqiqi dəyərin 400 at gücünə yaxın olduğu irəli sürülür.
- Birinci nəsil Z/28 Trans-Am-də 21 yarışda qələbə qazandı.
- 1967 model ilində 220.906 Kamaro satıldı.
F-Body: Sıfırdan Doğan Bir Platforma

İşin mühəndislik tərəfi əslində hekayənin ən kiçildilən hissəsidir. Kamaro, dayandığı F-body adlanan tamamilə yeni arxa ötürməli GM platformasının ilk bəhrəsi idi və bu platforma Pontiac Firebird ilə eyni vaxtda hazırlanmışdı. Deməli Chevrolet tək başına bir avtomobil deyil, iki markaya birden xidmət edən bir arxitektura qurdu; üstəlik arxitektura resurslarını paylaşdığı üçün həm sürətli, həm də iqtisadi idi.
Gövdə seçimləri 2+2 quruluşunda sərt tavanlı kupe və kabrioletdən ibarət idi. Camaro, Nova'dan hissə mənimsəməsinə baxmayaraq öz xarakterini daşıyan, Mustang'dən bir az daha enli və ağır, lakin daha müasir asma geometriyasına malik bir avtomobil idi. İlk istehsal avtomobili 11 avqust 1966-cı ildə Norwood, Ohayо zavodundan çıxdı; mətbuat ön nümayişləri 12 sentyabrda Detroitdə, 19 sentyabrda Los-Ancelesdə yapıldı və 29 sentyabr 1966-cı ildə dilerlərə çatdı.
Bəs "Camaro" Nə Deməkdir?
Adın hekayəsi özü-özünə bir dərsdir. Chevroletin marketinq direktoru Bob Lund və GM sədr müavini Ed Rolett, 1936-cı il çap olunmuş bir fransızca-ingiliscə lüğətdə camaro sözünü jarqon mənası ilə tapdılar: dost, yoldaş, sirdaş. Sözün fransız dilindəki ən yaxın qohumu "camarade"-dir. Deməli, avtomobilin həqiqi adı dost deməkdir; "Mustang yeyən kiçik vəhşi heyvan" isə Chevrolet rəhbərliyinin jurnalistlərə verdiyi zarafat idi və o qədər tutdu ki, bu gün belə birinci sırada məna kimi danılır. Pete Estes təqdimatda bu dostluq vurğusunu avtomobilin şəxsiyyəti kimi də təqdim etdi: Camaro, sahibi ilə yaxşı bir dostun sirdaşlığı kimi münasibət qurmalı idi.
Birinci Nəsil Mühərriklər və Versiyalar: SS və Z/28
Bax, hekayənin qəlbi burada vurur. 1967 Camaro, altı fərqli mühərriklə gəldi: 230 və 250 cu in düz altısilindrli mühərriklər və 302, 327, 350 və 396 cu in V8-lər (307 isə sonrakı illərdə qamada yer aldı). Baz mühərrikə "mən sadəcə gedirəm qardaş" desəniz 140 hp alırsınız; amma iş SS paketinə gələndə mənzərə dəyişir.
SS 350: Əzələli Camaro'nun Standartı
SS 350, 350 cu in (5,7 litr) su ilə soyudulan tökmə dəmir V8 ilə 295 hp @ 4800 rpm güc və 380 lb-ft @ 3200 rpm moment istehsal edirdi. Dövrünün dövr ölçməsi olan SAE gross dəyərləri ilə bunlar ciddi rəqəmlər idi; Camaro ilk ilində Mustang'ə yalnız üslub ilə deyil, dozalanmış güc palitrası ilə də meydan oxuyurdu.
Z/28: Yarış Pisti Üçün Gizlici Doğulan Əfsanə
Əsl əfsanə isə dekabr 1966-da səssizcə satışa çıxan Z/28 paketi idi. Bu paketin tək bir məqsədi var idi: Trans-Am yarışlarının homologasiya şərtlərini qarşılamaq. İçində, 5 litrlik (302 cu in) xüsusi bir V8 var idi və Chevrolet bunu yarış şərtlərinə uyğun həcm sərhədlərinə görə inkişaf etdirmişdi. Kaput və baqajdakı xətlər pulsuz götürülə bilirdi, xüsusi rally disklər standart idi; avtomobil 2.950-3.150 funt (təxminən 1.340-1.430 kq) arası bir çəki daşıyırdı.
Ən maraqlı detal bəlli edilən güc: Chevrolet Z/28 üçün 290 hp rəsmi dəyər verirdi və bu rəqəmin sığorta və yarış klassifikasiyası baxımından məqsədli şəkildə aşağı saxlanıldığı, real gücün 400 at gücünə yaxın olduğu iddia olunur. Dövrün testlərində Z/28-in 0-60 mph sürətlənməsi 6,9 saniyə, çeyrqonun isə 14,85 saniyə kimi ölçüldü. Bir lisey şagirdi kimi deyirəm: 1966 texnologiyası ilə bu rəqəmlər hələ də hörmət oyadır.
| Versiya | Mühərrik | Güc | Moment | Qeyd |
|---|---|---|---|---|
| Baz 230 | 3,8 L düz altı | 140 hp @ 4400 rpm | 220 lb-ft @ 1600 rpm | Giriş səviyyəsi |
| 250 | 4,1 L düz altı | 155 hp | İstehsalçı tərəfindən açıqlanmadı | Seçim |
| SS 350 | 5,7 L V8 | 295 a.g. @ 4800 rpm | 380 funt-fit @ 3200 rpm | SS paketi |
| SS 396 | 6,5 L V8 | 350 a.g. @ 5200 rpm | 415 funt-fit @ 3400 rpm | Böyük blok seçimi |
| Z/28 | 4,9 L V8 | 290 a.g. (rəsmi bəyanat) | 290 funt-fit (rəsmi bəyanat) | Real gücün ~400 bhp olduğu iddiası |
Bir az səmimi qeyd: 396 kub düymlük mühərrikin 350 a.g.-lik və 375 a.g.-lik iki fərqli tənzimi var idi və SS 396-nın 350 kub düymlük qohumundan daha güclü olub-olmaması quraşdırılmasından asılı idi. 0-100 km/s, yanacaq sərfiyyatı və baqaj həcmi kimi göstəricilər üçün isə istehsalçı tərəfindən açıqlanmış etibarlı bir ibtidai dəyər yoxdur; bu xanalar üçün "istehsalçı tərəfindən açıqlanmayıb" demək ən səmimi cavabdır.
Pony Car Müharibəsi: Camaro Mustangi Yəna Bildi mi?
Mustangın açdığı seqment 1967-də birdən kalabalığlaşdı: Camaro, Firebird, Cougar və ardından digər Detroit oyunçuları... Pony car bazarı sanki bir rəqabət arenasına çevrildi. Camaro ilə Mustang arasındakı çəkişmə isə Amerika avtomobil tarixinin ən böyük və ən davamlı rəqabəti hesab edilir; 50 illik satış qrafikləri belə bu iki adın bir-birini itələdiyini göstərir.
Bəs Camaro ilk raundu qazandı mı? Satış rəqəmlərinə baxaq: 1967-də 220.906, 1968-də 235.147, 1969-da isə 243.085 ədəd. Üç ildə artan bir qrafik var, amma Mustangin ilk iki ildəki milyonluq tempi bir tülə yaxalanmadı. Yəni Camaro Mustangi ötə bilmədi; amma ona bazarın ən ciddi rəqibi olduğunu və seqmentdə davamlı bir ikon olacağını sübut etdi. Kabriolet istehsalı da nəzərdən qaçırılmadı: 1968-də 20.440 ədəd (faiz 8,7), 1969-da isə 17.573 ədəd (faiz 7,2) açıq hava versiyası istehsal olundu.
Pistlərdə: Trans-Am və Roger Penske
Camaronun yarış sicili doğulma hekayəsinin ən az bilinən, amma ən təsirli hissəsidir. Chevrolet rəsmi fabrik komandası yaratmaqdan çəkinərək yarış əfsanəsi Roger Penske ilə qeyri-rəsmi, fabrik dəstəkli bir Trans-Am komandası qurdu. Birinci nəsil Z/28, 1967-1969 Trans-Am mövsümlərində ümumilikdə 37 yarışa girib 21 qələbə və 28 podium aldı; 1968 və 1969 çempionluqları Mark Donohue'nun sükanında gəldi. Donohue həmçinin 1968 12 Hours of Sebring-də də sinif birinciliyini qazandı. 1970-də Jim Hallun Chaparral komandası Penskenin yerini aldı.
Yəni Z/28 təkcə marketinq hiyləsi deyil, pistdə sübuta yetmiş bir yarış avtomobili idi. Bu gün yaxşı bir birinci nəsil Z/28 tapmaq kolleksionerlər üçün özbaşına bir ovuna çevrilib.
Hollivudda: Bumblebee və Minlərlə Film
Bir avtomobilin ikon sayılmasının bir də mədəni ölçüsü var və Camaro o məsələdə də sinfin ən çalışqan şagirdidir. 1967-dən bəri minlərlə filmə göründü, amma əsl partlayış 2007-də gəldi: Transformers-da Bumblebee obrazı əvvəlcə köhnəlmiş bir 1976 Camaroya, sonra beşinci nəsil konseptə çevrildi. Davam filmlərində modifikasiyalı beşinci nəsil, 2014-də modifikasiyalı 1967 Camaro və altıncı nəsil konsept, 2017-də isə modifikasiyalı 2016 Camaro ekrandan axdı. O gündən sonra Camaro pop mədəniyyət fenomeninə çevrildi.
Indianapolis 500 pace car kürsüsündə 1967, 1969, 1982, 1993, 2009, 2010, 2011, 2014 və 2016-cı illərdə olmaqla doqquz dəfə yer aldı; 1975-1989 arasında International Race of Champions serisinin rəsmi avtomobili idi və Porsche Carrera RSR-nin yerini alan ilk Amerika avtomobili oldu.
Altı Nəsillik İrs: Camaro Haraya Getdi?
Qısaca nəsil xəritəsi: 1. nəsil 1967-1969, 2. nəsil 1970-1981, 3. nəsil 1982-1992, 4. nəsil 1993-2002, 5. nəsil 2010-2015 və 6. nəsil 2016-2024. F-body istehsalı ilk dəfə yavaşılan satışlar və sport kupé bazarının pozulması səbəbindən 2002-ci ildə dayandırıldı. Beşinci nəsil, 1969-cu ilin dizayn ipuçlarını daşıyaraq 16 mart 2009-cu ildə Oshawa, Ontario-da istehsal xəttinə qayıtdı və 2010-cu ildə World Car Design of the Year mükafatını qazandı; altıncı nəsil 2016-cı ildə MotorTrend Car of the Year seçildi. NASCAR-da 2018 Daytona 500-u Austin Dillon ZL1 ilə qazandı, 2020-də Chase Elliott Camaro-nun ilk NASCAR çempionluğunu gətirdi; 2023-də Garage 56 layihəsi ilə Le Mans 24 Saatına Jimmie Johnson, Jenson Button və Mike Rockenfeller heyəti ilə qatıldı.
Seriya, dekabr 2023-də 2024 model ili ilə istehsaldan çıxdı; 2024-də ABŞ-da satış 5.859 ədəddə qaldı. Altı nəsil, yarış çempionluqları, kino karyerası və doqquz Indianapolis 500 pace car vəzifəsi ilə Camaro, Mustang-in kölgəsində doğulmuş bir cavab olmaqdan çıxıb öz başına dayanan bir əfsanəyə çevrildi. Ad lüğətdə "dost" demək idi; Camaro da avtomobil tarixi üçün tam da belə bir şey oldu.
Mənbələr
- Chevrolet Camaro
- Chevrolet Camaro (first generation)
- Tested: 1967 Chevrolet Camaro SS 350 - Car and Driver
- 1967 Chevrolet Camaro Fact Sheet - Over-Drive Magazine
- Chevrolet Camaro 1967-1969 - Engine Factory
- 1967, 1968, 1969 Chevrolet Camaro Z-28 - HowStuffWorks
- Lights, camera, action: The 9 best movie Camaros - Hagerty
- Famous Chevrolets in Movies and TV Shows - Craig Smith Chevrolet