Satılan Tek EV1 Atlantada Yenidən Həyata Dönür

2025-ci ilin oktyabrında Atlanta'da keçirilən bir dəyərli əmlak sahəsi hərracında, ön şüşəsi sınıq olan və içinə racun yuvası salınmış 1997 model elektrikli avtomobil üçün rekord qıran bir qiymət ödənilib. Avtomobilin kimliyi avtomobil tarixinin ən qəribə epizodlarından birinə işarə edirdi: General Motors EV1, zavod nömrəsi VIN 212. GM təxminən 30 il öncə icarə proqramını dayandırıb istehsal etdiyi 1.117 avtomobilin böyük hissəsini əzdiyi nəzərə alındıqda, bu avtomobilin hərracda satılması özü-özünə bir anomaliyadır. Üstəlik bu, sənədləşdirilmiş yeganə EV1 satışıdır və avtomobilin məhv edilmədən necə sağ qaldığı hələ də tam izah edilə bilmir.
Məhvetmə Əmrindən Qurtulan EV1-lərin Trajediyası
EV1 ictimaiyyətə təqdim olunan ilk kütləvi istehsal, məqsədyönlü dizayn edilmiş elektrikli avtomobil idi. GM 1996-dan 1999-a qədər ümumi 1.117 ədəd istehsal etdi və avtomobili yalnız icarə yolu ilə təklif etdi; proqram çərçivəsində satış heç bir mərhələdə mümkün deyildi. İcarə müddətləri bitdiyi zaman müştərilər avtomobili satın almaq üçün müraciət etsələr də, qapı bağlandı. GM elektrikli avtomobilləri mənfəətsiz bazar sahəsi kimi qiymətləndirdi və geri aldıqları avtomobillərin böyük hissəsini pressləyərək məhv etdi. Təxminən 40 nüsxə şanslı azlıq kimi mühərrikləri fəaliyyətsizləşdirilmiş şəkildə muzeylərə və universitetlərə hədiyyə edildi.
Bu mənzərədə VIN 212-nin yeri xüsusidir. O, hədiyyə edilmiş təxminən 40 avtomobildən biri deyil; illərdir qeydlərdə görünməyən, internetin əvvəllər heç vaxt üzünü görmədiyi bir nüsxə idi. Bəs bu avtomobil məhv xəttindən necə qurtuldu?
Diqqət Çəkən Məqamlar
- Sənədləşdirilmiş yeganə EV1 satışı: 2025-ci il oktyabr, Atlanta dəyərli əmlak sahəsi hərracı, rüsumlardan əvvəl 104.000 dollar
- Ümumi xərc dəyərli əmlak sahəsi rüsumləri ilə birlikdə 118.040 dollara çatdı; hərracda 134 təklif verildi
- GM prezidenti Mark Reuss, komandanı Warren'dakı Qlobal Texniki Mərkəzə dəvət edərək layihəni dəstəkləyir
- Məqsəd: VIN 212-nin 14 noyabr 2026-yə, ilk sürüşün 30. ildönümünə qədər yola düşməsi
- Mühərrik: 137 a.g., 150 Nm, 0-60 mil/saat təxminən 8,5 saniyə, hava müqaviməti əmsalı 0,19
VIN 212 Necə Atlanta'ya Düşdü?

Avtomobilin izi istehsaldan sonra Arizona'ya uzanır. Qeydlərdə VIN 212-nin əvvəlcə Arizona'da təhvil verildiyi və qeyri-rəsmi olaraq 10.500 futluq EV1 yüksək hündürlük sürüş rekordunun sahibi olduğu yazılır. İlk icarəyə götürən şəxs Boulder, Colorado'da yaşayan elektrik mühəndisi Jonathan Sawyer idi. Colorado'da GM icarə proqramı olmadığı üçün Sawyer, bacısının vasitəsilə Tucson'da icarəyə götürdü və avtomobili Colorado'ya apardı.
İcarə dövrü bitdiyi zaman işlər qarışdı. GM yanğın riski daşıyan nasaz bir şarj cihazı üçün xəbərdarlıq yayımladı; Sawyer'ın dediyinə görə avtomobillər xəbərdarlıq prosesində geri verilmədi. Sawyer avtomobilinin geri qaytarılması üçün GM-ə qarşı məhkəməyə verdi, Tempe Polisinə oğurluq bildirişi verdi; lakin avtomobil bu zaman əyalət xaricinə çıxarılmışdı. Sawyer'ın dediyinə görə GM, məhkəmə ilə əlaqəli olduğu üçün bu avtomobili məhv xəttindən azad etmiş ola bilər. Alternativ ehtimal isə VIN 212-nin muzey bağışı üçün ayrılmış şanslı nümunələrdən biri olmasıdır. Hansının doğru olduğu dəqiq deyil.
Avtomobilin Arizona-dan Atlanta-ya necə gəldiyi də məlum deyil. Avtomobil Clark Atlanta University kampus təhlükəsizlik bölməsi tərəfindən tərk edilmiş kimi qeydə alındı və A-Tow Atlanta çəkici sahəsinə aparıldı. Universitetdə avtomobilin niyə tərk edilmiş sayıldığını bilən biri çıxmadı; məktəbdə biri avtomobili şəhər əfsanəsi adlandırdı belə. Nəticə, məhkəmə qərarına bağlı bir çəkici sahəsi satışı idi: yalnız icarə proqramı ilə məhdudlaşmış, heç vaxt satışa çıxmamış bir avtomobil, qanuni olaraq alınıb satıla bildi.
104.000 Dollarlıq İhale və Yeni Sahib
Peak Auto Auctions üzərindən baş tutan ihalede 134 təklif verildi və avtomobil rüsumlar istisna olmaqla 104.000 dollara satıldı; çəkici sahəsi rüsumları ilə ümumi dəyər 118.040 dollara çatdı. Yeni sahib, ilk xəbərlərdə yalnız adı ilə anılan Billy Caruso, ihalenin son iki dəqiqəsində 156.000 dollara qədər çıxa bilən avtomatik təklif təyin etmişdi. Rəqabət bu səviyyəyə daşındıqda qiymət, dövrün heç bir EV1 nümunəsi üçün görünməmiş bir səviyyə idi.
Avtomobilin vəziyyəti isə iddialı qiymətə baxmayaraq təsiredici idi: 1997 model avtomobil, qırıq ön şüşə və zədəli bir qanad istisna olmaqla kifayət qədər tam idi. Açarı yox idi, işləyib işləmədiyi məlum deyildi. Caruso-nun kolleksiyasında EV1 infrastrukturundan istifadə edən bir Chevy S10 Electric pikap və geniş bir EV1 xatirə kolleksiyası var; Qərb Sahilində elektrikli avtomobil muzeyi açmaq məqsədi daşıyır.
Project V212: 30. İldönümünə Yarış
Caruso, Questionable Garage YouTube kanalının sahibi Jared Pink ilə birlikdə Project V212-ni başlatdı. Məqsəd aydındır: VIN 212-ni 14 noyabr 2026-ya qədər, yəni 1996-cı ildəki ilk sürüşün tam 30. ildönümünə, yola çıxa biləcək və ictimaiyyət qarşısında nümayiş oluna biləcək vəziyyətə gətirmək.
Restovrasiyanın texniki balansı
Avtomobilin ilk müayinəsi GM-in məhvetmədən əvvəl tətbiq etdiyi standart çıxış prosedurunu üzə çıxardı. Caruso-nun təyinatına görə batareya yoxdur, batareya kablosu yoxdur, şarj kablosu kəsilib, sürüş idarəetmə modulu çatışmır və bir zolaq kablo cırılıb. İçəridə bir yenot yuvası belə var idi. Ən çətin tapılacaq hissələr isə ön şüşə və sürücü tərəfi qanaddır: bu gövdə panellərinin orijinal nümunələrinə çatmaq, bütün prosesdəki ən böyük ikincili problemdir.
GM işə qarışır
Hekayənin ən gözlənilməz dönüşü, məhv əmrini vermiş şirkətdən gəldi. GM prezidenti Mark Reuss, restovrasiya işlərinin videolarını görünən komandanı Michigan, Warren-dakı Qlobal Texniki Mərkəzə dəvət etdi. GM, layihəni donor hissələr və məlumat çıxışı ilə dəstəkləməyə qərar verdi və bu dəstəyi 30. ildönümünə qədər davam etdirməyi öhdəsinə götürdü. Dəstəyin nə qədər könüllü gəldiyi barədə fərqli rəvayətlər var: rəsmi olmayan bir məlumata görə Reuss-un layihəyə dəstək verməsi üçün inandırılması lazım idi; GM-in öz rəvayəti isə proaktiv bir dəstək çəkir. Nəticə ortadadır: şirket, 11 mart 2026-cı ildə rəsmi mətbuatxanası vasitəsilə EV1-in hekayəsini nəql edən bir məqalə dərc etdi və Reuss, 2026 Automotive News Congress-də GM-in elektrikli avtomobillərdə uzunmüddətli oyun oynadığını vurğuladı.
EV1-in Texniki Kimliyi: Dövrünü Aşan Rəqəmlər
VIN 212-nin şəxsiyyət vəsatəqəsini istehsal illərinin standart EV1 təchizatı təşkil edir. Tək ön mühərrik, 0-7.000 rpm aralığında tam moment verən elektrik bloku ilə birləşəndə kiçik, lakin səmərəli bir paket yaranırdı.
| Xüsusiyyət | Dəyər |
|---|---|
| Güc | 102 kVt (137 a.g.) |
| Moment | 150 Nm (110 lb-ft), 0-7.000 rpm aralığında tam moment |
| 0-100 km/s (0-60 mph) | GM açıqlaması təxminən 8,5 saniyə (bəzi ölçmələr 8,4 saniyə) |
| Batareya tutumu | 16,4 kVts |
| Məsafə (qurğuşun-turşu paketi) | Təxminən 90 mil (50-95 mil aralığı) |
| Məsafə (NiMH paketi) | Təxminən 140 mil |
| Hava müqaviməti əmsalı (Cd) | 0,19 |
Bu rəqəmlərin iki elementi bu gün də təsirlicedir. Birincisi 0,19-luq hava müqaviməti əmsalı: bu göstərici, bu günkü Lucid və Tesla modellərinin belə üstünə çıxır. İkincisi, reanimasiya əyləci və aşağı yuvarlanma müqavimətli təkərlər kimi həllər o dövr üçün yenilikçi idi və bugünkü elektrikli avtomobillərin əsas komponentlərinə çevrildi. Qurğuşun-turşu batareyanın məsafəsi soyuq havada ciddi şəkildə azaldığı üçün GM, avtomobili yalnız Kaliforniya və Arizona kimi isti ştatlarla təqdim edə bilirdi; NiMH paketli nümunələr məsafəni təxminən 140 milə çatdırdı.
EV1 Bugünün Elektrikli Avtomobillərini Necə Formalaşdırdı?
GM-in proqramı bağlamaq qərarı, avtomobil tarixinin çox müzakirə olunan səhifələrindən biridir. Şirkət, tələbatın azlığını və yüksək xərcləri əsas göstərdi. Ancaq mühəndislik irsi silinmədi. EV1, bugünkü qabaqcıl elektrikli avtomobil texnologiyalarının əsasını qoyan layihə kimi qiymətləndirilir; Tesla-nın 2003-cü ildə qurulmasına birbaşa ilham verdiyi və Toyota-nın Prius-unu layihələndirərkən bu avtomobildən motivasiya aldığı istiqamətində güclü hekayələr var. VIN 212-nin restavrasiyası, bu irsin konkret bir hissəsinin yenidən işlək vəziyyətə gətirilməsi deməkdir; layihə çərçivəsində bir EV1 arxivi və muzey səhifəsi də yayıma verildi.
Nəticə: Yolun Sonunda Nə Var?
10 noyabr 2026 tarixinə qədər restavrasiyanın 14 noyabr hədəfinə çatıb-çatmadığı barədə dəqiq məlumat yoxdur. Amma mənzərə onsuz da təsirlidir: imha edilmək üzrə geri alınan bir avtomobil, çəkici sahəsi auksionundan 104.000 dollara alınır, ardından imha əmrini vermiş şirkətin rəhbəri tərəfindən texniki mərkəzinə dəvət edilib donor hissə ilə dəstəklənir. Bir EV1-in sənədləşdirilmiş yeganə satışı olan VIN 212, 30 il sonra da olsa, GM-in öz mühəndislərinin istehsal etdiyi avtomobili yaşatma istiqamətindəki bu əks dönüşün simvoluna çevrildi. Komanda hədəfə çatsa, dünyanın görmədiyi gizli nümunə, EV1-in 30. ildönümündə təkərləri fırlanaraq qeyd edəcək; çatmasa belə, layihənin topladığı arxiv, bu tarixi qoruma cəhdinin daimi çıxışı kimi qalacaq.
Mənbələr
- Heç vaxt açıq satılmış yeganə GM EV1-in arxasındaki vəhşi həqiqi hekayə
- Gələcəyi sürmək, o vaxt və indi: EV1-in hekayəsi - GM News
- GM istismardan çıxarmadığı az sayda EV1-dən birinin bərpasına kömək edir
- GM-in ilk dəfə olaraq nadir EV1-in bərpasına kömək etmək qərarının için
- İlk elektrik avtomobili Atlanta-da dünya rekoru olan 104,000 dollara satıldı
- Billy Caruso, 'VIN 212'-nin bərpası - EV Info
- General Motors EV1
- V212 hekayəsi - v212.org