Walter Röhrl: Rallinin Səssiz Dahisi

Bir ralli pilotu düşün: dünyanın ən sərt yollarında dörd dəfə Monte Karlonu qazandı, ama hər dəfəsini fərqli bir marka ilə etdi. Üstəlik siqaret reklamlarında oynamağı rədd etdiyi üçün sponsorları ilə toqquşdu, tullanmalardan iyrəndiyi üçün 1000 Lakesə heç vaxt getmədi və buna baxmayaraq iki dəfə dünya çempionu oldu. Walter Röhrl rallinin tarixindəki ən inadkar, ən mükəmməliyyətçi və ən vicdanlı simalardan biridir. Bəy Bavariyanın kiçik bir qəsəbəsindən çıxan bu səssiz adam, ralli tarixinin necə bir əfsanəsinə çevrildi?
Xizəkdən Sükanıya: Regensburqun Səssiz Uşağı

Walter Röhrl 1947-ci il martın 7-də Bavariyanın Regensburq şəhərində dünyaya gəldi. Daş ustasının üç övladının ən kiçiyi idi və gəncliyinin böyük hissəsi sükan arxasında deyil, xizəklər üstündə keçdi. O qədər yaxşı idi ki, hətta ixtisaslı xizək müəllimi də oldu. Bəs bir xizəkçi ralliyə necə yaxalandı? 1968-ci ildə dəvət edildiyi ilk rallisi ilə hər şey dəyişdi.
Amma əsl maraqlı detal budur: Ralli karyerası ciddi başlamazdan əvvəl, bir şirkətin ticarət direktoruna sürücülük edirdi. Və bu vəzifəyə hər il 120.000 kilometrə qədər yol qət edərək girirdi. Deməli Röhrl dünya çempionluğundan illər əvvəl, hər gün minlərlə kilometrlik yollarda avtomobilin sərhədlərini hissetməyi öyrənirdi. Bu trafiğin içində keçən minlərlə saat, sonradan bütün rəqiblərini heyran qoyan o yol ehtirasının təməli oldu. Acaba xizəkdəki tarazlık hissi yollardaki dəqiqliklə birləşəndə necə bir pilot yaranardı?
Opel İlləri və İlk Böyük Qələbələr
Röhrlün WRC sərgüzəşti 1973 Monte Karlo Rallisi ilə başladı. İlk illərini Opeldə keçirdi və qısa müddətdə özünü göstərdi: 1974-cü ildə Opel Ascona A ilə Avropa Ralli Çempionu oldu. Kolçaq pilotu Yoxen Bergerlə tər tökdüyü bu dövrdə, 1975-ci ildə Akropolis Rallisini qazanaraq ilk WRC qələbəsini də əldə etdi. Yunanıstanın tozlu, daşlı, döyən-etaplarında qazanmaq başlı başına bir iş olanda, Röhrl bunu karyerasının əvvəlində etdi.
Sonra Fiat qapısı açıldı və 1978-ci ildə Akropolis və Critérium du Québec qələbələri gəldi. Əsl partlayış isə 1980 mövsümündə baş verdi: Monte Karlo, Portuqaliya, Argentina və San Remo qələbələri ilə Fiat 131 Abarth ilə dünya çempionluğuna çatdı. Üstəlik bu titul San Remodakı qələbə ilə qətiyyətləşdi. İtaliyanın ən ehtiraslı ralli publikasından birində çempionluğu möhürləmək... Həmin ilin hekayəsinin əvvəlində belə bir sual var: Arxa itəli, at kimi bir klassika ilə dörd çəkiliyə qarşı necə çempion olunur?
Önə Çıxanlar
- 2 dəfə WRC dünya çempionu: 1980 (Fiat 131 Abarth) və 1982 (Opel Ascona 400)
- 4 Monte Karlo qələbəsi, 4 fərqli marka ilə: Fiat, Opel, Lancia, Audi
- WRC pilotlar titulunu qazanan tək Alman pilot
- WRC karyerası: 14 qələbə, 31 podest, 420 etap birinciliyi
- 1987 Pikes Peak qələbəsi: 19,99 kmlik trayektoriyanı 10:47.850-də bitirdi
Ascona 400 ilə İkinci Çempionluq: Dördə Qarşı İki Təkər
Eslə ralli tarixinin ən romantik başlıqlarından biri: 1982-ci ildə Röhrl Opelə qayıtdı və arxa itkili Ascona 400 ilə ikinci dünya çempionluğunu qazandı. Niyə romantik? Çünki qarşısında Audi quattro var idi - rallini alt-üst edən dörd çəkili inqilab. Ascona 400 təxminən 260 at gücünə malik idi və 1.050 kq çəkisində idi. Güc və dartışma müharibəsində Audi qarşısında kiçik görünən bu maşın, Röhrlün sükanında unvanı qazandı. Bunu belə düşün: hər kəs yeni nəsil oyun konsolu ilə oynayarkən, adam köhnə konsolu ilə turniri qazandı.
Mövsümün ən unudulmaz anı Monte Karloda yaşandı. Yarışın son gecəsində, Col de Madonne-da Hannu Mikkolaya qarşı 31 saniyəlik üstünlüyü var idi və təhlükəsiz sürüş əvəzinə risk edərək qələbəyə getdi. Çempionluğu isə 5.000 kilometrlik maraton Filli Sahil Rallisində, ümumilikdə 109 xalla təmin etdi. Həmin il Afrika Ralli Çempionatını da qazandı - dünyanın bir ucundan digərinə qalib gəlməyə davam edirdi. Amma qazanmasına baxmayaraq, komanda rəhbəri Tony Fall onu komandadan çıxardı. Mükəmməliyyətçi bir xarakterin korporativ mühitə sığması bu qədər çətin ola bilirdi.
Mercedes Skandalı, Lancia və Audi Dövrü
Röhrlün karyerasında ən qəribə dayanacaq 1981-ci il idi. Mercedes-Benz ilə beş illik müqavilə imzaladı - nəhəng bir razılaşma. Sonra nələr oldu? Mercedes, 500 SL layihəsini və bütün B Qrupu ralli planını mövsüm daha başlamamış ləğv etdi. Röhrl 900.000 DM təzminat aldı ama qarşılığında həmin mövsüm üçün heç bir oturacaq tapa bilmədi. Arzusundakı layihə buxaralandı, cibləri doldu ama yarışmadı. Bir çempionun karyerasının ortasında bir ilini tamamilə boşa keçirməsi…
Qısa ama intensiv Porsche fasiləsi
Porsche illəri isə başqa qapılar açdı. 1981-ci ildə Porsche 924 Carrera GTS ilə Alman ralli çempionatında altı ralliyə çıxdı, həmin il Jürgen Barth ilə Porsche 924 Carrera GTP ilə Le Mans 24 Saatda sinif birinciliyi və ümumi 7-ci yer aldı, Silverstone 6 Saatı da Porsche 935 ilə qazandı. Yəni adam təkcə rallidə deyil, pistin də içində idi. 1983 San Remoda isə 911 SC ilə start aldı, ikinci yerdəykən şaft nasazlığı ilə yarışdan kənarlaşdırıldı - özünün ən acı retro momenti adlandırdığı an bu idi.
Lancia 037 və Audi ilə son zəfərlər
1983-cü ildə Lanciyaya keçdi və arxa itkili Lancia 037 ilə Monte Karlo, Akropolis və Yeni Zelandiyanı qazandı. Ardından Audiyə transfer oldu: 1984-cü ildə Quattro A2 ilə dördüncü Monte Karlo zəfərini qazandı, 1985 San Remoda isə Audi Quattro Sport S1 ilə karyerasının son WRC qələbəsinə imza atdı. Karyerasının son rallisi isə 1987 Akropolis oldu. Dörd Monte Karlo zəfəri, dörd fərqli marka ilə - bu gün hələ də danışılan bir rekord. Hansı müasir pilot, dörd fərqli komandaya uyğunlaşub Monte-də qalib gəlməyə cəhd etməyə cəsarət edər ki?
| Walter Röhrl - WRC Karyera Kartı | |
|---|---|
| Aktiv illər | 1973–1987 |
| Dünya çempionluqları | 2 (1980 Fiat, 1982 Opel) |
| Ralli qələbəsi | 14 |
| Podyum | 31 |
| Mərhələ birinciliyi | 420 |
| Topladığı xal | 494 |
| İlk qələbə | 1975 Akropolis (Opel Ascona) |
| Son qələbə | 1985 San Remo (Audi Quattro Sport S1) |
Metod, Dürüstlük və Tullanmaya Nifrət
Röhrlü əfsanə edən təkcə sürət deyil, işə yanaşma tərzi idi. Servis zonasında digər pilotlar söhbət edərkən, o, avtomobilində növbəti mərhələnin pace qeydləri üzərində işləyirdi. Mərhələni beynində demək olar ki əzbərləyən, hər döngünü əvvəlcədən yaşayan biri idi - musiqiçinin notları məşq etməsi kimi, amma bilet bitəndə geri dönüş yoxdur. Əfsanəvi yaddaşı və mərhələ əzbərləmə bacarığı onun imzasına çevrildi və uzun illər ko-pilotu Christian Geistdörfer ilə arasındakı sinxron bu disiplinin üzərində quruldu.
Dürüstlük tərəfi isə ayrıca bir hekayədir. Tütün sponsoru Rothmansın kampaniyaları üçün reklam çəkilişini rədd etdi - çünki siqaret çəkməyən biri kimi özünü sürücü kimi işə götürülən biri hesab edirdi, aktyor deyil. Bu mövqe komanda ilə ciddi gərginliklərə səbəb oldu, amma o, geri addımlamadı. Həmçinin tullanmalardan və avtomobillərin havaya qalxmasından nifrət etdiyi üçün 1000 Lakes Rallisinə heç vaxt qatılmadı, İsveç Rallisini yalnız iki dəfə (1982-ci ildə üçüncülüklə) keçirdi, RAC Rallisinə 1979-cu ildən sonra bir daha qayıtmadı. Seçici bu yarış proqramına baxmayaraq 14 WRC qələbəsi toplaması, istedadının ölçüsünü göstərən ən aydın sübutdur. Motor idmanı dünyasında bir şəkildə dürüst qala bilmək, qələbədən belə çətin ola bilər - Röhrl hər ikisinə nail oldu.
Bu xarakter beynəlxalq rəğbət də gətirdi: İtaliyada əsrin ralli pilotu seçildi, 2000-ci ilin noyabrında Fransada ixtisas jürisi tərəfindən minilliyin ralli pilotu elan edildi; 100 nəfərlik jüri onu indiyədək yaşamış ən yaxşı ralli pilotu kimi göstərdi. 2011-ci ildə Rally Hall of Fame-ə, 2016-cı ildə Almaniya İdman Hall of Fame-ə daxil oldu.
Pikes Peak və Dakar: Asfaltdan Uzağa
Röhrlün ən dəlis anlarından biri ralli mərhələlərində deyil, Koloradonun göyə ucalan bir dağ yolunda yaşandı. 1987 Pikes Peak Qalxışında, 600 at gücünə malik Audi Sport Quattro S1 E2 ilə 19,99 kilometrlik trassı 10:47.850 nəticə ilə tamamladı və 11 dəqiqə baryerini aşan ilk pilot oldu - üstəlik həmin il yol əsasən çınqıllı idi. Dörd təkərli ötürülməni, ən yüksək hündürlükdə, sonsuz döngülü bir dağın üzərində ustalıqla istifadə etmək... İlk ralli karyerasının qalxış yarışları ilə bağlı kökləri burada bir də qarşımıza çıxır: Röhrl həmişə dik yamaqları sevən biri idi.
Səhra ralliləri isə necə? Porsche 959un Qrup B rallisində yarışma arzusu, 1986 mövsümündən sonra kateqoriyanın ləğvi ilə suya düşdü. Amma Porsche 1986 Paris-Dakara iki 959 ilə qatıldı və həm birinciliyi, həm ikinciliyi qazandı - birinci avtomobil Jacky Ickx və Claude Brasseur komandasına məxsus idi. Röhrlün bu hekayədəki rolu, 959un öncüsü 953 ilə etdiyi test sürüşləri və inkişaf işləri üzərindən formalaşdı. Yəni karyerası Dakar qələbə dirəyini birbaşa əhatə etmir, amma o qələbənin arxasındakı mühəndislik əməyinin bir hissəsi idi. Həmçinin Porsche ilə əlaqəsi kəsilmədi: 1993-cü ildən etibarən brend səfiri və inkişaf sürücüsü olaraq, Nürburgring Nordschleife'də yol avtomobillərini sınaqdan keçirdi. 1992 Nürburgring 24 Saat yarışında gecə dumanında və leysan yağışında demək olar ki yavaşlamadığı, döngələri zamanlamayla qabaqcadan gördüyü hələ də danışılır. Gülümsəyən detal budur: adam 40 yaşlarının sonunda belə pisti bir metafor kimi oxuya bilirdi.
Röhrl'ün Mirası: Niyə Bu Gün Hələ Də Danışılır?
Walter Röhrl'ün karyerasını bir cümlədə ümumiləşdirmək çətindir, amma ən dürüst tərif belə ola bilər: iki dünya çempionluğunu iki fərqli brend ilə, dörd Monte Karlo qələbəsini dörd fərqli brend ilə qazanan, sürətini təmtəraqlılıqla birləşdirən, yerini sponsorluq siyasətlərinə qurban verməyən tək alman WRC çempionu. Müasir ralli ulduzlarının hamısı texnoloji dəstəyin, uzun müqavilələrin və media kampaniyalarının məhsuludur. Röhrl isə xizək pistlərindən gələn, etabı ağlında əzbərləyən, sponsoruna "xeyr" deyə bilən və istedadı ilə danışan bir insan idi. Bu gün Rally1 avtomobilləri hibrid güc blokları ilə parkurlara çıxarkən, onun Ascona 400 ilə dörd çəkili inqilabına qarşı aldığı çempionluq hələ də rallinin ən saf hekayəsi kimi nəql olunur.
Sənin yerində olsan hansı Röhrl xatirəsini ən çox yada verərdin - Monte'dəki dörd brendli rekordmu, Pikes Peak'dəki 11 dəqiqə baryerimi, yoxsa sponsoruna "xeyr" deməsimi? Bir də bunu düşün: Bu günün pilotları pace notları ilə, simulyatorlarla, nəhəng məlumat analizləri ilə işləyir. Röhrl, yarım əsr əvvəl bunların heç birinə malik olmadan etapları ağlına yazmışdı. Məhz buna görə rallinin səhir dahisi, nəsil dəyişsə də hələ də ölçü daşı olmağa davam edir.
Mənbələr
- Walter Röhrl - Wikipedia
- 40 Years Ago: Walter Röhrl Won World Title in Opel Ascona 400 - Stellantis Media
- Walter Röhrl - wrc.com
- Walter Röhrl - Porsche Newsroom (bioqrafiya)
- Röhrl in Review - Porsche Newsroom Christophorus
- Porsche preserves the history of the 959 Paris-Dakar - Porsche Newsroom
- Walter Rohrl, who has won a record four Monte - UPI Archives
- Walter Röhrl: The Greatest Driver of the Century - Škoda Motorsport