Nissan Altra EV İlk Lityum-İon Batareyalı Avtomobil İdi

Tesla Roadster'dan on il əvvəl, lityum-ion batareya ilə seriya istehsala keçən bir elektrikli avtomobil yollarda dövran edirdi. Nissan Altra EV adlı bu vasitə, bugünün standart batareya kimyasını ilk dəfə bir istehsal xəttindən keçirən model kimi tarixə düşdü; ancaq adı, haqq ettiği yerdə deyil, unudulmuş öncülər siyahısında çəkilir. Bəs 1998-ci ildə lityum-ionlu bir avtomobil istehsal etmək niyə kifayət etmədi və Altra niyə daimi bir bazar tapa bilmədi?
Sıfır Emisiya Məcburiyyəti: Altra'nın Doğulduğu Zorlayıcı Siyasət

Altra'nın hekayəsi, avtomobilin özündən deyil, Kaliforniyada qəbul edilmiş bir qaydadan başlayır. Kaliforniya Hava Resursları İdarəsi (CARB), sentyabr 1990-da avtomobil istehsalçılarına sıfır emissiyalı vasitə (ZEV) təhvil vermə məcburiyyəti qoyan bir qaydanı qüvvəyə mindirdi. Bu qərar, dövrün ən cəsarətli və ən mübahisəli hava keyfiyyəti siyasətlərindən biri kimi qiymətləndirildi və avtomobil dünyasının üzünü elektrikli gələcəyə dönməyə məcbur etdi.
Məcburiyyət, istehsalçıları laboratoriya masasından istehsal zolağına itələdi. Chrysler TEVan, Ford Ranger EV, General Motors-un EV1 və S10 EV modellerinin hamısı bu məcburiyyətə verilmiş cavablar idi. 1996-da bazara çıxan EV1 tez bir zamanda kult izləyici kütləsi qazandı. Nissan isə bu yarışa öz kozunu qoymaq üzrə idi və əlindəki koz, batareya kimyası idi.
Seçilmiş Məqamlar
- Lityum-ion batareya ilə seriya istehsal edilən ilk elektrikli avtomobil: Nissan Altra EV, 1998-2002
- 96 hücrəli Sony lityum-ion paketi, 345 V nominal gərginlik, təxminən 363 kq
- 83 a.g. daimi maqnitli sinxron mühərrik, 120 mil (~193 km) məsafə
- İstehsal sayı: təxminən 200 və ya 320; vasitələrin çoxu elektrik şirkəti flotlarında
- Tam doldurma ~5 saat; Hughes induktiv doldurma sistemi GM EV1 ilə eyni
Minivan Bədənində Bir Elektrikli: Altra Nədir, Haradan Yaranıb?
Altra, sıfırdan dizayn edilmiş bir vasitə deyil; Nissan-ın Yaponiyada yalnız iç yanma versiyası satılan R'nessa minivanının elektrikli törəməsi idi. Rəsmi lansmanı, 1998 Greater L.A. Auto Show-da Şimali Amerikada baş tutdu. Nissan-ın seçimi praktik idi: movcud bir bədəni elektrikli ötürmə qurğuları ilə təchiz etmək, yeni bir platforma inkişaf etdirməkdən qat-qat sürətli və ucuz bir yol idi.
Amma bu seçimin bir qiyməti vardı və o qiymət, vasitənin məsafəsində üzə çıxacaqdı. Bundan əlavə, Altra Nissan üçün bir ilk deyil, bir zirvə nöqtəsi idi: Şirkətin elektrikli vasitə tarixi 1947-dəki Tama Electric Vehicle-a uzanır. 1996 Prairie Joy EV isə dünyada lityum-ion batareya daşıyan ilk avtomobil kimi tanınır. Nissan, Sony ilə lityum-ion konsept işlərinə 1992-də, yəni Altra-dan illər əvvəl başlamışdı.
Texniki Mənzərə: Altra-nın Altında Nə Var?
Altra-nın əsl sirri yer döşəməsinin altında idi. 12 modul × 8 hücrə olmaqla seri qoşulmuş 96 hücrəli bir Sony lityum-ion paketi daşıyırdı; hər hücrə 2,6 düym diametrində və 16 düym uzunluğunda idi. Paketin nominal gərginliyi 345 V, tutumu 94 Ah, çəkisi təxminən 800 funt (~363 kq) idi. Nissan-a görə bu kimya, qurğuşun-turşu akkumulyatora nisbətən %300 daha yüksək enerji sıxlığı təmin edirdi - lityum-ion inqilabının vədi məhz bu idi.
Akkumulyatorun maya dəyəri haqqında Nissan rəsmi açıqlama vermədi; sektor qiymətləndirmələri erkən versiyaların ədəd maya dəyərini 50.000–70.000 $ aralığına yerləşdirirdi. Bu rəqəm avtomobilin niyə qiymətə görə deyil, məcburiyyətə görə istehsal edildiyini tək başına açıqlamağa kifayətdir.
| Xüsusiyyət | Dəyər |
|---|---|
| Mühərrik | 83 at gücündə daimi maqnitli sinxron, ön çəkis |
| Maks. dövran / səmərə | 13.000 rpm / ~%90 |
| Akkumulyator | Sony lityum-ion, 96 hüceyrə, 345 V |
| Paketin çəkisi | ~363 kq (yer örtüyünün altında) |
| Məsafə | 120 mil (~193 km) |
| Maks. sürət | 75 mph (idarə olunan) |
| Sərfiyyat | 304/342 Wh/mil (avtoban/şəhər) |
| Ölçülər (U/E/H) | 4.770 / 1.765 / 1.680 mm |
| Boş çəki | 3.749 funt, Cd 0,36 |
| Tam şarj müddəti | ~5 saat |
Mühərrik və ötürmə aqreqatlarının detalları
Ön oxda işləyən 83 at gücündə neodim daimi maqnitli sinxron mühərrik istifadə olunmuşdu. Yalnız 85 funt (təxminən 39 kq) çəkisində olan bu mühərrik 13.000 rpm-ə qədər qalxa bilir və təxminən %90 səmərə ilə işləyirdi; idarəsini isə 32-bit RISC prosessoru öz üzərinə götürürdü. Şarj tərəfində Hughes tipli induktiv sistem seçilmişdi - GM EV1 ilə eyni sistem. Tam şarj təxminən 5 saat çəkirdi.
Diqqət çəkən dizayn qərarı, oturacaq düzülüşündə idi: Ənənəvi minivanlardakı 6–7 nəfərlik düzülüş əvəzinə Altra 4 nəfərlik təqdim olundu. Səbəbi sadə idi: çəki nəzarəti. Elektrikli avtomobildə hər kiloqram, məsafə demək idi.
Kim Aldı, Neçə Ədəd İstehsal Edildi? Filo Avtomobilinin Qısa Ömrü
Altra heç vaxt diler rəfində satılan avtomobil olmadı. ABŞ-a ilk ildə 30 ədəd gətirildi; avtomobillər əsasən Nissan-ın öz işçi filosunda və elektrik şirkətlərinin filolarında sınaqdan keçirildi. İlk 30-dan sonra 2000-ci ilə qədər daha 90 ədəd ABŞ-a filolara yerləşdirilmək üzrə gətirilməsi planlaşdırılırdı. İstehsal ümumi sayı üçün iki rəqəm dövriyyədədir: istehsalçının öz məlumatı təxminən 200 ədəd, satış statistikalarını toplayan bir mənbə isə 320 ədəd göstərir. Rəqəmlərin necə sayıldığına görə dəyişir; lakin hər iki dəyər mövzunun miqyasını aydın şəkildə ortaya qoyur - bu kütləvi bazar avtomobili deyil, filo sınaq proqramı idi.
İstifadəçi profili təsadüfi deyildi. Dövrün elektrikliləri yüksək maya dəyəri və məhdud məsafə səbəbindən böyük satış rəqəmlərinə çata bilmədi; əksəriyyəti dövlət qurumlarına və elektrik şirkətlərinə yerləşdirildi. Altra da tam olaraq bu yolu izlədi.
Niyə Davamlı Bazar Tutə Bilmədi?
Altra-nın uğursuzluğu texnologiyasından deyil, iqtisadiyyatından və platforma seçimindən qaynaqlandı. Erkən elektrikli avtomobillərin ümumi problemləri - yüksək akkumulyator maya dəyəri və məhdud məsafə - Altra üçün də keçərli idi. Bir paketin adedindəki xərcin on minlərlə dollarla ölçüldüyü bir mühitdə, zəruriliyi ödəməkdən başqa ticari məntiq qurmaq demək olar ki, mümkünsüz idi.
Daha maraqlısı, dövrün mütəxəssislərinin səsləndirdiyi platforma tənqidi idi: Nissan minivan gövdəsi əvəzinə daha kiçik və yüngül bir platforma seçsəydi, lityum-ion batareya ilə 200 mil məsafənin mümkün olduğu qiymətləndirilirdi. Yəni 1998-ci ilin batareya texnologiyası, düzgün gövdə ilə belə dövrün gözləntilərindən yuxarı bir məsafə təqdim edə bilərdi. Altra'nın 120 millik rəsmi məsafəsi batareyanın deyil, gövdə seçiminin sərhədi idi.
1990 ZEV tələbinin qiymətləndirilməsi də bu mənzərəni tamamlayır: tələb o anda bazar yarada bilmədi, lakin istehsalçıları batareya tədqiqatına investisiya etməyə məcbur etdi. Altra bu investisiyanın ən konkret nəticələrindən biridir.
Tesladan Əvvəlki Dövrün Körpü Halqası: Altra'nın İrsi
Lityum-ionun hekayəsində Altra'nın yeri aydındır. İlk kommersiya lityum-ion batareya 1991-ci ildə təqdim edilmişdi; 1990-cı illər boyu yumşaq karbon anodun əvvəl sərt karbonla, sonra qrafitlə əvəzlənməsi enerji sıxlığında əhəmiyyətli sıçrayışlar verdi. Altra bu yetişməkdə olan texnologiya ilk dəfə seriya istehsal xəttinə daşıdı.
Lityum-ion hüceyrələrindən istifadə edən ilk seriya istehsal EV unvanı isə rəsmi olaraq 2008 Tesla Roadster'a verilir - bir fasilə və bir sıçrayışla. Aradakı on il, uğursuz görünən cəhdlərin əslində texnologiyanı yetişdirdiyi dövr idi. O tarixdən bu yana lityum-ion hüceyrələrinin enerji sıxlığı 100-120 Wh/kg diapazonundan 300 Wh/kg üzərinə çıxdı; bu gün demək olar ki, bütün elektrikli avtomobillərin standartı olan bu kimya qurğuşun-turşunu tamamilə devirdi. Altra bu transformasiyanın öncüsü kimi qiymətləndirilir və dövrün ən maraqlı uğursuz elektrikli avtomobilləri arasında xatırlanır.
Nəticə: İlk Olmaq Kifayət Etmədi
Nissan Altra EV, lityum-ion batareya ilə seriya istehsalına keçən ilk elektrikli avtomobil kimi, laboratoriya ilə gündəlik istifadə arasındakı körpünü ilk dəfə real trafikdə quran avtomobildir. 96 hüceyrəli Sony paketi, 345 V-luq sistemi və 120 millik məsafəsi ilə 1998-ci ildə gələcəyin texniki sınağını etdi; amma 50.000-70.000 $-lıq batareya xərci, filolara icarə modeli və ağır minivan gövdəsi onu daimi bir bazar apara bilmədi. Təxminən 200-320 ədədlik istehsalı ilə Altra kommersiya bir nəticə deyil, texniki bir sübut idi. Tesla Roadster'ın on il sonra göstərəcəyi şeyi - lityum-ionun elektrikli avtomobilin təbii kimyası olduğunu - Altra çoxdan sübut etmişdi. Sadəcə bazar hələ hazır deyildi.
Mənbələr
- Nissan Altra EV Blazed the Way for Lithium-Ion Power
- Heritage Collection | R'nessa EV / Altra EV - Nissan Global
- 1947-1998 | Innovation | Nissan Motor Corporation Global Website
- The Nissan Altra EV - MotorTrend
- History of the electric vehicle - Wikipedia
- History of the lithium-ion battery - Wikipedia
- Sıfır emissiyalı nəqliyyat vasitələri üzrə Qayda - CARB
- Elektrikli avtomobilin tarixi | Energetika Departamenti
- Nissan Altra EV satış rəqəmləri | GCBC
- Nissanın unudulmuş EV-i Tesla-dan on il əvvəl lithium-ion batareyalara malik idi - The Autopian