Kaza Sonrası İlk 30 Dakika: Tutanak, Fotoğraf ve Hasar Bildirimi Nasıl Yapılır?
Bu Sayfayı Paylaşın
Kaza sonrası ilk 30 dakika, önce can güvenliğini sağlamak, sonra kanıtları doğru biçimde sabitlemek ve hasar bildirimini zamanında yapmak anlamına gelir: yaralanma varsa 112 aranır, maddi hasarlı ve anlaşmalı kazalarda kaza tespit tutanağı düzenlenir, araçlar yerinden oynatılmadan fotoğraflanır ve hasar ihbarı genellikle 5 iş günü içinde yapılır. Bu üç aşamada yapılacak bir hata, sonradan hiçbir evrakla telafi edilemeyecek hak kayıplarına yol açabilir. Otuz yılı aşkın otomotiv gazeteciliğinde yüzlerce kaza dosyası gördüm; kötü sonuçlananların çoğu arızalı araç ya da haksız kusur tespiti değil, ilk dakikalarda aceleye gelip eksik kalan işlemlerdi.
Öne Çıkanlar
- Yaralanmalı kazalarda ilk numara her zaman 112; maddi hasarlı ve anlaşmalı kazalarda polis çağırmadan tutanak tutmak mümkün.
- Anlaşmalı tutanak yalnızca maddi hasar varsa ve taraflar kazanın oluş şekli üzerinde hemfikirse geçerlidir.
- Hasar ihbarı, riskin gerçekleşmesinden itibaren genellikle 5 iş günü içinde yapılmalıdır; aksi hâlde hak kaybı doğabilir.
- 1 Eylül 2026dan itibaren trafik ve kasko hasar başvuruları Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi üzerinden alınıyor.
- Kaza tespit tutanağının hukuki geçerlilik süresi, kazanın öğrenilmesinden itibaren 2 yıldir.
Trafik kazası sonrası ilk dakikalarda ne yapılmalı?
Sıralama önemlidir. Önce kendi ve yolcularınızın sağlık durumunu kontrol edin. Yaralanma ya da daha kötüsü varsa karar verme aşaması zaten biter: 112 aranır, kolluk kuvveti beklenir, araçlara dokunulmaz. Yaralanma yoksa iş, maddi hasarlı kaza prosedürüne döner ve burada hız ile dikkat birlikte yürümek zorundadır.
Dörtlü flaşörleri yakın, reflektörü yerleştirin. Reflektör mesafesi için sosyal medyada dolaşan sabit bir 150 metre kuralı yoktur; şehir içi yollarda yaygın öneri 30-50 metre civarıdır. Asıl ilke, reflektörün aracın hemen arkasına değil, hız limitine ve trafik akışına göre yaklaşan sürücülerin erken göreceği bir mesafeye konmasıdır. Yangın veya yakıt sızıntısı ihtimalini de gözden geçirin; bu tür bir risk varsa araçtan uzaklaşmak her önceliğin önündedir.
Karayolları Trafik Kanunu'nun 81. maddesi sürücünün yükümlülüklerini net çizer: durmak, trafik güvenliği tedbirlerini almak ve istendiğinde kimlik, adres, sürücü belgesi, ruhsat ve sigorta bilgilerini göstermek. Eskiden kaza yeri yıllarca tartışılırdı; şimdi telefonlardaki kameralar sayesinde kusur değerlendirmesi büyük ölçüde fotoğraflara bırakılmış durumda. Bu kolaylık, ilk dakikalarda fotoğraf çekme disiplinini de zorunlu kılıyor.
Kaza tespit tutanağı her kazada düzenlenebilir mi?
Hayır, ve bu ayrım sürecin tamamını belirler. 2008'den bu yana geçerli olan uygulamayla, yalnızca maddi hasar varsa ve taraflar kazanın oluş şekli üzerinde anlaşıyorsa, polis veya jandarma çağrılmadan anlaşmalı kaza tespit tutanağı düzenlenebilir. Taraflardan biri imzadan kaçınırsa, alkollü ya da ehliyetsiz sürücü varsa, sürücü reşit değilse, araçlardan biri resmi plakalıysa, zorunlu trafik sigortası yoksa, kamu malı zarar gördüyse ya da tabii ki yaralanma ve ölüm varsa, tutanağı kolluk kuvveti düzenler. Sürücülerin kendi aralarında tuttuğu tutanak bu durumlarda geçersizdir.
Tek taraflı kazalarda durum farklıdır
Bariyere, direğe ya da duvara çarptığınız tek taraflı bir kazada sürücünün kendisiyle tutanak tutması diye bir şey yoktur. Resmi zabıt şarttır ve onarım yalnızca kaskodan karşılanır; trafik sigortasının bu tabloda size ödeyeceği bir şey yoktur. Bu yüzden tek araçla olduğunuz bir hasarda önce güvenliği sağlayıp ardından polis ya da jandarmayı aramak, sigorta şirketini aramaktan önce gelir.
Tutanak nerede ve kaç nüsha düzenlenir?
Tutanak için kaza yerinde beklemek gerekmez. Fotoğraflar çekildikten sonra araçlar trafiği aksatmayacak şekilde uygun bir yere çekilebilir. Kağıt tutanakta tarih ve saat, kaza yeri, tanık bilgileri, iki sürücünün kimlik ve sürücü belgesi bilgileri, araçların marka, model, plaka, şasi ve poliçe bilgileri ile kazanın oluş şekli ve kroki doldurulur. En az iki nüsha düzenlenir; imzalanmayan ya da tek nüshalı tutanak geçersiz sayılır. Örnek formlar resmi kuruluşların sitelerinden temin edilebilir; SBM Mobil Kaza Tutanağı uygulamasıyla düzenlenen dijital imzalı tutanak da yasal geçerlidir ve kayıt sigorta şirketlerine otomatik iletilir. Elektronik imza onaylı maddi hasarlı kaza tespit tutanaklarını e-Devlet üzerinden sorgulamak da mümkün.
Tutanak mutlaka kazadan hemen sonra tutulmalı. Bir gün sonrasına bırakılan tutanak bazı sigorta şirketlerince kabul edilmediği gibi ek kanıt talebine de yol açabiliyor. Hukuki açıdan tazminat davası için süreler cömert olsa da, kazanın öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve kaza tarihinden itibaren 10 yıl, pratikte işlerin sağlam yürüdüğü yer çok daha önce başlıyor.
Fotoğraf ve videoyla kanıt toplama
Araçlar yerinden oynatılmadan önce kaza yeri, araçların birbirine göre konumu ve hasarlar farklı açılardan fotoğraflanmalıdır. Bu kayıtlar kusur değerlendirmesinde birincil kanıttır; tutanaktaki kroki ne kadar özenli olursa olsun, fotoğrafın yerine geçmez. Çekilecekler başlıca şunlar:
- Her iki aracın plakası ve genel konumu
- Hasar detaylarının yakın çekimi
- Fren ve lastik izleri, cam kırıkları
- Yol durumu, işaretler, kavşak düzeni
- Karşı tarafın kimlik, sürücü belgesi, ruhsat ve trafik sigortası poliçe bilgileri
- Varsa görgü tanıklarının iletişim bilgileri
Araç içi kamera kaydı, özellikle anlaşmazlıklı kazalarda güçlü kanıt niteliği taşır. Dashcam kullanan sürücülerin dosyaları, on yıl önce hayal edilmesi zor bir netlikle çözülüyor; bu, teknolojinin haklı işe yaradığı nadir alanlardan biridir.
Hasar bildirimi nasıl ve ne kadar sürede yapılır?
Trafik ve kasko sigortasında hasar ihbar süresi, riskin gerçekleşmesinden itibaren 5 gündür; poliçe genel şartlarında bu süre çoğunlukla 5 iş günü olarak düzenlenir. Kağıt tutanak ve fotoğraflar, kazayı öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç 5 iş günü içinde sigorta şirketine iletilmeli; mobil tutanakta bu iletim otomatiktir. Süresinde bildirim yapılmazsa hak kaybı yaşanabilir. 1 Eylül 2026'dan itibaren motorlu araç sigortalarındaki hasar başvuruları Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi üzerinden alınıyor; alo193.gov.tr web portalı ve mobil uygulama da resmi kanallar arasında. Tabii ki şirketlerin kendi çağrı merkezleri ve mobil uygulamaları da çalışmaya devam ediyor.
Kimin ne alacağını şimdiden netleştirmek, beklenti yönetimi açısından faydalıdır:
| Senaryo | Ödeyen teminat |
|---|---|
| Karşı taraf %100 kusurlu | Karşı tarafın trafik sigortası |
| Siz kusurlu, karşı araç hasarlı | Sizin trafik sigortanız, karşı tarafın zararını öder |
| Siz kusurlu, kendi aracınız hasarlı | Yalnızca kasko |
| Tek taraflı kaza (bariyer, direk, duvar) | Yalnızca kasko, resmi zabıt şartıyla |
Kasko hasar ödemesi, belgeler tamamlanıp hasar tespit edildikten sonra 10 iş günü içinde yapılır; her hâlükârda ihbardan itibaren en geç 45 gün içinde ödeme yapılması gerekir. Maddi hasarlı kazalarda uygulamada ödeme genellikle 8 iş günü civarında gerçekleşiyor. Hasar tutarı sigorta teminatının 1/10'unu, 2026 için 40.000 TL'yi aşıyorsa eksper otomatik olarak atanıyor ve eksper bilgisi SMS ile iletiliyor; hasar bedeli ile değer kaybı aynı eksper raporunda hesaplandığından, çoğu durumda değer kaybı için ayrı bir başvuru yapmanız gerekmiyor. Ödemeler de değişti: eskiden aracılara ödeme yapılabiliyordu, şimdi hasar bedeli doğrudan hak sahibinin IBAN'ına gönderiliyor.
Kusur tespitine itiraz edilebilir mi?
Edilebilir. Sigorta şirketleri kusur oranında uzlaşamazsa dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu'na gider; sonuç genellikle 3 iş günü içinde açıklanır. Sigortalı, kusur oranına sbm.org.tr veya e-Devlet üzerinden itiraz edebilir ve sonuçlara itiraz hakkı süreyle sınırlıdır; süresi geçen itirazlar geçersiz sayılır. Bu yüzden kusur oranını içeren evrakı geldiği gibi masaya bırakmayın, kendinizce hatalıysa belgelerle birlikte hızlıca itiraz edin. Son bir uyarıyı da ekleyelim: şirketler kaza saatiyle poliçe kesim saatini dakika dakika karşılaştırır. Kazadan sonra yaptırılan poliçe geriye dönük işlememez ve sonradan poliçeye ödetme girişimi sigorta sahteciliği sayılır. Bunu denemeye kalkanların dosyası değil, sabıkası olur.
Sık sorulan sorular
Maddi hasarlı kazada mutlaka polis gerekir mi?
Hayır. Yaralanma yoksa, taraflar kazanın oluş şekli üzerinde anlaşıyorsa ve yukarıda sayılan istisnai hâller yoksa, anlaşmalı kaza tespit tutanağı yeterlidir.
Karşı taraf imzalamaktan kaçınırsa ne yapılmalı?
112 üzerinden polis veya jandarma çağırıp resmi tutanak düzenletilir. Karşı tarafın trafik sigortası hiç yoksa yine polis çağrılıp zabıt tutturulur; mağdurun dava yolu açıktır.
Tutanaksız kaza süreci başlatılabilir mi?
Maddi hasarlı kazada tutanaksız sigorta süreci başlatılamaz. Yaralanmalı ya da ölümlü kazada tutanak yokluğu, idari para cezası ve cezai sorumluluğun gündeme gelmesi anlamına gelir.
İlk 30 dakika, gerisini belirleyen 30 dakikadır. Güvenliği sağlayın, kanıtı sabitleyin, evrakı eksiksiz doldurun ve ihbarı süresinde yapın; gerisi zaten prosedürün işini yapacağı işlerdir.