Aracınız Pert Olduğunda Süreç Nasıl İşler?

Pert kararı, aracın onarım bedelinin rayiç değerini aşması hâlinde verilen toplam hasar kararıdır; bu noktadan sonra süreç eksper raporu, tazminat hesabı, sovtaj bedeli ve tescil işlemlerinden geçer. Sigorta, rayiç bedelden hurda değerini düşerek ödemeyi yapar ve aracın akıbeti -devir ya da sigortalıda kalma- bu hesabın merkezinde durur. Aşağıdaki rehber, kararın verilmesinden plakanın iadesine kadar izlemeniz gereken adımları sırasıyla ele alıyor.

Pert Kararı Kim Tarafından, Hangi Kriterle Verilir?

Eskiden sigorta şirketi tek başına "bu araç perttir" diyebilirmiş gibi bir algı vardı; bugün tablo daha net. Pert kararı, hasar ihbarının ardından incelemeye gelen sigorta eksperinin hazırladığı raporla gündeme gelir. Eksper, aracın marka ve modelini, model yılını, kilometresini, donanım seviyesini ve ikinci el piyasa durumunu dikkate alarak rayiç bedeli tespit eder; onarım bedelini bu değere göre ölçer.

Kriter de aynı ölçüye dayanır: onarım bedeli, aracın ekonomik onarım sınırını aştığında araç perte ayrılır. Yargıtay kararlarında tamir masrafının rayiç değerin %50-%70'ini aşması pert için yeterli görülür; sigorta şirketlerinin içtüzüklerinde ise genellikle %70 ve üzeri oran eşik olarak kullanılır. Yani şirketin kendi eşiği ile mahkeme içtihadı arasında dar bir yorum farkı vardır ve işin içinde kalan bunu bilmelidir: sigortanın pert demesi, araç sahibini otomatik bağlamaz.

Pert Türleri: Total, Onarım ve Geri Alınabilir

Her pert kararı aynı sonucu doğurmaz. Üç ayrı tablo ile karşılaşabilirsiniz:

• Pert-total (tam hasar): Onarım bedeli rayiç bedeli aşmıştır; araç ya hurdaya ayrılır ya da sovtajı düşülerek sigortalıda kalır.
• Pert-onarım (ağır hasarlı): Onarım ekonomik olarak mümkündür; araç tamir edildikten sonra tescilde "ağır hasarlı" şerhiyle trafiğe dönebilir.
• Geri alınabilir pert: Araç sahibi sovtaj bedelini kabullenip aracı kendisi onarır; ruhsatta "pert kayıtlı" şerhi kalır ve ikinci el değeri ciddi biçimde düşer.

Aracınızın hangi türde değerlendirildiğini eksper raporundan mutlaka okuyun; izleyeceğiniz resmî işlemler bu sınıflandırmaya göre değişir.

Tazminat Nasıl Hesaplanır: Rayiç Bedel ve Sovtaj

Pert tazminatının hesabı iki kalemli bir çıkarımdan ibarettir: ödenecek tutar, aracın rayiç bedelinden sovtaj -halk arasında hurda değeri denen- bedelinin düşülmesiyle bulunur. Örneğin rayiç değeri 800.000 TL olan bir araçta enkaz değeri 100.000 TL ise, sigortanın ödeyeceği tutar 700.000 TL'dir. Rayiç bedelden sonra ödenen tutar ile araç sahibinin kaldığı arasındaki fark, gerektiğinde bakiye pert bedeli olarak talep konusu yapılabilir.

Rayiç bedelin belirlenmesinde sigortacılar genellikle Türkiye Sigorta Birliği'nin kasko değer listesini esas alır; ancak bu liste bağlayıcı değildir. Yargıtay, gerçek piyasa değerinin bilirkişi aracılığıyla tespitini ister. Onarım bedeli tarafında da net bir içtihat vardır: bedel, iskontosuz orijinal parça fiyatları üzerinden ve KDV dâhil hesaplanır. Uzun yıllardır bu işin içinde olanların bildiği gibi, sigortacının anlaşmalı firma havuzlarında kapalı açık artırmayla belirlediği sovtaj bedeli de mahkemede tartışmaya açıktır; Yargıtay, şirketin havuzdan elde ettiği fiyatı değil, gerçek hurda piyasası değerini esas alır.

Araç Sigortaya mı Devredilir, Sizinle mi Kalır?

Perte karar verilen araçta iki seçeneğiniz olur ve hangisinin lehinize olduğunu örnekle görmek en kolayı:

• Seçenek A - Tam rayiç bedel ve devir: Sigorta tam rayiç bedeli öder, aracı ruhsatıyla devralır ve sovtaj olarak satarsınız. Örnek: hasarsız değeri 950.000 TL olan araçta ödeme 950.000 TL'dir, araç sigortaya geçer.
• Seçenek B - Araç sizde kalır: Yalnızca rayiç bedelden sovtaj düşülerek fark ödenir. Aynı örnekte sovtaj 180.000 TL ise elinize geçen tutar 770.000 TL olur, araç sizde kalır.

Motoru ve şanzımanı sağlam bir araçta değerli parçaları kendiniz kullanmayı düşünüyorsanız ikinci seçenek mantıklıdır; araca hiçbir baınız kalmamasını tercih ediyorsanız birincisi. Aracı sizde bıraktığınızda ruhsatta "pert kayıtlı" şerhinin kalacağını ve bunun ikinci el değerini etkileyeceğini hesaba katın.

Kasko ile Trafik Sigortası Arasındaki Ödeme Farkı

Hangi poliçenin ödeyeceği, kusur durumuna göre belirlenir. Kasko kendi aracınızın hasarını, çalınmasını ve doğal afet zararlarını kusura bakmaksızın, poliçedeki sigorta bedeliyle sınırlı olarak karşılar. Zorunlu trafik sigortası ise yalnızca karşı tarafın zararını öder ve tutarı yasal limitlerle çerçeveler. Kusur kimsenin olmadığı bir tek taraflı kazada devreye girecek tek poliçe kaskodur; çalınma da yalnızca kasko teminatı altındadır.

Kaskosuz bir araçta pert olursanız tablo sade ama acıdır: %100 kusurluysanız zarar size aittir. Karşı tarafa kusur verildiyse, zararınızı karşı tarafın trafik sigortasından talep edebilirsiniz. Trafik sigortasının 2026 limitleri şöyledir:

Zararınız limiti aşıyorsa aşan kısım, kusurlu işletenden ya da sürücüden talep edilir. Kusur taksiminde ise kendi kusurunuz oranındaki kısım size ait kalır.

Süreç ve Ödeme: Hangi Belgeyle Nereye Gidilir?

Kazadan sonra en geç 5 iş günü içinde sigortanıza hasar bildirimi yapmalısınız. Ardından eksper incelemesi gelir; pert kararı bu raporla şekillenir. Başvuruda istenen belgeler genellikle şunlardır:

• Kaza tespit tutanağı
• Araç ruhsat fotokopisi
• Sürücü ehliyet fotokopisi
• Ekspertiz ya da eksper raporu
• Sigorta poliçesi bilgileri

Belgeler sigortaya ulaştıktan sonra şirket en geç 15 gün içinde incelemeyi tamamlayıp tazminat miktarını bildirmekle yükümlüdür; fiilî ödeme süresi ise TTK'ya göre azami 45 gündür. Bu sürelerin aşılması hâlinde temkinli davranmak gerekir: kasko taleplerinde ve trafik sigortası taleplerinde zamanaşımı süresi iki yıldır, trafikte her hâlükârda on yıl sınırı geçerlidir. Sigortaya yazılı başvuru zamanaşımını durdurur; dava ya da tahkim ise keser.

Sigorta Düşük Öderse İtiraz Yolları

Önce bağımsız bir eksper raporu aldırın ve sigortaya yazılı itirazda bulunun; ihtarname bu işi resmîleştirir. Anlaşma sağlanmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir ya da Asliye Ticaret Mahkemesi'nde pert farkı tazminat davası açabilirsiniz; dava belirsiz alacak davası olarak açılır ve ıslah yoluyla talep artırılabilir. Sigorta ettirenin tüketici sayılıp sayılmayacağı, dolayısıyla dosyanın Tüketici Mahkemesi'ne mi gideceği uygulamada tartışmalıdır; bu noktada avukat desteği işinizi kolaylaştırır.

Tescilden Çıkarma, Plaka ve Ruhsat İşlemleri

Ödeme bittikten sonra sıra resmî işlemlere gelir ve burada iki ayrı tescil yolu vardır. Araç sahibinin başvurusuyla yapılan trafikten çekme tescilinde MTV mükellefiyeti askıya alınır; araç onarılırsa yeniden trafiğe çıkabilir. Hurdaya ayırma tescilinde ise araç bir daha trafiğe çıkamaz, MTV mükellefiyeti kalıcı olarak sona erer; şartları varsa ÖTV iadesi mümkündür ve motor ile şanzıman yedek parça olarak kullanılabilir.

Ayrıntıyı atlamayın: tescil öncesindeki MTV borçları ve trafik cezaları silinmez, önce ödenmeleri gerekir. Yanmış, sular altında kalmış ya da şasi bütünlüğünü yitirmiş araçlarda hurdaya ayırma zorunlu olabilir; aksi hâlde tescil iptali ve idari para cezası gündeme gelir.

Değer Kaybı ve Araç Mahrumiyeti Pertte Talep Edilebilir mi?

Tam pert gören araç için ayrıca değer kaybı talep edilemez; çünkü pert ödemesi aracın tüm değerini zaten kapsar. Değer kaybı, pert-onarım kapsamında onarılan ağır hasarlı araçlarda, onarım sonrası talep edilebilir. Buna karşılık pert araçta araç mahrumiyet bedeli talep edilebilir: sigorta süreci ve yeni araç tedariki birlikte düşünüldüğünde ortalama 45-90 gün süren bu dönem için, günlük ikame araç kirası üzerinden hesaplanan bedel istenebilir. 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren düzenlemeyle ayrıca değer kaybı için ayrı başvuru da gerekmiyor; maddi hasar başvurusu yapan hak sahibi talebini aynı dosyada iletebiliyor.

Pert Sürecinde Son Söz

Pert süreci ilk bakışta dağınık görünse de sırası bilinince yönetilebilir bir iştir: hasar bildirimi, eksper raporu, rayiç ve sovtaj üzerinde pazarlık, ödeme ve son olarak tescil işlemleri. Elinizdeki en güçlü koz, eksper raporunu okumak ve rayiç bedele itiraz etmeyi bilmenizdir. Aracın sizde mi kalacağına, sigortaya mı devredileceğine karar verirken sovtaj bedelini ve "pert kayıtlı" şerhinin ikinci elde yapacağı etkiyi birlikte düşünün; on yılların verdiği tecrübeyle söyleyelim, bu işte en pahalı hata, kağıdı okumadan imzalamaktır.

Kaynaklar

• Pert Araç Tazminat Davası 2026: Hurda, Rayiç Bedel ve Fark
• Pert Araç Bedeli Nedir?
• Pert Araç Bedeli
• Pert Araç Değer Kaybı ve Mahrumiyet 2026
• Kasko Sigortası ile Trafik Sigortası Farkı - TSB SSS
• Aracınız Pert Olursa Ne Yapmalısınız?
• Hasar Süreci Yönetimi
• Trafik Kazasında Araç Pert Olursa Mağdurun Hakları Nelerdir
• Sorularla Araç Değer Kaybı