Tək Şassi, Yüksək Sürət: Formula 2 Avtomobilləri Necə İşləyir?

Formula 2 avtomobillərində hər komanda eyni Dallara şassisi, eyni Mecachrome V6 mühərrikini və eyni Pirelli təkərlərini istifadə edir; bu "tək şassi" fəlsəfəsinin məqsədi, xərci nəzarət altında saxlayarkən qalibanı yalnız sürücünün bacarığı etməkdir. Yəni qriddəki 22 avtomobilin heç biri digərindən sürətli deyil - sürətli olan pilot, podiuma çıxır. Bəs bu maşınlardə tam olaraq necə işləyir, nələri F1-ə daşıyır və büdcəni necə tarazlı saxlayır? Gəlin baxaq!

Tək Şassi Məntiqi: Niyə Hər kəs Eyni Avtomobillə Yarışır?

Belə düşün: məktəbdə imtahan keçirirsən və hər kəsin fərqli dərsliyi var. Kimin daha yaxşı hazırlaşdığını anlamaq çətindir, elə deyilmı? Formula 2 bu problemi kökdən həll edir. Bütün komandalar eyni şassini, eyni mühərriki və eyni təkər təchizatçısından istifadə etməyə məcburdur. Texniki tərəfdaş Dallara, 22 avtomobili də eyni spesifikasiyada istehsal edir və hamısı eyni Mecachrome V6 mühərriki ilə güclənir.

Nəticə? Pilotun bacarığı və komandanın strateji ağılı önə çıxır. Mühərrik gücü ilə deyil, əyləc nöqtəsi ilə keçid edən sürücüler öndə olur. Həmçinin bu qayda komandalar üçün yarışçılığı nisbətən sərfəli saxlayır; çünki heç kim milyonlarlar xərcləyib rəqibindən 20 at gücü çox tapmağa çalışmır. Bu səbəbdən F2, F1 üçün ideal hazırlıq sahəsi kimi dizayn edilib.

Bu fəlsəfə xərc tərəfində də hiss olunur. Komandalar yeni avtomobil paketlərini üç mövsüm boyunca istifadə edir; məsələn 2024-də təqdim edilən şassi və mühərrik üç mövsüm davam edir. Avtomobillərin tək-tək alınması əvəzinə mərkəzləşdirilmiş təchizat sistemi qurulub. Bu qayda, qridin 11 komanda və 22 avtomobildə sabit qalmasını da asanlaşdırır.

F2 Avtomobilinin Texniki Xüsusiyyətləri: Rəqəmlərlə Maşın

Gəlin avtomobilin vəsiqə dəftərinə bir baxaq. Mühərrik, Mecachrome tərəfindən hazırlanan 3.4 litrlik tək turboşarjlı bir V6: 8750 dövrdə 620 at gücü, 6000 dövrdə 570 Nm moment istehsal edir. Gaz sistemi simsiz (fly-by-wire) işləyir və mühərrik 8000 kilometrdə bir məcburi reviziyadan keçir. Performans tərəfi də iddialıdır: 0-100 km/s 2,90 saniyə, 0-200 km/s 6,60 saniyə. Monza aerodinamik qurğusu və DRS ilə əldə edilə bilən maksimal sürət 335 km/s. Virajlarda isə pilotu 3,9 G-yə çatan yanal təcil və əyləcədə -3,5 G yavaşlama basmış kimi hiss etdirir.

F1 ilə müqayisədə mənzərə daha aydın anlaşılır: F1 mühərrikləri təxminən 1000 at gücü istehsal edir və bu fərq F1 avtomobillərini düz yollarda orta hesabla 16-24 km/s daha sürətli edir. Yəni F2 "F1-in kiçik qardaşıdır" - amma kiçik qardaş olmaq elə də asan deyil, görəcəyik.

Şassi, Halo və Təhlükəsizlik

Monokok gövdə karbon/alüminium pətək sendviç strukturdan istehsal olunur və Zylon anti-giriş panelləri ilə gücləndirilir. Avtomobil tam olaraq FIA-nın 2024 F1 təhlükəsizlik standartlarını qarşılayır; F1 spesifikasiyası titanium Halo də daxil olmaqla. Yəni kokpita çırpılan bir təkər və ya şin gəldikdə sürücünün başını qoruyan o qara qövs, F2-də də vəzifədədir. Suspansiyada polad cüt tir və pushrod düzəni var; ön oxdakı damperlər iki tərəfli, arxadakılar dörd tərəfli tənzimlənə bilir. Əyləclər ciddi-ciddi ali səviyyədədir: Brembo 6 pistonlu monoblok kaliperlər və karbon-karbon diskler.

Transmissiya və Təkərlər

Arxa oxda Hewland istehsalı 6 sürətli uzununa sıralı transmissiya var; sürətlər sükan arxasındakı paddle shift-dən elektro-hidravlik idarə olunur, tutucu isə ZF SACHS karbon vahiddir. Maraqlı bir detal: avtomobildə start mühərriki yoxdur - mühərrik unudulsa xaricdən müdaxilə tələb olunur. (Amma gözlə, 2027-də bu dəyişir; aşağıda danışacağam.) Təkərlərdə Pirelli 2017-dən bəri tək təchizatçıdır: quru zəmində bənövşəyi supersoft, qırmızı soft, sarı medium və ağ hard kompozitləri, yağışda isə tək mavi wet təkər istifadə olunur. Təkər təzyiqlərini daim izləyən TPMS sistemi də standartdır.

DRS F2-də Necə İşləyir?

F2-də də DRS var və tam olaraq F1-dəki ilə eyni məntiqlə işləyir. Qısaca xatırladım: DRS, sürücünün əmri ilə açılan tənzimlənə bilən arxa qanaddır. Açıldıqda avtomobilin hava müqaviməti müvəqqəti azalır, düz sürət artır və qabaqdakı avtomobilə yaxınlaşmaq asanlaşır. F2-də aktivasiya hidravlik olaraq həyata keçirilir.

Qaydalar da tanış gəlir: sərbəst məşq və sıralamalarda müəyyən edilmiş DRS zonalarında hər kəs sərbəst istifadə edə bilir - zonalar F1 ilə eynidir. Yarışda isə qabaqdakı avtomobil ilə aradakı fərq 1 saniyənin altına düşdükdə açıla bilir. Yəni F2 pilotları F1-ə addım atdıqda DRS üçün "yeni bir şey öyrənmək" məcburiyyətində qalmır; əzələ yaddaşı hazır olur.

F2 ilə F3 Arasındakı Fərq Nədir?

Hər iki seriya F1 nərdivanının pilləkənidir amma aralarındakı güc fərqi ciddidir. F2-də 620 at gücü turboşarjlı V6 olduğu halda, F3 daha kiçik və təxminən 380 at gücü atmosferik (yəni turbosuz) bir mühərrik istifadə edir. Bu fərq, F3-dən F2-yə çıxan sürücünün həm daha çox gücü həm də turbo gecikməsini idarə etməyi öyrənməsi deməkdir.

Format fərqi də vacibdir. F2-də həftə sonu həm Sprint, həm Feature yarışı var, Feature-da məcburi pit stop mövcuddur. F3 isə daha qısa və tək yarışlı bir qurum təqdim edir. Texniki infrastrukturdakı bənzərliklər də yox deyil: hər iki seri Hewland 6 addımlıq ötürmə istifadə edir; yeni F3 avtomobilində ötürmənin istehsalı fərqli bir təchizatçıya keçir, lakin konsept eyni qalır. Hətta yeni F3 avtomobilinin sükan ergonomiyası qəsdən F2 ilə uyğunlaşdırılıb - kiçik pillələrdən böyük pilləyə qalxarkən əlin vərdişinin pozulmaması üçün. Düşün, gaming kürsüsündən oyun kürsüsünə keçmək kimi: düymələr eyni yerdə olsun ki refleksin itməsin.

Maya Balansı və Yarış Formatı

Spek formatın ən böyük qazanıclarından biri büdcəni proqnozlaşdırıla bilən saxlamasıdır. Serinin ilk illərində paylaşılan rəqəmlərə görə bir avtomobil təxminən 300.000 € ətrafında gözlənilirdi və güc blokları icarə ilə revizyon daxil olmaqla 100.000 € altında saxlanmağa çalışılırdı. Bugün bu rəqəmlərin tarixi məlumat olduğunu qeyd edək, lakin məntiq hələ də eynidir: heç kim inkişaf yarışında sərvət yandırmır.

Yarış formatı da öydürücü xarakter daşıyır. Bir F2 həftə sonu belə keçir:

• Cümə: 45 dəqiqəlik sərbəst məşq və 30 dəqiqəlik sıralama turları.
• Şənbə: 120 km-lik Sprint yarışı; qrid, sıralamanın ilk 10-nun tərs çevrilməsi ilə formalaşır və pit stop yoxdur.
• Bazar: F1 Qran Prisindən əvvəl 170 km-lik Feature yarışı, mcburi pit stoplu.

2025 mövsümündə təqvim 14 turdan ibarət idi, üç qitəyə uzanırdı və tamamilə F1 yarış həftə sonlarına yerləşdirilmişdi. Xal sistemi də nərdivanı mükafatlandırır: həftə sonu başına maksimum 39 xal toplanıla bilir - pole mövqeyi 2 xal, Sprint-də ilk 8-ə 10-dan başlayaraq xal, Feature-da ilk 10-a 25-dən başlayaraq xal və ən sürətli turlara bonuslar var.

2027 Avtomobili: Eyni Şassi, Yeni Qanadlar

Serinin böyük xəbəri çoxdan gəlib: FIA Formula 2, 2027-2029 mövsümlərində istifadə ediləcək yeni avtomobilini Monzada, F1 pistində təqdim etdi. Və işin gülməli (ya da ağıllı) tərəfi budur: 2026 Dallara şassisi olduğu kimi saxlanılıb, əsl dəyişiklik yenidən dizayn edilən ön və arxa qanadlardadır. Yeni aerodinamik paket, F1-dəki aktual qaydalara bənzər şəkildə avtomobillərin bir-birinə yaxın yarışa bilməsini, yəni qabaqdakı avtomobilin kirli havasının arxadakının sürətini öldürməməsini hədəfləyir. Niyə şassini dəyişmədiyini soruşursansa cavabı çox aydındır: maya nəzarəti.

Formula 2, növbəti nəsil ali səviyyəli sürücülərin yetişdiyi yerdir.

Motor paketində də sürpriz yoxdur: eyni 3.4 litrlik tək turbo V6 Mecachrome, 620 AT və 570 Nm ilə davam edir. Yanacaq tərəfində isə yeniləmə var - 2025-də F2-də uğurla təqdim edilən inkişaf etdirilmiş davamlı yanacaq 2027-də də istifadə ediləcək. Ən sevdiyim texniki yenilik avtomobil üstü marş mühərrikidir: Hewland, mövcud ötürməni bu sistemə uyğunlaşdırdı və sürücü artıq fırlanıb mühərriki dayandırdıqda avtomobili dayandırmadan yenidən işə sala biləcək. Komandaların əməliyyat yükünü ciddi şəkildə yüngülləşdirəcək bir detallardır.

İnkişaf prosesi də irəlilədi: ilk prototip 2026-cı ilin iyun ayında Barcelona-Catalunya'da işə düşdü; Dallara ilə külək tuneli və aerodinamik testlər aparıldı. Komandalar ilk avtomobil dəstəsini 2026-cı ilin dekabrında, ikinci dəstəsini 2027-ci ilin yanvarında təhvil alacaq.

F2 Pilotlarını F1-ə Həqiqətən Hazırlaşdırır?

F2, F1-in rəsmi bəsləyici seriyasıdır və bu boş söz deyil: 2024 üzərindəki beş sürücü 2025 F1 mövsümündə yarışdı. Məsələn, Gabriel Bortoleto Sauber'də, Jack Doohan Alpine'də oturacaq tapdı. Bir çox F2 pilotu eyni zamanda F1 komandalarının gənc sürücü proqramlarına bağlıdır; yəni F1 ekosisteminin içində böyüyürlər. Həmçinin hər F1 mövsümündə iki FP1 sessiziliyinin çaylak sürücü tərəfindən tamamlanması məcburidir - bu da gənclərə real F1 maşınlarında kilometrajını toplamaq şansı verir.

Amma işlər çəhrayı deyil. F2 Feature yarışları ən çox 60 dəqiqə davam edərkən F1 yarışları iki saatadək çıxa bilir; F2 məzunlarının fiziki dözümlülüklərini F1-ə daşıyarkən artırmaları lazımdır. Bir də fəlsəfi müzakirə var: bəzi dairələr, F2-də məhdud avtomobil inkişafına icazə verilməsinin pilotları F1-ə daha yaxşı hazırlaşdıracağını müdafiə edir; çünki F1-də komandalar mövsüm boyu daim hissə gətirir. Əks tərəfdən, seriyanın CEO-su Bruno Michel'in yanaşması belədir: tək şassi və nəzarət olunan büdcə, tarazlığın qorunmasını təmin edərək sürücülərin bacarığını nümayiş etdirməsini mümkün edir - onsuz da spek formatının varoluş məqsədi budur. F1 prezidenti Stefano Domenicali isə işi bir cümləyə bağlayır: F2, F1-in son imtahan meydanıdır.

Mənim şərhim budur: tək şassi qaydası bəlkə də piste ən dürüst imtahanı təqdim edir. Avtomobil fərqi bəhanəni ortadan qaldırdıqda, arxada yalnız sürücü qalır. F1 oturacağı üçün mübarizə aparan gənclərin burada özünü sübut etmək məcburiyyətində olması, nərdivanın möhkəmliyini də göstərir.

Son Söz: Sadə Maşın, Çətin İmtahan

F2 avtomobili F1 qədər ekzotik deyil, amma tam da olması gərəkdiyi kimidir: 620 at gücünə malik ortaq imtahana girişən 22 gənc, eyni maşınlarla kimin həqiqətən istedadlı olduğunu sübut edir. Şassi eyni, mühərrik eyni, təkərlər eyni - fərqlənən yalnız sükan arxasındakı insandır. F1 nərdivanında qalxmaq istəyən hər gənc üçün bu imtahanı keçmək məcburi dərs kimidir. Səncə bu, avtomobil idmanının ən səmimi mübarizələrindən biri deyilmi?

Mənbələr

• F2 avtomobili və mühərriki
• FIA Formula 2 2027-2029 mövsümləri üçün yeni avtomobilini təqdim etdi
• 2025-ci ildə Formula 2 haqqında bilməli olduğunuz hər şey
• FIA Formula 2 Çempionatı
• Dallara GP2 avtomobilləri
• Formula 2 2024-cü il üçün yeni avtomobilini təqdim etdi, Dallara tərəfindən istehsal olunacaq
• F3 İzah olunur: Yeni avtomobil necə heç vaxt olmadığı qədər F2-yə yaxındır
• FIA təkərli açıq Formula çempionatları necə müqayisə olunur?
• F1 vs F2: fərq nədir?
• Sürükənmə azaldıcı sistem
• Formula 2 haqqında daha çox məlumat açıqlandı
• Formula 2 necə F1-in növbəti nəslinin start meydançasına çevrildi
• F1 FP1 məşqləri gənc sürücülər üçün nə qədər faydalıdır?