Kaskoda Orijinal Parça mı, Eşdeğer Parça mı?

Kasko poliçenizi yenilemek için teklif topladığınızda iki fiyat önünüze gelir: biri belirgin biçimde ucuz, diğeri belirgin biçimde pahalı. Aradaki farkın büyük bölümü çoğu zaman tek bir satırda saklıdır: hasar onarımında hangi parçanın kullanılacağı. Bu satır, kaza anında aracınıza orijinal parça mı, eşdeğer parça mı takılacağını belirler ve faturayı cebinizden çıkarma ihtimalini doğrudan etkiler. Bu sayfada o satırın ne anlama geldiğini, prim ile ilişkisini ve hak kaybına düşmemek için poliçe uzatmadan önce sormanız gereken soruyu adım adım açıklıyoruz.
Orijinal Parça ve Eşdeğer Parça Gerçekte Nedir?
Bu tartışmada herkesin aynı dili konuşması için önce tanımları netleştirmek gerekir. Orijinal parça, aracın üretiminde veya montajında kullanılan parçalarla aynı kalitede ve üreticinin ölçütlerine göre üretilen yedek parçadır; sektördeki yaygın adıyla OEM, yani üreticinin kendi tedarik zincirinden çıkan üründür. Eşdeğer parça ise orijinal üretici dışında bir firmada imal edilmiş, ancak kütle, boyut, malzeme ve işlevsellik bakımından orijinaliyle kıyaslanmış ve bu karşılaştırmayı akredite bir kuruluşça belgelendirilmiş parçadır. Kritik nokta şudur: belgesi olmayan yan sanayi parçası eşdeğer sayılmaz. Eşdeğer parça, sertifikasıyla ayakta duran bir kategoridir; pazarda dolaşan her muadil ürün bu tanımın içine girmez.
İki kavram daha işin içine girer. Logosuz orijinal yedek parça, aracın yedek parçalarıyla aynı standartlarda üretilmiş ama marka logosu taşımayan üründür; eşdeğer parçaya göre pahalıdır. Yeniden kullanılabilir parça ise Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik kapsamında kodlandırılmış, hasarsız ve takip edilebilir çıkma parçasıdır. Yani "orijinal mi eşdeğer mi" sorusu göründüğünden daha geniş bir yelpazeyi kapsar.
Öne Çıkanlar
- Eşdeğer parça, akredite kuruluşça belgelendirilmiş üründür; belgesiz yan sanayi parçası eşdeğer sayılmaz.
- Trafik sigortasında araca orijinal parça takılıysa değişim de kural olarak orijinalle yapılır; ispat yükü sigortacıdadır.
- Kaskoda 3 yaşından küçük araçlarda öncelik orijinal, daha yaşlı araçlarda eşdeğer parçadır.
- Uygulanacak kuralı belirleyen kaza tarihi değil, poliçenin düzenlenme tarihidir.
- Poliçede parça kalemi net yazılmazsa, ucuz görünen teklif hasar anında sorun çıkarır.
Kural Hangi Sigortada Nasıl İşliyor: Kasko ile Trafik Sigortası Ayrışması

Burada en sık yapılan hata, trafik sigortası ile kaskoyu aynı kurallara tabi görmektir. İkisi ayrı dünyalardır. Zorunlu trafik sigortası karşı tarafın hasarlarını karşılar ve fiyatlarında devlet denetimi uygulanır; kasko ise aracınızın kendi zararlarını, yani çarpma, çalınma, yanma gibi olayları teminat altına alır ve serbest piyasada fiyatlanır. Parça konusunda da kuralları farklıdır.
Trafik sigortasında yürürlükteki kural
Trafik Sigortası Genel Şartları'nın 2.2.1 maddesindeki mevcut düzenleme, 4 Aralık 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yürürlüğe girdi. Buna göre hasar gören parça orijinal ise ve onarımı mümkün değilse, parça orijinaliyle değiştirilir. Eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parçaya geçiş için ya hak sahibinin onayı ya da orijinalle değiştirmenin fiilen imkânsız olması gerekir; ispat yükü sigortacıdadır. Hasar gören parça zaten orijinal değilse eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça kullanılır; eşdeğer imkânı varken orijinal parçayla onarım yapılırsa sigortacının sorumluluğu eşdeğer parça bedeliyle sınırlı kalır. Her iki durumda da onarım sonucu araçta kıymet artışı doğsa bile bu fark tazminattan indirilemez; genel şartlar bunu açıkça yasaklar.
Kaskoda belirleyici olan klozlardır
Kasko sözleşme sigortasıdır ve trafikteki genel kural burada birebir işlemez. Kaskoda yaş kuralı devreye girer: kazada 3 yaşından küçük araçta hasarlı parçanın onarımı mümkün değilse öncelik orijinal parçadır; orijinal bulunamazsa eşdeğer parça veya ömrünü tamamlamış araçlardan temin edilen orijinal parça kullanılır. Üç yaşından büyük araçlarda ise öncelik eşdeğer parçaya geçer. Bunun ötesinde belirleyici olan, poliçenizde yazılı olan klozdur: poliçede eşdeğer parça açıkça kararlaştırılmışsa sigortalının ayrıca rızası aranmaz; belirtilmemişse veya sigortalı itiraz ederse orijinal parça kullanılmak zorunda kalınabilir. Bir başka incelik de zamanlamadadır: uygulanacak kuralı belirleyen kaza tarihi değil, zarara yol açan aracın poliçesinin düzenlenme tarihidir. 4 Aralık 2021 öncesi akdedilen poliçelere önceki metin uygulanır.
Prim Neden Farklı: Parça Kalemi Poliçede Nasıl Belirtilir?
Eşdeğer parça kullanımı genellikle prim avantajı sağlar; daha düşük primli tekliflerin arkasında çoğu zaman bu tercih vardır. Burada otuz yıllık gözlemle söyleyebilirim ki sektör hiçbir zaman bedava indirim yapmaz: primdeki her indirim, hasar anında sizden bir esneklik satın alınması demektir. Mühim olan, bu esnekliğin farkında olarak satın almaktır.
Kafa karıştıran noktalardan biri, onarımın hangi serviste yapılacağı ile hangi parçanın kullanılacağı konusunun iki ayrı madde olmasıdır. Kasko teklifinde servis satırı ile parça satırı ayrı ayrı okunmalıdır; yetkili servis garantisi veren bir poliçe, parça konusunda da orijinal taahhüdü vermiş olmayabilir. Poliçede parça türü açıkça belirtilmelidir. Belirtilmemişse, bugün ucuz görünen teklif yarın hasar masasında pahalıya patlar.
Poliçe uzatmadan önce sorulacak soru tek cümlelik ve nettir: hasar onarımında aracıma hangi koşulda hangi tür parça takılacak ve benim onayım hangi aşamada alınacaktır? Bu sorunun yazılı yanıtı, ileride çıkabilecek uyuşmazlığın en sağlam dayanağıdır.
Yargı Ne Diyor: Danıştay ve Yargıtay Çerçevesi
Bu alanın hukuki zeminini büyük ölçüde yargı şekillendirdi. 2015 tarihli genel şartlar önce eşdeğer parçaya öncelik veriyordu; Danıştay 15. Dairesi'nin 27 Haziran 2018 kararının iptali, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 16 Mart 2020 kararıyla kesinleşti. 2020'de eklenen "yeniden kullanılabilir parça" kavramını içeren değişiklik de iptal edildi. Danıştay 8. Dairesi'nin 23 Kasım 2022 tarihli kararı, değişim önceliğini her koşulda eşdeğer parçaya veren düzenlemeyi iptal ederken üçüncü kişilerin araçlarına rızaları alınmaksızın çıkma parça takılmasının hukuki dayanağının bulunmadığını, mülkiyet hakkına kanunsuz sınırlama getirdiğini belirtti. Ayrıca İdari Dava Daireleri Kurulu, genel şartlardaki yeniden kullanılabilir parça ibaresinin yürütülmesini durdurdu. Sonuç olarak 2021'den itibaren sigorta şirketleri, hangi parçanın takılacağı konusunda araç sahibinin onayını almak zorundadır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin içtihatları da aynı yöndedir. 17 Şubat 2025 tarihli kararda, sigortacının parçaların orijinal olmadığını veya mevzuata uygun eşdeğerlerinin bulunduğunu ispatlaması gerektiği, ispatlanamazsa hasarın orijinal parçayla giderileceği vurgulandı; eksper raporunda parçaların eşdeğer listelenmesi tek başına onay yerine geçmez. Dairenin 2017 tarihli bir kararında gerçek zararın ancak aracın onarımında tamamen orijinal parça kullanılmak suretiyle sağlanacağı, 2022 tarihli başka bir kararında ise poliçede eşdeğer parça tedariki kararlaştırılmışsa bedel hesabında eşdeğer fiyatın gözetileceği, ancak sertifikalı eşdeğeri bulunmayan parçalarda orijinal fiyatların esas alınacağı belirtildi. Ocak 2025 tarihli kararda ise kaskoda onarım yeri klozunun belirleyici olduğu, anlaşmalı olmayan serviste onarım yapılırsa farkın sigortalıda kaldığı hatırlatıldı.
Fren ve Süspansiyon: Parça Tartışmasının Güvenlik Cephesi
Parça meselesi yalnızca para meselesi değildir; bazı parçalar sürüş güvenliğinin doğrudan parçasıdır. Fren sistemi, hava yastığı, emniyet kemeri, direksiyon ve süspansiyon bu kategoridir ve bu bölgelerde kontrolsüz, belgesiz yan sanayi ürünü ciddi risk yaratır. Kalitesiz bir fren balatası ısındığında tutuş kaybı yaşatabilir; dengesiz frenleme, hızlı aşınma ve disk hasarı bunun ardından gelir. Uzman önerisi nettir: güvenlik açısından kritik parçalarda OEM veya sertifikalı üst segment muadil tercih edilmelidir. Kaportada eşdeğer parça tartışılabilir bir tercih olabilir; fren hattında tartışılmaz.
Hasar Anında Hak Kaybetmemek İçin Adım Adım Kontrol Listesi
Onarım süreci başlamadan önce atılacak birkaç adım, ileride doğacak uyuşmazlığın büyük bölümünü baştan çözer. Sıra önemlidir:
- Hasarlı parçaların orijinalliğini fotoğraf ve servis kaydıyla belgeleyin.
- Eksper raporunu satır satır kontrol edin; parça listesinde ne yazdığına dikkat edin.
- Eşdeğer parça kullanımına onay vermiyorsanız bunu yazılı olarak bildirin.
- Önünüze konan onay formunu okumadan imzalamayın.
- Karşı aracın söz konusu olduğu dosyalarda poliçe başlangıç tarihini öğrenin; uygulanacak kuralı o tarih belirler.
- Onarım bedeli ile değer kaybını ayrı kalemler olarak talep edin; bu iki kavram birbirinden farklıdır.
İtiraz yolunda da sıra bellidir: önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır, bu dava şartıdır. Olumsuz sonuç alınırsa Sigorta Tahkim Komisyonu devreye girer; yetkisiz parça takılması gibi tahkim dışı işlemlerde Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurulur, 2025 için bu yola ilişkin sınır 149.000 TL'dir; heyet kararına itiraz Tüketici Mahkemeleri'nde yapılır. Kasko yenilemesine gelince: poliçe bitişinden önceki 15-30 günlük aralıkta yenileme yapılabilir; bitiş tarihi geçmeden yenilerseniz hasarsızlık indiriminiz korunur.
Kısa Yanıt: Kaskoda Orijinal mi Eşdeğer mi Takılır?
Sorunun özüne inelim: kaskoda aracınıza hangi parçanın takılacağını büyük ölçüde poliçeniz belirler. Üç yaşından küçük araçta onarılamayan parçanın öncelikli karşılığı orijinal parçadır; üç yaşından büyük araçta öncelik eşdeğer parçaya geçer. Poliçenizde eşdeğer parça açıkça yazıyorsa buna rıza göstermiş sayılırsınız; yazmıyorsa ve itiraz ediyorsanız orijinal parça yoluna gidilir. Onayınızın ispatı sigortacıya aittir ve eksper raporundaki bir liste bu ispatın yerini tutmaz. 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren yeni düzenlemelerle hasar ve değer kaybı süreçleri EKSİST sistemi üzerinden işlemeye başladı; değer kaybı hesabı eksper tarafından otomatikleştirilen bir aşamaya girdi. Kural budur; gerisi, poliçenizi imzalamadan önce o tek cümlelik soruyu sormaya bakar.
Kaynaklar
- Orijinal Parça Fark Bedeli Nasıl Alınır? Eşdeğer Parça Şartı
- Eşdeğer Parça Uygulaması ve Koşulları Nelerdir?
- Eşdeğer Parça Uygulaması ve Koşulları Nedir?
- Kasko Sigortasında Orijinal ve Eşdeğer Parça Farkı
- Orijinal Parça mı Eşdeğer Parça mı? 2026 Sonrası Yeni Kural
- Eşdeğer Parça Uygulaması ve Koşulları
- Orijinal Parça Fark Bedeli (Hasar Farkı) Nasıl Alınır? 2026
- Kasko Eşdeğer Parça Uygulaması Nedir?
- 1 Temmuz 2026'da Araç Hasar ve Değer Kaybında Ne Değişiyor