Betmobil illər ərzində necə dəyişdi?

Batmobile, 1939-cu ildən bəri hər yeni Batman dövrü ilə birlikdə əvvəldən yenidən dizayn olunan, uydurma dünyasının ən uzunömürlü nəqliyyat sərgüzəşti: çəhrayı hotrodlu cizgi illərindən Tim Burtonun qotik canavarına, Christopher Nolanın hərbi tankına və Matt Reevesin xam muscle-car təfsirinə qədər hər nəsil öz dövrünün dizayn dilini və avtomobil texnologiyasını əks etdirir.

Bir də düşün: kino tarixinin hansı uydurma nəqliyyatı demək olar 90 ildir hər yeni təfsirlə birlikdə əvvəldən yaradılır? James Bondun Aston Martin-i belə tək ikonik halı ilə yaşayır. Amma yarasa adamın maşını fərqlidir. Hər rejissor Gotham-ı yenidən qurarkən nəqliyyatı da sıfırdan çəkir və buna görə də Batmobile demək olar avtomobil dizayn tarixi dərsi kimidir. Bəs bu təkamül necə başladı? Gəlin növbə ilə baxaq, çünki hekayə təsəvvür etdiyindən də çılğındır.

İlk Batmobile Necə Yaranıb?

Təəccüblü gəlir: Batman ilk dəfə 1939-cu ildə Detective Comics #27-da göründüyündə əlində heç bir xüsusi nəqliyyat yox idi. Adam adi idman avtomobilləri ilə gəzirdi! "Batmobile" adı ilk dəfə 1941-ci ildə, Batman #5-da istifadə olundu və o ilk nəqliyyat heç nəyə bənzəmirdi: Cord 812-dən ilhamlanmış, supercharged V8-li, qırmızı bir hotrod. Bəli, səhv oxumadın, çəhrayı deyil, amma qırmızı - və həm də olduqca parlaq.

Həmin sayda rəssam Jerry Robinson (Robin-i və Joker-i də o yaratmışdır) nəqliyyatı köklü şəkildə yenilədi: tünd, qotik bir görünüş, yarasa qanadı kimi quyruq üzgəci və kapotda nəhəng bir yarasa başı. O baş bəzəyi eyni zamanda qoçbaşı kimi istifadə olunurdu, yəni Batman qapıları açmır, endiyi yeri söküb keçirdi. Bax, bu gün bildiyimiz qaranlıq estetikasının toxumları buraya dayanır.

Ekran Səyahəti: Cadillac-dan Ford-a

Hollywood işə başlayanda dizaynerlər bol-bol tənbəllik etdilər. 1943-cü ilə aid Columbia seriya filmlərində ilk ekran Batmobile, General Motors-un ulduz dizayneri Harley Earl-ün imzasını daşıyan 1939 Cadillac Series 75 convertible idi - üstəlik demək olar heç toxunulmamış halı ilə. Maraqlı bir detal var: tavan bağlı olanda maşın Batmobile, tavan açıq olanda Bruce Wayne-in maşını hesab olunurdu. Çünki heç kim o qədər diqqət etmirdi!

1949 seriallarında isə 1949 Ford Mercury convertible istifadə olundu, amma bu nəqliyyat o qədər pis yol tuturdu ki, çəkilişlər zamanı altı dəfə dəyişdirilməli oldu. Qəhrəmanımızın nəqliyyatının arxa planda təmirdə olması... dərsi də var bence.

1966 West Mobile: Hər kəsin "Həqiqi" Batmobile-ı

Əsl dönüş nöqtəsi 1966 idi. Adam West-in TV serialı üçün yaradan George Barris, əlində yayımlanmamış bir 1955 Lincoln Futura konsept avtomobili olduğunu gördü və cəmi üç həftəyə onu Batmobile-a çevirdi. Qara kuzov, qırmızı trim, qapılarda və təkərlərdə qırmızı Batman loqoları. Uzun, qırmızı alov xəttli, uçuşa hazır göründüyü o siluet...

Amma əsl əyləncə qadjetlərdə idi: Bat-radar, Bat-scope, bat-car-phone (bəli, avtomobil telefonu, 60-cı illərdə!), "batzooka", tüstü yayıcı, mıx atan cihaz və arxada paraşütlər. Həmin paraşütlər sayəsində avtomobil yerində 180 dərəcə dönürdü. Bir çox pərəstişkar üçün bu avtomobil hələ də "əsl" Batmobile-dır. Sonrakı cizgi romanlar və Super Friends cizgi filmləri də bu dizayndan təsirləndi, sadəcə qırmızı-qara əvəzinə mavi-sarı palitrindən istifadə etdilər.

Tim Burton-un Gotik Bəhəsi Necə Bir İnqilab Idi?

Və gəldik mənim sevimlimə. 1989-cu ildə Tim Burton, dizayner Anton Furst və konsept rəssamı Julian Caldow ilə birlikdə kino tarixinə düşən bir avtomobil yaratdı: Chevrolet Impala şassisi üzərində qurulmuş, Chevy V8 mühərrikli, arxası təyyarə mühərriki kimi görünən, zift kimi qap-qara bir gotik bəhə. İçində H.R. Giger xatırlatmaları var idi və 0-60 mph-i 3,7 saniyəyə tamamlayırdı. Səslə aktivləşirdi, uzaqdan idarəetmə ilə gəlirdi, parkda örtük açırdı, pulemyotları və disk atıcıları vardı - üstəlik yerində 180 dərəcə də dönürdü.

Təqdimat səhnəsimi? Əfsanəvi. Vicky Vale avtomobilə baxıb "Hansı?" deyə soruşanda Gotham-ın yeni ritmini anladıq. Batman Returns-də (1992) eyni avtomobil dar küçələrdə "Batmissile"-a çevrilərək ətrafdakı hər şeyi soyaraq polisdən qaçdı.

90-cı illər: Neon, Parıltı və "Oyuncaq Kimi" Tənqidi

90-cı illər rəngli, amma ağrılı keçdi. Batman: The Animated Series (1992) Burton dizaynının daha axıcı cizgi filmi versiyasını təqdim etdi: tüstü və gözyaşartıcı qaz yayıcıları, katapult kresloları, titan ərintisindən kuzov panelləri. Gözəl iş idi.

Amma kinoda işlər qarışdı. Batman Forever-ın (1995) neon parıltılı, orqanik yarasa görünümlü avtomobili Barbara Ling-in dizaynı idi; təkərlərdəki loqolar avtomobil dönsə belə düz qalırdı, divara dırmaşırdı, qarmaq atırdı. Tamaşaçı reaksiyası soyuq-quruq oldu: "plastik oyuncaq kimidir" tənqidi geniş yayılmışdı - üstəlik avtomobil həqiqətən də oyuncaq idi! Batman & Robin-in (1997) 30 feet uzunluğunda, 140 mph sürətli açıq kokpitli roadster-i Jaguar D Type kimi klassiklərdən ilhamlanmışdı və əvvəlkə görə yaxşılaşma sayılsa da, pərəstişkarlar yenə "oyuncaq kimidir" dedilər. Batman Beyond (1999) isə pilləni başqa yerə daşıdı: gələcəyin Batmobile-ı əslində hovercraft idi, yəni Bat-wing ilə Batmobile-ın qarışığı.

Tumbler: Batman Həqiqətən Tankdan Istifadə Etdimi?

Qismən bəli! Frank Miller-in 1986-cı ildəki The Dark Knight Returns əsəri cizgi romanlara "bat-tank" konseptini gətirmişdi və Christopher Nolan bunu reallığa çevirdi. Batman Begins (2005) üçün Nathan Crowley ilə dizayn edilən Tumbler, Wayne Enterprises-in hərbi məqsədli prototip zirehli tankı kimi təsəvvür edilib. Nolanın öz tərifi əladır: "Lamborghini ilə Hummer qarışığı."

İşin ən gözəl tərəfi budur: Tumbler saxta maket deyil, həqiqətən işləyən bir avtomobil idi. 500 at gücündə, 160 mph maksimum sürətlə filmlərdəki kaskadyor səhnələrini bizzat yerinə yetirə bilirdi. Fiberglas gövdə saxta zireh lövhələri ilə hazırlanmışdı, amma ekranda heç kim "bu qədər də olmaz" demədi. The Dark Knight-da Joker avtomobili məhv etdi və onun yerini motosikletə bənzər Bat-pod aldı - bəlkə də bir Batmobile-ın ən dramatik çıxışı.

Tankdan Muscle-Car-a: 2016-dan 2022-yə Qayıdış

Ben Affleck-in Batmobile-ı (Batman v Superman, 2016) pərəstişkarlar üçün gözəl bir orta nöqtə oldu: Burtonun '89-unun hamar qaranlığı ilə Tumbler-ın zirehli hərbi təchizatının birləşməsi. Nəhəng təkərləri ilə idman buggy kimi dayanır və bir versiyasının Mercedes-Benz şassisi, V8 mühərrik üzərində qurulduğu bildirilir. Forumlarda belə "tank versiyaları ilə klassiklər arasında tam orta nöqtə" deyə sevilir - hər kəslə razı deyilik, amma bu məsələdə ortaq bir dil var.

Matt Reeves-in The Batman-i (2022) isə tam əks istiqamətə getdi: Robert Pattinsonun Bruce Wayne-i avtomobili qarajında öz əlləri ilə söküb bitirmiş kimi görünürdü. Dizayn, modifikasiya edilmiş 1970-ci illər Amerika muscle-car-ına əsaslanır - gövdəsinə tavanı inteqrasiya edilən bir Plymouth Barracuda / Dodge Charger qarışığı kimi təsvir edilir. Prodüksiyon dizayneri James Chinlund, avtomobilin DIY, əl ilə hazırlanmış hissini və hava alma sistemi kimi mexaniki detalını önə çıxarmaq istədiklərini söylədi. 650 hp V8, polad egzoz, gülləkeçirməz şüşə, qoçbaşı kimi gücləndirilmiş ön hissə və afterburn jet mühərriki... CGI deyil, real avtomobillə çəkildi; xüsusi bir V8 monster və elektrikli əkiz versiyası istifadə edildi. Pərəstişkarlar bu sadəliyin Neal Adams və Jim Aparo komiks dövrünü xatırlatdığını deyir - məncə çox yerinə yetən bir müşahidədir.

Batmobile-ı Bu Qədər Xüsusi Edən Nədir?

Məncə cavab budur: hər Batmobile, çıxdığı dövrün avtomobil texnologiyasını və dizayn modasını güzgü kimi əks etdirir. 60-cı illərin kosmik dövrü heyranlılığı Futura əsaslı avtomobildə, 80-ci illərin qaranlıq qotik havası Burton canavarında, 2000-ci illərin müharibədən yorulmuş realizmi Tumbler-da, 2020-ci illərin retro romantizmi isə muscle-car şərhində görünür. Yarasa motivi və qanadlı quyur üzgəcləri isə erkən dövrlərdən bəri dəyişməyən imzadır.

Bir də kütlə faktoru var: pərəstişkarlar adətən uşaqlıqlarında tanıdıqları dövrü "həqiqi" hesab edirlər. Sənin Batmobile-ın hansıdır - West Mobile-ın paraşütlü şousu, Burton-un qotik süzülüşü, yoxsa Tumbler-ın yeri sarsadan gürültüsü? Komiks tərəfində də sevimlilər var: Neal Adams-ın 70-ci illərdəki sadə qara-mavi idman avtomobili hələ də pərəstişkar sevimlisidir; Norm Breyfogle-ın Mk III dizaynı isə Batman #456-dan (1990) 1995-ə qədər səhifələrin dəmirbaşısı oldu. Oyunseverlərə də qeyd: Arkham Knight (2015) ilə Batmobile ilk dəfə tam oynana bilən hala gəldi.

Tək bir uydurma avtomobilin təxminən əsrə yayılan bu dizayn sərgüzəşti, məncə, kinonun və komiksin avtomobil mədəniyyətinə ən böyük hədiyyəsidir. Növbəti rejissor nə çəkəcəyini bilmirəm, amma indi-ocadan həyacanlıyam. Sənin sevimlin hansıdır, deyə görək?

Mənbələr

• The On-Screen Evolution of the Batmobile
• The Complete History of the Batmobile
• Every Batmobile Ever?
• Gotham's Greatest Ride: The Evolution of the Batmobile
• Batmobile (Burtonverse)
• Batmobile (The Batman Saga)
• Batmobile From Batman v Superman Revealed
• The Batman: What Car Robert Pattinson's Batmobile Is
• The Batman Designers Wanted the Batmobile to Be DIY
• Fast Facts – The Tumbler Batmobile
• Batmobile – Wikipedia