Kristin Necə Hamının Korkulu Rüyasına Çevrildi?

Christine, John Carpenter'ın 1983-cü ildə çəkdiyi qorxu filmindəki özünü bərpa edən, acıgöz və öldürücü 1958 Plymouth Fury-nin adıdır. Stephen King-in həmin il nəşr olunan romanından uyğunlaşdırılan bu qara-ağ nəhəng avtomobil, zəif bilet satışına baxmayaraq zamanla qorxu kinosunun ən tanınan kult avtomobillərindən birinə çevrildi. Bəs Plymouth Fury necə bu qədər dəhşətli və bu qədər sevilən bir əfsanəyə çevrildi? Gəlin izah edək.

Christine Əslində Necə Bir Avtomobil İdi: 1958 Plymouth Fury

Hekayənin ulduzu, real həyatda tamamilə normal bir avtomobildir: 1958 Plymouth Fury. Hardtop karoseriyalı, avtomatik ötürücülü və 350 V8 mühərrikli bu nəqliyyat vasitəsi, gümüş ornamentləri ilə dövrünün zərif modellərindən biri idi. Yəni Plymouth-un həmin ilki yuxarı seqment nümayəndəsi idi, qorxu filmi materialı kimi görünmür, elə deyilmi?

Stephen King bu avtomobili niyə seçdi, heç düşünmüsən? İşin maraqlı tərəfi budur: 80-ci illərə gəldikdə 1958 Fury artıq küçələrdə demək olar heç görünməyən, unudulmuş bir model idi. King məhz buna görə onu hekayənin mərkəzinə qoydu. Heç kimin tanımadığı, görənin yadında qalmayan bir avtomobil təsəvvür et; bir gün boyalı bir qarajdan çıxıb da səninlə danışmağa başlasa... O dövrün tamaşaçısı üçün Christine həqiqətən yad və narahatedici bir maşın idi. Bugün bir klassik kolleksiyaçının gözü ilə baxsaq da, 1983-cü ildə bu seçim tam dəqiq idi.

İndi sənə bol-bol söylənəcək bir sual verməyə icazə ver: Bir avtomobili niyə bu qədər sevirik? İşte Christine məhz bu sualı ən qaranlıq şəkildə cavablandırır. Çünki filmdəki avtomobil, bir sahibinə qarşı duyulan bağlılığı və obsesiyanı axıra qədər, yəni ölümcül ölçüyə daşıyır.

Kitabdan Filminə: Eyni İl, İki Fərqli Canavar

İşin şirin detallarından biri: Stephen King-in romanı ilə John Carpenter-ın filmi eyni il, 1983-cü ildə bazarara çıxdı. Nəşriyyat ilə kinoteatr eyni anda eyni canavarı satırdı, qulağa dəli gəlir amma belə oldu.

Hekayənin mahiyyəti hər iki versiyada bənzərdir: Zorakiliyə məruz qalan, özünə inancı əskik gənc Arnie Cunningham, paslanan bir 1958 Plymouth Fury satın alır və həyatı onunla birlikdə tamamilə fərqli bir yola girir. Avtomobil köhnə günlərinə qayıtdıqca Arnie də dəyişir; nə qədər qaranlıq bir transformasiya olduğunu təxmin edə bilərsən.

Amma iki versiya arasında çox kritik bir fərq var və mövzunu həqiqətən sevənlərin ən çox müzakirə etdiyi məqam məhz budur.

Avtomobilin pisliyinin mənbəyi: Roman açıq deyir, film susur

Romanada Kristinin dəlhizli təbiətinin səbəbi aydındır: avtomobilin əvvəlki sahibi Roland D. LeBay-in xəyanətkar ruhu, avtomobillə birlikdə yaşamağa davam edir. Yəni King bizə demək olar ki, dialektik bir izah təqdim edir; lənətin mənbəyi bir insan, daşıyıcısı isə bir avtomobildir. Filmdə isə bu izah tamamilə yox olur. Karpenter avtomobili heç bir əsasla əlaqələndirmir; o sadəcə vardır, pisdir və istədiyini alır. Ssenarinin ən cəsarətli qərarlarından biri məncə budur: Niyə sualını verməkdən imtina edən bir qorxu filmi, tamaşaçının zehnində xeyli daha uzun müddət dolaşır.

Bir də məkan fərqi var. Roman, Pittsburqun outskirlərindəki Libörtivil, Pensilvaniyada baş verir; film isə kaliforniyalı Rokbrincə köçürülüb. Kiçik, amma hekayəti sevənlər üçün vacib bir detal.

Filmdə Neçə Kristi İstifadə Olundu və Avtomobillərə Nə Oldu?

İndi isə işin mənim ən çox valeh olduğum hissəsinə gəlirik: Kulis. Filmi qara rəngli bir Furi ətrafında tökmək üçün heyət ölkə üzrə elanlar verdi və avtomobillərə 500.000 dollarlıq bir büdcə ayırdı. Ümumiyyətlə 24 avtomobil satın alındı. Və burada başını qatmaq istəmərəm amma həqiqəti deməliyəm: Bu 24 avtomobilin əksəriyyəti əslində '57 və '58 model Plymouth Sevoy və Belveder idi, yəni Furiyə bənzər qardaş modellər. Filmin dublyaj çəkilişlərində istifadə olunmaq üçün çevrilmişdilər. Real Furi-lərdən setə gedən sayı çox az idi.

Bəs niyə bu qədər çox avtomobil? Cavab sadə və amansızdır: Çünki əksəriyyətini məhv edəcəkdilər. Avtomobillər film boyu zərər alacaq, əziləcək, toqquşacaqdı və hər mərhələ üçün ayrı bir nüsxə lazım idi. İstehsal büdcəsinin təxminən %15-i yalnız bu avtomobillərə getdi. Sənayedə buna "pikçə kar" məntiqi deyilir; bir film avtomobili bəzən tək bir səhnənin qurbanı olmaq üçün satın alınır.

Özünü bərpa edən avtomobil necə çəkildi?

Kristinin ən ikonik səhnəsini bilirsən: Əzilmiş, paramparça olmuş avtomobil, gecə yarısı heç kimin görmədiyi bir guşada öz-özünü bərpa edərkən. Bu effekt kompüterlə deyil, tamamilə praktiki üsullarla edilib. Panellərin içəriyə doğru əzilməsi hidravlik nasoslar və kabllarla həyata keçirilib, kamera qeydi sonra əks oynadılıb. Yəni ekranda gördüyün "şəfa", əslində idarə olunan bir əzm əməliyyatının geriə sarılmış halıdır. Bu gün iki kliklə edilə bilən bir görüntü üçün o qədər əmək sərf olunub ki, bunu biləndə səhnəyə baxışı dəyişir insanın.

Sağ qalanlar

Çəkilişlərin sonunda ən az 17 Plymouth-un tamamilə məhv edildiyi təxmin edilir; qalanlarının bir hissəsi də ehtiyat hissəsi kimi söküldü. Zərərsiz qalan avtomobillərin sayı dəqiq bilinmir və dərc olunan məlumatlarda bir neçə avtomobililik fərq var; ən çox qəbul olunan rəqəm iki-üç ətrafında. Xilas olanlar arasında, film üçün satın alınan 24 Plymouth-dan çəkilişlərdə həqiqətən istifadə edilə bilən iki stun maşınından biri bu gün avtomobil muzeyində sərgilənir. Digər sağ qalan isə auksionda satılaraq bir avtomobil muzeyində yerini aldı. Qalanları və hissələri Kaliforniyanın Fontana şəhərindəki xaraba yerinə getdi; o xarabadan bu gün hələ də "platóda istifadə olunmuş" hissələr toplayan restoratorlar var. Yəni Christine-in qardaşları, ən azından hissə-hissə, hələ də yaşayır.

Zəif Gəlirdən Kult Statusa: Christine Niyə Böydü?

Ən sarsıdıcı hissə budur: Film 1983-cü ilin dekabrında ekranlara çıxanda tənqidçilər o qədər də müsbət qarşılamadı, kassada da gözlənilən partlayış olmadı. Kağız üzərində "insan öldürən pis maşın" fikri gülməli belə görünə bilər; amma Carpenter-in soyuq, narahatedici tonu fikri ciddiliyə çevirdi. İllər keçdikcə televiziyada, kasetdə, sonra DVD-də dəfələrlə izləndi və qorxu ilə avtomobil kultunun kəsişdiyi o nadir nöqtədə ikona çevrildi.

Səncə, Christine-i xüsusi edən nədir? Məncə üç şey var. Birincisi, maşının pisliyinin açıqlanmaması. İkincisi, 50-ci illər avtomobil dizaynının o ağır, küncəli, demək olar üzü xatırladan ön görünüşü; faralar göz, barmaqlıq ağız kimi oxunur. Üçüncüsü isə Arnie-nin dəyişimi: Maşın əslində böyümə hekayəsinin qaranlıq güzgüsüdür. Zorbalığa məruz qalan uşağın özünə inamı bir maşın vasitəsilə, ən təhlükəli şəkildə geri qayıdır.

Christine Maşını Bu Gün Nə Qədirədir və Bazarda Nələr Baş Verir?

Kult statusun ən konkret sübutu qiymət etiketlərində. Filmin maşınlarından biri 198.000 dollara alıcı tapdı; halbuki əla vəziyyətdəki adi bir 1958 Plymouth Fury-nin orta dəyəri 47.700 dollar ətrafındadır. Yəni Christine hekayəsinin qiymətə təsiri təxminən dörd qatdır. Əfsanəvi maşın, klassik maşından qat-qat dəyərlidir.

Orijinal film maşınlarından biri 2020-ci ilin yanvarında böyük bir auksiona çıxdı; təxmin 500.000 dollar ətrafında idi, amma istənilən 285.000 dollara alıcı çıxmadı və vasitə satılmadan meydandan çıxarıldı. Deməli, bilə-bilə canavar almaq belə ciddi pul və cəsarət tələb edir.

Bir də Christine klonları var, ki onlar özlüyündə ayrıca bir altkulturdur. Filmin populyarlığı sayısız nüsxə Fury istehsalına təkan verdi; bəziları örtükdən kənar, yəni sökülüb yenidən qurulmuş qayğılı restovrasiyalarla Christine-ə çevrildi və auksionlara daşındı. Amma düzünü desək, bu klonların çox azı həqiqətən filmdə istifadə olunan vasitələrdən olduğunu iddia edə bilər. Həmçinin ikinci əl və kolleksiya platformalarında hələ də onlarla 1958 Fury elanı, Christine mövzulu die-cast modellər və suvenirlər tapa bilərsiniz. Kiçik ölçülü bir Christine modelini masana qoymaq da artıq mümkündür; mənim masamda olsa, ehtimal ki, gecə yata bilməməm, amma bu ayrı mövzudur.

Bunlara bir de tur arabası katmanı ekleyelim: Hurdadan kurtarılan set parçalarıyla restore edilmiş, dünyayı gezen özel bir Christine var; sahibi ona bir garaj oda ayırmış, hatta film ekibinden isimlerle tanışma şansı bile yakalamış. Kısacası bu araba, 40 yılı aşkın süredir sadece bir film propsu değil, yaşayan bir karakter gibi davranılıyor.

Christine Gerçekten Kötü Bir Araba mıydı? Karşıt Görüş

Şimdi sana kafanı kurcalayacak bir soru: Bir araba, sahibini kıskanan ve ona herkesi fena hâle getiren bir canavarsa, asıl suçlu kim? Bazı otomobil yazarları Christine'e farklı bir gözle bakıyor: Ona göre bu araba film tarihinin "en kötü" araçlarından değil, en sahiplenilmesi zor araçlarından biri. Yani araba kötü değil, sorun onunla ilişki kuran insan. Bu okuma bana korku filmlerinin en zeki tarafını hatırlatıyor; Christine aslında bir ilişki hikâyesi ve tıpkı kötü bir ilişki gibi, kişi yavaşça kendini kaybediyor.

Bir de kitap mı film mi tartışması var tabii. Klasik King okurları romanın daha derin, daha dolambaçlı anlatımını seviyor; Carpenter hayranları ise filmin net, doğrudan korkusunu savunuyor. Ben ikisinin de haklı olduğunu düşünüyorum ama bir araba savaşırsan setteki arabaların adına yemin ederim ki film tarafı daha eğlenceli.

Sana son bir soru bırakayım: Elinde olsaydı, Christine'e biner miydin? Motoru çalıştırır, o gümüş trimlere bakıp 350 V8'in sesini dinlerdim bence. Ama farlar kendiliğinden yanarsa, arabanın anahtarını bırakıp uzaklaşırım. Çok mu korkak? Sanmıyorum; Christine hakkında konuşan herkes en azından bir kez aynı düşünceden geçmiştir.

Mənbələr

• Christine (1983-cü il filmi)
• Təkərlərdə qorxu: Christine haqqında bilməyə biləcəyiniz 10 şey
• Bu 1958 Plymouth Fury Ən Yaxşı Christine İncəsənət Nümunəsidir
• Orijinal "Christine" 1958 Plymouth Fury Mecum blokundan keçəcək
• Christine (1983) - Maraqlı faktlar
• Haqqında | Plymouth 1958 Fury Christine filmindəki avtomobil
• Christine 20 yaşında - məşhur 1958 Plymouth Fury
• Bu avtomobil qorxu filmi tarixinə düşür... Plymouth Fury, Christine kimi də tanınır