Christine Nasıl Herkesin Korkulu Rüyası Oldu?

Christine, John Carpenter'ın 1983'te çektiği korku filmindeki kendini onaran, kıskanç ve öldürücü 1958 Plymouth Fury'nin adı. Stephen King'in aynı yıl yayımlanan romanından uyarlanan bu siyah beyaz dev araba, zayıf gişesine rağmen zamanla korku sinemasının en tanınan kült arabalarından biri hâline geldi. Peki bir Plymouth Fury bu kadar ürkütücü ve bu kadar sevilen bir efsaneye nasıl dönüştü? Hadi anlatalım.

Christine Gerçekte Nasıl Bir Arabaydı: 1958 Plymouth Fury

Hikâyenin yıldızı, gerçek hayatta tamamen normal bir otomobil: 1958 Plymouth Fury. Hardtop gövdeli, otomatik şanzımanlı ve 350 V8 motorlu bu araç, gümüş trimleriyle döneminin şık modellerinden biriydi. Plymouth'un o yılki üst segment temsilcisiydi yani, korku filmi malzemesi gibi durmuyor, değil mi?

Stephen King bu arabayı neden seçti, hiç düşündün mü? İşin ilginç yanı şu: 80'lere gelindiğinde 1958 Fury artık sokaklarda neredeyse hiç görülmeyen, unutulmuş bir modeldi. King tam da bu yüzden onu hikâyenin merkezine koydu. Kimse tanımayan, görenin aklında kalmayan bir araba düşün; bir gün boyalı bir garajdan çıkıp da seninle konuşmaya başlasa... O zamanki izleyici için Christine gerçekten yabancı ve tekinsiz bir makineydi. Bugün bir klasik koleksiyonerinin gözüyle baksak da, 1983'te bu seçim tam isabet.

Şimdi sana bol bol söylenecek bir soru sormama izin ver: Bir arabayı neden bu kadar çok seviyoruz? İşte Christine tam bu soruyu en karanlık şekilde cevaplıyor. Çünkü filmdeki araba, bir sahibine duyulan bağlılığı ve takıntıyı sonuna kadar, yani ölümcül boyuta taşıyor.

Kitaptan Filmine: Aynı Yıl, İki Farklı Canavar

İşin tatlı detaylarından biri: Stephen King'in romanı ile John Carpenter'ın filmi aynı yıl, 1983'te piyasaya çıktı. Yayıneviyle sinema salonu aynı anda aynı canavarı satıyordu, kulağa deli geliyor ama öyle oldu.

Hikâyenin özü her iki versiyonda da benzer: Zorbalığa uğrayan, kendine güveni eksik genç Arnie Cunningham, paslanmakta olan bir 1958 Plymouth Fury satın alır ve hayatı onunla birlikte bambaşka bir yola girer. Araba eski günlerine döndükçe Arnie de değişir; ne kadar karanlık bir dönüşüm olduğunu tahmin edebilirsin.

Ama iki versiyon arasında çok kritik bir fark var ve konuyu gerçekten sevenlerin en çok tartıştığı nokta tam olarak bu.

Arabanın kötülüğünün kaynağı: Roman açıkça söylüyor, film susuyor

Romanda Christine'in cinnetli doğasının sebebi belli: Arabanın önceki sahibi Roland D. LeBay'in kötücül ruhu, araçla birlikte yaşamaya devam ediyor. Yani King bize neredeyse diyalektik bir açıklama sunuyor; lanetin kaynağı bir insan, taşıyıcısı bir otomobil. Filmde ise bu açıklama tamamen ortadan kalkıyor. Carpenter arabayı hiçbir gerekçeye bağlamıyor; o sadece vardır, kötüdür ve istediğini alır. Senaryonun en cesur kararlarından biri bence bu: Neden sorusunu sormayı reddeden bir korku filmi, izleyicinin zihninde çok daha uzun süre dolaşıyor.

Bir de mekân farkı var. Roman, Pittsburgh banliyösündeki Libertyville, Pennsylvania'da geçiyor; film ise kaliforniyalı Rockbridge'e taşınmış. Küçük ama hikâyeyi sevenler için önemli bir detay.

Filmde Kaç Christine Kullanıldı ve Arabalara Ne Oldu?

Şimdi işin benim en çok bayıldığım kısmına geliyoruz: Set arkası. Filmi siyah beyaz bir Fury'nin etrafına örmek için ekip ülke çapında ilanlar verdi ve araçlara 500.000 dolarlık bir bütçe ayırdı. Toplamda 24 araba satın alındı. Ve burada kafanı karıştırmak istemem ama gerçeği söylemeliyim: Bu 24 arabanın çoğu aslında '57 ve '58 model Plymouth Savoy ve Belvedere'ydi, yani Fury'ye benzeyen kardeş modeller. Filmin kopya çekimlerinde kullanılmak üzere dönüştürülmüşlerdi. Gerçek Fury'lerden sete giden sayısı çok azdı.

Peki neden bu kadar çok araba? Cevap basit ve acımasız: Çünkü çoğunu harap edeceklerdi. Araçlar film boyunca hasar alacak, ezilecek, çarpılacaktı ve her aşama için ayrı bir örnek gerekiyordu. Yapım bütçesinin yaklaşık %15'i sadece bu arabalara gitti. Sektörde buna "picture car" mantığı deniyor; bir film arabası bazen tek bir sahnenin kurbanı olmak için satın alınır.

Kendini onaran araba nasıl çekildi?

Christine'in en ikonik sahnesini biliyorsun: Ezilmiş, paramparça olmuş araba, gece yarısı kimsenin görmediği bir köşede kendi kendini onarırken. Bu efekt bilgisayarla değil, tamamen pratik yöntemlerle yapıldı. Panellerin içe doğru ezilişi hidrolik pompalar ve kablolarla gerçekleştirildi, kamera kaydı sonra ters oynatıldı. Yani ekranda gördüğün "şifa", gerçekte kontrollü bir ezme işleminin geriye sarılmış hâli. Günümüzde iki tıkla yapılabilecek bir görüntü için o kadar emek harcanmış ki, bunu bilince sahneye bakışı değişiyor insanın.

Hayatta kalanlar

Çekimlerin sonunda en az 17 Plymouth'ın tamamen yok edildiği tahmin ediliyor; geri kalanlarından bir kısmı da yedek parça olarak söküldü. Hasarsız kalan araba sayısı kesin olarak bilinmiyor ve yayımlanan bilgilerde birkaç araçlık fark var; en çok kabul gören rakam iki-üç civarında. Kurtulanlar arasında, film için satın alınan 24 Plymouth'tan çekimlerde gerçekten kullanılabilen iki stun arabasından biri, bugün bir otomobil müzesinde sergileniyor. Diğer bir sağ kurtulan ise bir müzayedede satılıp bir araba müzesine yerleşti. Geri kalanlar ve parçalar, Fontana, California'daki bir hurda alanına gitti; o hurdadan bugün hâlâ "sette kullanılmış" parça toplayan restoratörler var. Yani Christine'in kardeşleri, en azından parça parça, hâlâ yaşıyor.

Zayıf Gişeden Kült Statüye: Christine Neden Büyüdü?

İşte en sarsıcı kısım: Film, Aralık 1983'te gösterime girdiğinde eleştirmenler pek sıcak bakmadı, gişe de beklenen patlamayı yapmadı. Kâğıt üzerinde "insan öldüren kötü araba" fikri komik bile durabilir; ama Carpenter'ın soğuk, rahatsız edici tonu fikri ciddiyete büründürdü. Yıllar geçtikçe televizyonda, kasette, sonra DVD'de tekrar tekrar izlendi ve korku ile araba kültürünün kesiştiği o nadir noktada bir ikona dönüştü.

Christine'i özel yapan ne, sence? Bence üç şey var. Birincisi, arabanın kötülüğünün açıklanmaması. İkincisi, 50'ler otomobil tasarımının o ağır, köşeli, neredeyse yüzü andıran ön görünümü; farlar göz, ızgara ağız gibi okunuyor. Üçüncüsü de Arnie'nin dönüşümü: Araba aslında bir büyüme hikâyesinin karanlık aynası. Zorbalığa uğrayan çocuğun güveni bir araba üzerinden, en tehlikeli şekilde geri geliyor.

Christine Arabası Bugün Kaç Para ve Piyasada Neler Oluyor?

Kült statünün en somut kanıtı fiyat etiketlerinde. Filmin arabalarından biri 198.000 dolara alıcı buldu; oysa mükemmel durumda, sıradan bir 1958 Plymouth Fury'nin ortalama değeri 47.700 dolar civarında. Yani Christine hikâyesinin fiyat üzerindeki etkisi kabaca dört katı. Efsane bir araba, klasik bir arabadan çok daha değerli.

Orijinal film arabalarından biri Ocak 2020'de büyük bir açık artırmaya çıktı; tahmin 500.000 dolar civarındaydı ama istenen 285.000 dolara alıcı çıkmadı ve araç satılamadan sahneden çekildi. Demek ki bile bile canavar almak bile ciddi para ve cesaret istiyor.

Bir de Christine klonları var, ki bunlar başlı başına bir alt kültür. Filmin popülaritesi sayısız kopya Fury üretimini tetikledi; bazıları kaplama dışı, yani sökülüp yeniden kurulmuş özenli restorasyonlarla Christine'e dönüştürüldü ve müzayedelere taşındı. Ama dürüst olmak gerekirse, bu klonların çok azı gerçekten filmde kullanılan araçlardan olduğunu iddia edebilir. Ayrıca ikinci el ve koleksiyon platformlarında hâlâ onlarca 1958 Fury ilanı, Christine temalı die-cast modeller ve hediyelik ürünler bulabilirsin. Küçük ölçekli bir Christine modelini masana koymak bile artık mümkün; benim masamda olsa muhtemelen gece uyuyamam ama o ayrı konu.

Bunlara bir de tur arabası katmanı ekleyelim: Hurdadan kurtarılan set parçalarıyla restore edilmiş, dünyayı gezen özel bir Christine var; sahibi ona bir garaj oda ayırmış, hatta film ekibinden isimlerle tanışma şansı bile yakalamış. Kısacası bu araba, 40 yılı aşkın süredir sadece bir film propsu değil, yaşayan bir karakter gibi davranılıyor.

Christine Gerçekten Kötü Bir Araba mıydı? Karşıt Görüş

Şimdi sana kafanı kurcalayacak bir soru: Bir araba, sahibini kıskanan ve ona herkesi fena hâle getiren bir canavarsa, asıl suçlu kim? Bazı otomobil yazarları Christine'e farklı bir gözle bakıyor: Ona göre bu araba film tarihinin "en kötü" araçlarından değil, en sahiplenilmesi zor araçlarından biri. Yani araba kötü değil, sorun onunla ilişki kuran insan. Bu okuma bana korku filmlerinin en zeki tarafını hatırlatıyor; Christine aslında bir ilişki hikâyesi ve tıpkı kötü bir ilişki gibi, kişi yavaşça kendini kaybediyor.

Bir de kitap mı film mi tartışması var tabii. Klasik King okurları romanın daha derin, daha dolambaçlı anlatımını seviyor; Carpenter hayranları ise filmin net, doğrudan korkusunu savunuyor. Ben ikisinin de haklı olduğunu düşünüyorum ama bir araba savaşırsan setteki arabaların adına yemin ederim ki film tarafı daha eğlenceli.

Sana son bir soru bırakayım: Elinde olsaydı, Christine'e biner miydin? Motoru çalıştırır, o gümüş trimlere bakıp 350 V8'in sesini dinlerdim bence. Ama farlar kendiliğinden yanarsa, arabanın anahtarını bırakıp uzaklaşırım. Çok mu korkak? Sanmıyorum; Christine hakkında konuşan herkes en azından bir kez aynı düşünceden geçmiştir.

Kaynaklar

• Christine (1983 film)
• Fear on wheels: 10 things you may not know about Christine
• This 1958 Plymouth Fury is the Ultimate Christine Tribute Car
• Original 'Christine' '58 Plymouth Fury to cross Mecum block
• Christine (1983) - Trivia
• About | Plymouth 1958 Fury Car Christine Movie
• Christine at 20 - the Famous 1958 Plymouth Fury
• This Car Goes Down in Horror Movie History...The Plymouth Fury, also known as Christine