DeLorean DMC-12 Zaman Makinası Olmasaydı Xatırlanardı mı?

Xeyr, böyük ehtimalla yadda qalmazdı. DeLorean DMC-12 siyahımızdakı heç bir avtomobilə bənzəmir: İkonluğunu mühəndisliyinə ya da satış rəqəmlərinə yox, tək bir filmə və kommersiya fəlakətinə borcludur. 1981 ilə 1982 arasında təxminən yalnız 8.975 ədəd istehsal olunan bu paslanmış polad korpuslu, qaqqabı qapalı idman avtomobili şirkətini batırdı - sonra Doc Brown'ın zaman maşını olaraq ölümsüzləşdi. Bəs bir avtomobilin əfsanə olması üçün yaxşı olması lazımdır, yoxsa düzgün vaxtda düzgün filmdə görünməsi kifayətdir? Gəlin əvvəldən danışaq.

John DeLorean və Xəyalpərəst Bir Şirkətin Doğumu

Bu hekayənin mərkəzində inanılmaz rəngarəng bir adam var: John Zachary DeLorean. General Motors-un ulduz mühəndislərindən və menecerlərindən biri olan DeLorean 1973-də qəfildən istefa verdi. Öz avtomobilini, öz şəhərini, öz əfsanəsini qurmaq istəyirdi. Oktyabr 1975-də DeLorean Motor Company quruldu və adam xəyalındakı avtomobili çizdirməyə başladı.

Dizayn kürsüsünə oturdu: əfsanəvi İtalyan dizayner Giorgetto Giugiaro. Adını daha əvvəl 1970 tarixli Porsche Tapiro konseptində eşitmisiniz ya da eşitməmisiniz - xətlər həmin konseptdən ilham almışdı. Nəticə, bugün baxanda "bu 80-cilərdənmi çıxıb, 2080-dənmi?" dedirtdən bir siluet oldu: cilalanmış paslanmış polad panellər, yuxarı açılan qaqqabı qapılar və arxada yerləşən mühərrik.

İşin maraqlı tərəfi budur: Avtomobilin adı sandığınız kimi deyil. "DMC-12" heç vaxt marketinq adı olmamışdı; yalnız istehsal öncəsi daxili təsviri idi və "12" rəqəmi hədəflənən 12.000 dollarlıq siyahı qiymətindən gəlirdi. Yəni ən sevimli film avtomobilimizin qeyri-rəsmi kod adını real adı sanırıq. Klassik.

Niyə Paslanmış Polad?

Plastik korpuslu ilk cəhdlərdə boyalarla bağlı problemlər yaşandıqda John DeLorean və baş mühəndis Bill Collins, 1970-cilərdə Ford üçün paslanmış tanıtım avtomobilləri hazırlayan bir polad istehsalçısından ilhamlanaraq polad korpusa qərar verdi. Məntiq sadə idi: Boyasız, cizilməyə davamlı, öz-özünə parlayan bir avtomobil. Düşünün, heç vaxt boyakarlıq növbəsinə girməyən bir avtomobil. Tək problem, paslanmışın karoserya emalatxanasında mis qazan kimi dartıması idi - hər panel əl ilə hamarlanmalı idi.

Texniki Cəhətdən Nələr Var, Nələr Yoxdur?

Korpus fiberglass, onun altında Lotus-dan Colin Chapman'ın komandası tərəfindən yenidən mühəndisliyi edilən bir polad onurğa şassi yatır - yəni əsas strukturu Lotus Esprit ilə qohumdur. Mühərrik tərəfi isə tam bir macəra hekayəsidir: Əvvəlcə ortada yerləşən bir Wankel rotary düşünülür, o ləğv olunanda Ford Cologne V6 sınaılır, sonra Citroën CX-in ötürmə aqreqatları, nəhayət 2.85 litrlik PRV V6- qərar verilir və mühərrik arxa tərəfə köçürülür. Qısacası, mühərrik seçimi plan deyil, domino effekti idi.

Bax, burada bir şey deməliyəm: Sürətli deyildi. Xüsusən katalizatorlu ABŞ versiyası test jurnallarının ölçmələrində iddiaların arxasında qaldı və "bu qiymət kateqoriyasında idman/GT avtomobili üçün sürətli deyil" deyən şərhlər aldı. İdman avtomobili alıb 10,5 saniyədə 60 milə çatmaq... 1981-də bu pula görə qəzəblənməmək mümkün deyil. Standart avadanlıq isə səxavətli idi: kondisioner, AM/FM kaset pleyer, elektrik pəncərələr, Bridge of Weir dəri oturacaqlar. Yalnız bir əlavə ödənişli seçim var idi - 650 dollarlıq avtomatik ötürmə qutusu.

İstehsal Qəsəbi: Şimali İrlandiyada Hər Şey Necə Səhv Getdi?

Zavod Belfastdan bir neçə mil uzaqdakı Dunmurry-ə quruldu. İstehsal 1980-ci ilin dekabrında başladı; ilk istehsal avtomobili 21 yanvar 1981-də elan edildi. Təqdimatdan əvvəl növbədəki alıcılar MSRP-dən yuxarı pul ödəməyə hazır idi, 1981-ci ilin oktyabrında zirvədə ayda 720 avtomobil satıldı. Görünüşdə hər şey əla idi, elə deyilmi?

Deyil. Erkən istehsal avtomobilləri dilerlərə getməzdən əvvəl keyfiyyət mərkəzlərində 200 saata qədər əlavə əmək tələb edirdi. Dört geri çağırma aparıldı. Erkən Ducellier alternator, bütün elektrik istehlakçıları açıq ikən batareyanı bitirirdi - investorlardan televiziya ulduzu Johnny Carson belə yolda qaldı. 1981-in sonunda Motorola-nın 90A alternatoruna keçildi. Dilerlər, şirkətin qarantiya borcları üzündən qarantiya işi görməkdən çəkinir, rəsmi servis kitabçası da heç vaxt nəşr olunmadı. Avtomobil istehsalında heç vaxt təcrübəsi olmayan bir işçi qüvvəsi ilə çalışmağın bəahası, sətir-sətir ödənilirdi.

Rəqəmlər amansız idi: 1981-in sonunda 7.500 avtomobil istehsal olunmuşdu, amma yalnız 3.000-i satılmışdı. 1982-ci ilin yanvarında aylıq satış 350-yə düşdü. 1982-ci ilin martında 343 dilerə, hər birinin altı avtomobil alması üçün teleqraf göndərildi - heç biri cavab vermədi. 1982-ci ilin mayının sonunda istehsal dayandı. Fevral 1982-də artıq idarəçiyə verilmişdi; 26 oktyabr 1982-də isə iflas elan edildi.

Qalmaqal və Sonun Başlanğıcı

Sonu sürətləndirən hadisə, təsisçinin özü idi: John DeLorean, 19 oktyabr 1982-də FBI-ın bir tələsi nəticəsində şirkəti maliyyələşdirmək üçün kokain ticarəti etməkdə ittiham edilərək həbs edildi. İflasdan günlər əvvəl idi. İttihamlardan sona qədər təmizləndi, amma nüfuzu və şirkəti gömülmüşdü. Satılmayan və yarımçıq qalmış avtomobilləri Consolidated International satın aldı, təxminən 100-ünü tamamlayaraq istehsalı 24 dekabr 1982-də faktiki olaraq bağladı. O anda hədəflənən qiymət 12.000 dollar idi; 1983 model avtomobillərin qiymət etiketi 34.000 dolları göstərirdi. Hesab heç cür tutmadı.

Avtomobil, John DeLorean-ın proqnozlaşdırdığı saylarda heç vaxt satılmazdı.

Bence bu tek cümle, yıkımın en dürüst özetidir. Talep bir adamın hayaline deyil, realni cüzdanlara bağlı idi.

"Back to the Future" olmasaydı ne olardı?

İndi klassiklərin ən maraqlı sualına gəldik. Ford Mustang, Mini, Porsche 911 kimi modellər ikonluğunu illərlə davam edən satış uğuruna, motorsporta və mühəndislik etibarlılığına borcludur. DeLorean DMC-12'nin elə bir sicili yoxdur. Hətta tam əksinə: avtomobilin özü uğursuz idi, şirkət ölmüşdü, satışlar çökmüşdü. Sonra 1985-ci ildə bir zaman səyahəti filmi zaman maşını kimi bu avtomobili seçdi - çünkü onlar zaman səyahəti avadanlığını daşıyacaq və az dəyişikliklə "gələcəkdən gəlmiş" kimi görünəcək bir vasitə axtarırdılar.

Nəticəni bilirsən: avtomobil minlərlə pərəstişkarın əlində filmlərə sadiq replikalara çevrildi, dünya üzrə bir pərəstişkar kütləsi qazandı və qısa ömürlü bir uğursuzluq qlobal bir pop ikonuna çevrildi. Filmlər olmasaydı bu avtomobili bu gün yəqin ki yalnız avtomobil ensiklopediyalarının "nədənsə batan layihələr" səhifəsində xatırlayardıq. Bir avtomobilin taleyi bir səhnəyə bu qədər bağlı ola bilərmi? DMC-12 buna "xeyr" deyənlərin hamısına sübutdur.

Bəs İkonluğun Mənbəyi Dizayndırmı, Film mi?

Burada səmimi olaq: Giugiaro-nun xətləri və qartal qanadları gözəl idi, amma bu xüsusiyyətlər "evrimsel çıxıntılar" kimi də qiymətləndirilir - heç bir istehsalçı paslanmayan gövdəni və ya bu qapıları geniş yaymadı. Müqayisə maraqlıdır: eyni dövrdə 80-ci illərin Porsche 911-i real sürətin və sürüş kəskinliyinin simvolu kimi yad edilərkən, DeLorean hələ də film vasitəsi kimliyinə söykənir. Yəni cavab aydın görünür: Dizayn ona gözəllik verdi, populyar mədəniyyət ona ölümsüzlük verdi. Uğursuzluq doğru hekayə ilə qovuşarsa, dəyişməzliyə çevrilə bilər - DMC-12 bunun ən konkret avtomotiv sübutudur.

Bir Uğursuzluğun İkinci Həyatı

İşin gözəl tərəfi budur: hekayə bitmədi. Təxminən 6.500 nüsxə hələ də yollarda dolaşır və avtomobil 964-dən əvvəlki Porsche 911-lər və Issigonis Mini-ləri kimi "havalı vasitələr" kateqoriyasında xatırlanmağa davam edir. Yaxın zamanda ortaya çıxan EV çevrilmə dəstləri köhnə DeLorean-ı səssiz bir elektrikliyə çevirir; əlavə olaraq DMC-12 ilə Porsche 911 Carrera-nı müqayisə edən aktual qiymətləndirmələr onu hələ də ciddi qəbul edilməli bir rəqib kimi masaya qoyur. Rəsmi DeLorean Motor Company isə bu gün özünü "legacy mobility", yəni miras mobilite şirkəti kimi mövqeləndirir və vasitənin "heç vaxt statik olmağı məqsədləmədiyini" deyir.

Hətta 2026-cı ildə vintage bir DeLorean sürməyə cəhd edildikdə çıxan nəticəyə görə avtomobil zamanın imtahanından keçib. Dəhşətli bir təfərrüatı da deyim: 2015-ci ildə təxminən 6.500 avtomobil yollarda idi, yəni istehsal olunanların əksəriyyəti hələ də yaşayır. Paslanmayan polad həqiqətən işləyir deməli - kaş ki mühərrikləri də bu qədər davamlı olaydı.

Son Söz: Bir Avtomobili Əfsanə Edən Nədir?

Mənim cavabım artıq aydındır: Yalnız mühəndislik və ya yalnız gözəllik bəs etmir. DMC-12 bizə göstərir ki, bir avtomobil insanların qəlbində hekayəyə çevrilə bilirsə, yaşayır - hətta fabriki bağlansa belə. Pis satılan, yavaş, problemli amma paslanmayan poladdan bir xəyal. Onu bu gün xatırlamağımızı təmin edən şey, o xəyalın bir zaman maşınına çevrilməsi idi. Siz sizin yerinizdə olsaydınız, hansı uğursuz avtomobili xilas edərdiniz?

Mənbələr

• DMC DeLorean
• Back to the Future: The Rise and Fall of the DeLorean Motor Company
• 'Back to the Future' Turned This Failing Car Into a Pop Icon
• DeLorean DMC-12 | Iconic 80s Sports Car
• DeLorean DMC-12
• DeLorean Motor Company
• The Underpowered DeLorean DMC-12 Is Way Cooler as an EV
• What Is Driving a Vintage DeLorean Like in 2026?