از رُسی تا مارکز، افسانه‌های MotoGP
این صفحه را به اشتراک بگذارید
بزرگ‌ترین رکابزنان تاریخ MotoGP چه کسانی هستند؟ به اختصار بگوییم: با آمارها جاکومو آگوستینی (15 قهرمانی جهان، 122 پیروزی GP)، با همه‌فن‌حریفی والنتینو راسی (9 قهرمانی، پیروزی در 4 کلاس متفاوت) و با دوره‌های مسلط مارک مارکز (8 قهرمانی) برجسته هستند. در این راهنما سه افسانه را با ماشین‌ها، رقبایشان و شرایط دوره‌شان مقایسه می‌کنیم.
نکات برجسته
- 15 قهرمانی جهان و 122 پیروزی در گرند پری، آگوستینی را به موفق‌ترین رکابزن مسابقات موتورسواری تبدیل کرده است.
- راسی، قهرمانی‌های 125cc، 250cc، 500cc و MotoGP تنها نامی است که آن‌ها را به دست آورده است.
- مارکز در 7 فصل نخست خود در کلاس برتر 6 قهرمانی به دست آورد.
- در فصل 2026 برای نخستین بار یک ترک، توپراز رازgatلی‌اوغلو، در MotoGP مسابقه می‌دهد.
اگر تازه به مسابقات موتورسواری علاقه‌مند شده‌ای و صداهایی مانند «راسی بزرگ‌ترین است»، «نه داداش، هیچ‌کس نمی‌تواند از آگوستینی پیشی بگیرد»، «مارکز قطعاً شماره یک است» می‌شنوی، در صفحه درستی هستی. این بحث خوشمزه‌ترین دعوای MotoGP است و به نظرم هرگز کاملاً تمام نخواهد شد. اما دانستن اینکه این سه افسانه به چه چیزهایی دست یافتند، با چه ماشین‌هایی و در برابر چه رقبایی، بحث را بسیار سرگرم‌کننده‌تر می‌کند. پس شروع کنیم!
جاکومو آگوستینی: دیوارهای نامتوازن اعداد
بیایید با اعداد شروع کنیم، چون اعداد آگوستینی مانند یک بازی کامپیوتری به نظر می‌رسند. این رکابزن ایتالیایی با 15 قهرمانی جهان و 122 پیروزی گرند پری موفق‌ترین رکابزن تاریخ مسابقات موتورسواری گرند پری است. این مرد متولد 1942 برشا از 1963 تا 1977 مسابقه داد و عمدتاً رنگ‌های تیم کارخانه‌ای MV Agusta را بر تن داشت. اینطور فکر کن: فرض کن سالی که دبیرستان را شروع می‌کنی شروع به کسب قهرمانی کنی و تا پایان دانشگاه هر سال ادامه دهی... دقیقاً همین چیزی است که آگوستینی با MV Agusta در کلاس 500cc بین سال‌های 1966 تا 1972 به دست آورد - و در سال 1975 قهرمانی هشتم خود را هم اضافه کرد.
فقط همین هم نیست: بین سال‌های 1968 تا 1974 نیز هفت سال پیاپی در کلاس 350cc قهرمان شد. از سال 1968 تا 1970 تمام مسابقات 350cc و 500cc که در آن‌ها شرکت کرد را برد. وقتی این رکورد در سال 1971 به دلیل یک خرابی به پایان رسید، در کارنامه‌اش 58 پیروزی متوالی وجود داشت - 26 مورد در کلاس 350cc و 32 مورد در کلاس 500cc. همچنین 10 پیروزی در مسابقات Isle of Man TT دارد؛ مسابقه‌ای که به عنوان یکی از بی‌رحمانه‌ترین پیست‌های تاریخ شناخته می‌شود.
اما دوره فرق داشت، اینطور نیست؟
بله، منتقدان سؤال به‌جایی مطرح می‌کنند: آگوستینی با ماشین کارخانه‌ای بسیار قوی‌تری نسبت به رقبایش مسابقه می‌داد، در حالی که بسیاری از رقبای حاضر در میدان رکابزنانی بودند که با امکانات شخصی خود (privateerها) مسابقه می‌دادند. اما پاسخ جدی در برابر این انتقاد وجود دارد: آگوستینی در پیست‌هایی مسابقه می‌داد که در آن‌ها مرگ امری عادی تلقی می‌شد و دور پیست‌ها پر از دسته‌های علف و_barrierهای آهنی بود. بردن 58 مسابقه پیاپی هر آخر هفته با این آگاهی که ممکن است در یک مسابقه جانت را از دست بدهی... مقایسه این با شرایط امروزی کمی ناعادلانه خواهد بود برای هر دو دوره.
رقیب اصلی‌اش از قبل مایک هیلوود بود و مبارزه قهرمانی ۱۹۶۷ تا آخرین مسابقه فصل ادامه داشت. آگوستینی قهرمانی را با برتری در تعداد مقام‌های دوم به دست آورد و هیلوود را "بهترین رکابیزتوری که با او مسابقه داده" توصیف کرد. در ۱۹۷۲ پس از مرگ دوست نزدیکش گیلبرتو پارلوتی در مسابقات TT، آگوستینی TT را تحریم کرد - این فشار در حذف این مسابقات از تقویم پس از ۱۹۷۶ مؤثر بود. یعنی این مرد نه‌تنها برنده نشد بلکه خود ورزش را هم تغییر داد.
داستان لجبازجویی هم هست: در ۱۹۷۴، پس از ۱۰ سال همراهی با MV Agusta و ۱۳ قهرمانی، به یامازاها رفت. هدفش این بود که ثابت کند با یک موتورسیکلت دو زمانه هم می‌تواند پیروز شود. دیتونا ۲۰۰ را با یامازاها TZ750 برد و در ۱۹۷۵ قهرمانی 500cc را پس گرفت. این تغییر در آن زمان واقعاً جامعه موتورسواری را شوکه کرد.
والنتینو رُسی: نه قهرمانی، چهار کلاس، یک دکتر
چه چیزی رُسی را خاص می‌کند؟ پاسخ روشن است: چندوجهی بودن. افسانه ایتالیایی، تنها رکابیز تاریخ که قهرمانی‌های ۱۲۵، ۲۵۰، ۵۰۰ و موتوجی‌پی را به دست آورده. در مجموع ۹ قهرمانی جهان، ۱۱۵ پیروزی و دقیقاً ۲۶ فصل. در طول دوران حرفه‌ای برای آپریلیا، هوندا، یامازاها و دوکاتی مسابقه داد - یعنی با ماشین چهار برند متفاوت پیروزی جشن گرفت. این شبیه استفاده از هر وسیله موجود در جعبه اسباب‌بازی و بردن مسابقه با همه آن‌هاست.
به خط دوران حرفه‌ای‌اش نگاه کنیم: اولین قهرمانی در ۱۹۹۷ در کلاس 125cc با آپریلیا به دست آمد و در آن فصل ۱۱ مسابقه از ۱۵ مسابقه را برد. در ۲۰۰۱ قهرمان 500cc شد. در دوران موتوجی‌پی ماجرایی از این قرار است: در ۲۰۰۲ و ۲۰۰۳ با Repsol هوندا در قله بود، سپس در ۲۰۰۴ به یامازاها رفت و همه را غافلگیر کرده و همان سال هم قهرمان شد. در ۲۰۰۵ دومین قهرمانی پیاپی و در ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ دو قهرمانی دیگر افزود. با یامازاها بیش از ۵۰ پیروزی به دست آورد - که یکی از طولانی‌ترین عاشقانه‌هایی است که یک تولیدکننده با یک رکابیز نوشته.
| رکابیز | قهرمانی | پیروزی در GP | ماشین‌هایی که با آن‌ها به یادمانده |
|---|---|---|---|
| جاکومو آگوستینی | ۱۵ | ۱۲۲ | MV Agusta، یامازاها |
| والنتینو رُسی | ۹ | ۱۱۵ (۸۹ مورد در 500cc/موتوجی‌پی) | آپریلیا، هوندا، یامازاها، دوکاتی |
| مارک مارکز | ۸ | بازگشت در ۲۰۲۵ با ۸ پیروزی در GP | Repsol هوندا، دوکاتی |
آیا بی‌رقیب بود؟ هرگز.
دوران حرفه‌ای رُسی شبیه یک گالری از رقبا است: مکس بیاджی، سته جیبرنائو، کیسی استونر، خورجه لورنزو و به‌مرور مارک مارکز. یک نکته جالب: فهرست "بهترین رقبا" خود رُسی شامل مارکز نمی‌شود - تنش داخل پیست این دو همراه با مخالفت هوادارانشان، یکی از پرحاشیه‌ترین رقابت‌های تاریخ موتوجی‌پی را رقم زد. شاید جمله "رُسی ۷ بار قهرمان شد یا ۹ بار؟" را شنیده باشید: پاسخ ۹ است - یکی در 125cc، یکی در 250cc، یکی در 500cc و ۶ مورد در موتوجی‌پی. در ۲۰۲۵ وارد تالار مشاهیر موتوجی‌پی شد که این جایزه برایش کاملاً دیر محسوب می‌شود.
مارک مارکز: طوفان اسپانیایی زودبلع
داستان مارکز، مدرکی است برای اینکه استعداد چقدر زود می‌تواند منفجر شود. رکابیز اسپانیایی متولد ۱۹۹۳، هشت بار قهرمان جهان است: یک بار در 125cc، یک بار در Moto2 و دقیقاً شش قهرمانی در موتوجی‌پی. عدد چشمگیرتر این است: با Repsol هوندا در ۷ فصل اولش در کلاس برتر ۶ قهرمانی به دست آورد و با 21 سال و 237 روز، جوان‌ترین رانندگی که دو قهرمانی متوالی کلاس برتر را کسب کرد شد. وقتی هم‌سن‌وسال‌هایش دانش‌آموز دبیرستانی بودند، او قهرمان جهان شده بود... به فکر کنید من درگیر قبولی امتحان ریاضی بودم، او کابینتی را با شش جام قهرمانی پر کرده بود.
فصل 2019 یکی از قله‌های سلطه‌گری او بود: 6 پیروزی و 11 سکو در 12 مسابقه نخست فصل. سپس مصدومیت‌ها آمدند و یک علامت سؤال بزرگ در میانه کاریر او شکل گرفت. طرفداران هنوز بحث می‌کنند: «اگر مصدومیت پیش نمی‌آمد، چهار قهرمانی دیگر هم می‌برد؟» پاسخ واحدی وجود ندارد، اما پاسخ چندان هم مهم نیست، چون Márquez بخش پایانی داستان را خودش نوشت.
2025: بازگشت Márquez
Márquez که به Ducati Lenovo Team پیوسته بود، با سلطه‌ای هولناک به فصل 2025 برگشت: پس از 12 مسابقه نخست فصل، 8 پیروزی GP، 11 پیروزی اسپرینت و 6 پول پوزیشن روی میز بود. در پایان فصل، Márquez قهرمان رانندگان شد، Ducati قهرمان سازندگان و در قهرمانی تیم‌ها نیز تیمش در صدر فهرست بود. گذار از Honda به Ducati، یادآور جهش Honda-Yamaha Rossi در سال 2004، پیامی از جنس «با ماشین دیگری هم پیروز می‌شوم» داد - و پیام به‌روشنی دریافت شد.
پس بهترین همه دوران‌ها کیست؟
همان سؤال معروف. صادق باشیم: پاسخ واحدی وجود ندارد و فکر می‌کنم این چیز خوبی است. زبان آمار می‌گوید Agostini - 15 قهرمانی و 122 پیروزی با هیچ‌کس قابل مقایسه نیست. زبان Rossi چندوجهی بودن و طول عمر است: قله در چهار کلاس، با چهار برند. اما زبان Márquez شدت است: سرعت پیروزی‌اش در سال‌های نخست، چیزی بی‌نظیر در تاریخ.
منتقدان Agostini به او برچسب «ماشین قدرتمند، رقابت ضعیف» می‌زنند؛ مدافعانش اما به 58 پیروزی متوالی در پیست‌های پر از کاه‌پهن و شکست غولی مانند Hailwood اشاره می‌کنند. در مقایسه Rossi-Márquez هم وضعیت مشابه است: یکی امپراتوری‌ای گسترده بر بیش از دو دهه، دیگری توفانی برنده و ویرانگر. هر کدام را که انتخاب کنید، مطمئن باشید در بحث بعدی از هر دو طرف توهین می‌شنوید - درست مثل طرفداران واقعی MotoGP.
خطی از Türkiye تا MotoGP: زمان Toprak است
حالا به بهترین بخش برسیم، چون اینجا بخشی است که هنگام نوشتن این صفحه بیش از همه هیجان‌زده‌اش شدم. در فصل 2026، نخستین راننده ترک در تاریخ MotoGP روی گرید است: Toprak Razgatlıoğlu. این استعداد، متولد 16 اکتبر 1996 در Antalya، میان سال‌های 2018 تا 2025 در مسابقات جهانی سوپربایک رقابت کرد و قهرمان جهان شد. در 2026 به نمایندگی از Pramac Yamaha مسابقه می‌دهد و شماره‌اش جزئی گویا از داستان اوست: کد پلاک Antalya، یعنی 07.
البته که این گذر آسان نیست. در رده‌بندی گرندپری ژاپن، توپراق در رده ۲۲ قرار داشت و خودش در مقایسه داده‌ها با کوآرتارارو از اختلاف ۱۰ درصدی سخن گفت. گذر از سوپربایک به موتوجی‌پی یعنی عادت کردن به یک ماشین پروتوتایپ کاملاً متفاوت و سطحی بالاتر از رقابت - چون در موتوجی‌پی، سخت‌ترین پله برای رانندگانی که از هر کلاسی می‌گذرند، سطح رقابت کلاس برتر محسوب می‌شود. اما این را فراموش نکن: همه اسطوره‌ها از جایی شروع کردند. وقتی نامی از ترکیه به این صحنه قدم می‌گذارد، تصور اینکه یک روز پرچم‌های ترکیبی جای تریبون‌های زرد راسی احاطه کنند، اصلاً خیال‌پردازی نیست. پخش ۲۰۲۶ روی S Sport Plus انجام می‌شود - پس خودت را به صندلی بچسبان.
روزگار کنونی نبرد ماشین‌ها و برندها
در داستان این سه اسطوره یک موضوع مشترک وجود دارد: تفاوت میان ماشین درست و ماشین نادرست گاهی به‌اندازه یک قهرمانی ارزش دارد. ام‌وی آگوستای آگوستینی، رفت‌وآمد راسی میان هوندا و یاماها، و جهش مارکز به دوکاتی... امروز پنج سازنده در گرید حضور دارند: آپریلیا، دوکاتی، هوندا، کی‌تی‌ام و یاماها، و تأمین لاستیک‌ها بر عهده میشلن است. هوندا همچنان موفق‌ترین سازنده در تاریخ گرندپری است اما در دوره اخیر همراه با یاماها با سختی روبه‌روست؛ در مقابل، دوکاتی همانند هوندا در موتوجی‌پی به ۲۲ پیروزی متوالی دست یافته است - یکی از طولانی‌ترین رشته‌های پیروزی میان سازندگان.
تاریخ نیز به‌صورت چرخه‌ای پیش می‌رود: تغییر مقررات فیم در ۱۹۶۸ (مانند محدودیت سیلندر در کلاس ۵۰۰سی‌سی) به کناره‌گیری هوندا از مسابقات انجامید و تکنولوژی دوزمانه ژاپنی اوج گرفت. اما امروز گروه موتوجی‌پی و پنج سازنده قراردادی برای بازه ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۱ امضا کرده‌اند - نخستین قراردادی که در تاریخ این ورزش همه سازندگان بر سر آن به توافق رسیده‌اند. پس نمی‌شد صفحه‌ای از «اسطوره‌ها» نوشت که هیچ سخنی از آینده نگوید، چون داستان یک اسطوره تازه (شاید همان شماره ۰۷؟) همین حالا در حال نوشته شدن است.
سخن پایانی درباره میراث سه اسطوره
آگوستینی، راسی، مارکز. یکی دیوار اعداد را بنا کرد، یکی از کنار آن دیوار از چهار مسیر متفاوت گذشت و یکی از دیوار بالا رفت و بر فرازش پرچمی برافراشت. اینکه کدام‌یک «بهترین» است، تصمیمش با توست - اما حالا می‌دانی آنچه هر سه به این ورزش اضافه کرده‌اند چقدر متفاوت بوده است. به نظر من سؤال اصلی این است: ۱۰ سال بعد چه نامی به این فهرست اضافه خواهیم کرد؟ پاسخ را همه با هم تماشا خواهیم کرد.
منابع
- Giacomo Agostini
- Giacomo Agostini - رکاب‌های موتوجی‌پی™
- Valentino Rossi - رکاب‌های موتوجی‌پی™
- Marc Márquez
- Marc Marquez | Honda.Racing
- افسانه‌های موتوجی‌پی
- بهترین رکاب موتوجی‌پی™ در تمام دوران کیست؟ - MotoGP.com
- Toprak Razgatlıoğlu نخستین ورزشکار ترک که در موتوجی‌پی مسابقه می‌دهد - خبرگزاری آناتولی
- پروفایل Toprak Razgatlıoğlu - Motorsport.com TR
- توافق گروه و تولیدکنندگان موتوجی‌پی برای 2027-2031 - MotoGP.com