Qaçqınçılar Doğurmuşdu: NASCAR-ın Geriq Qurulma Hekayəsi

NASCAR, 1930-40-cı illərin ABŞ Cənubunda qaçaq viski daşıyan sürücülerin polisdən qaçmaq üçün gücləndirdikləri küçə maşınlarından doğdu; 1947-ci ildə Bill France Sr. Daytona Beach-dəki bir otel görüşü ilə bu dağınıq yarış dünyasını bir dam altında topladı və 21 fevral 1948-ci ildə NASCAR rəsmən yaradıldı. Yəni bugün yüz minlərlə insanın izlədiyi bu nəhəng təşkilatın əsasında, əslində, qanunsuz bir peşənin diplomlu təhsil proqramı var. Bu hekayəni bir dəfə eşitdikdən sonra bir daha unuda bilməyəcəksiniz, söz verirəm.

NASCAR-ın yaranma hekayəsi nədir, qaçaqmalçılarla həqiqətən əlaqəsi varmı?

İşin qısa cavabı: Bəli, həqiqətən var. Stock car yarışçılığının kökləri ABŞ-dakı İçki Qadağası dövrünə, yəni 1920-1933 aralığına uzanır. Appalachian bölgəsində istehsal olunan qaçaq viskini, ləqəbi ilə moonshine-ı şəhərlərə daşıyan sürücüler var idi. Bu işin ən böyük tələbi nə idi? Sürət. Polisdən qaça bilməyən sürücü həm yükünü, həm də azadlığını itirirdi.

Buna görə də qaçaqmalçılar maşınlarını sükutla laboratoriya kimi inkişaf etdirirdilər: motoru gücləndirirdilər, suspenziyanı yol tutumu üçün sərtləşdirirdilər, arxa oturacaqları söküb yük tutumunu artırırdılar. Bu gün bir dostdan "maşınına qısa yay taxıldımı?" deyə soruşulması kimi, o dövrdə də modifikasiya mədəniyyəti qarajlarda formalaşırdı. Əslində düşünün, gündə yüzlərlə kilometri işıqlara heç vurulmadan, təhlükəsizlik yoxlaması olmadan və son dərəcə gərgin bir başla edən adamlar - bunlar təsadüfən yaxşı sürücü olmur, məcburiyyətdən olur.

Bir detalı da dürüstlüklə deyək: Bu hekayənin zamanla bir az əfsanələşdiyi, hər şeyin sözün əsl mənasında belə olmadığı da müzakirə olunur. Amma moonshine daşınmasının yarış mədəniyyətini qidalandırdığı və NASCAR-ın ilk nəslinin içindən həqiqətən qaçaqmalçı keçmişi olan sürücülərin çıxdığı dəqiqdir. Yəni mitmi, reallıqmı? Hər ikisi deyə bilərik: əsas həqiqət, üzərində böyüdülmüş əfsanə.

Qadağanın bitməsi işi bitirtmədi, sadəcə rəqibi dəyişdirdi

1933-cü ildə içki qadağası ləğv olundu və işin bir hissəsi qurudu. Amma Cənubda moonshine tələbi heç vaxt getmədi; bu dəfə sürücülərin ardınca vergi toplayan dövlət məmurları var idi. Yəni sürət ehtiyacı davam etdi. Hətta 1930-cı illərin ortalarında çatdırılma maşınları ilə yarmarka meydanlarında bir-birləri ilə yarışmağa başladılar - ciddiyyəti aşağı, amma rəqabəti yüksək əyləncələr. Kənd Cənubunun ən sevilən şoularından biri oldu, xüsusilə Şimali Karolina-nın Wilkes County bölgəsində. Küçə maşınları yüngülləşdirilir, gücləndirilirdi, modified adlandırdığımız kateqoriya doğulardı.

Və 1936-cı ildə Daytona Beach ilk təşkil edilmiş stock car yarışını keçirdi. Səhnə qurulmuşdu.

Bill France Sr.: Daytona'ya köçən bir xəyalpərəst

Hekayənin mərkəzindəki adam, "Big Bill" ləqəbli Bill France Sr.-dır. Böyük Böhrandan qaçmaq üçün Vaşinqton D.C.-dən Daytona Beach-ə köçdü - köçürmə ili mənbələrdə 1934 və ya 1935 kimi keçir, dəqiq tarix bir az qeyri-müəyyəndir, amma nəticə dəyişmir. Əvvəlcə təmirçi kimi işlədi, sonra bir benzin stansiyası satın aldı və cənubun torpaq pistlərində yarışmağa davam etdi. Yəni həm avtomobili tanıyan, həm biznesi bilən, həm də reklamı hiss edən birisi idi.

İlk böyük Daytona yarışına da şəxsən qatıldı: 8 mart 1936-cı ildəki o xaotik təşkilatda 27 avtomobil start aldı, yalnız 10-u bitirdi və France 5-ci oldu. Qalib Milt Marion idi; yüngül Fordlar ilk altılığı süpürdü. 1938-ci ildə pistin idarəsini öz üzərinə götürdü, İkinci Dünya Müharibəsindən əvvəl bir neçə yarış daha təşkil etdi. Müharibə üzündən 1941-dən 1947-yə qədər Daytona-da yarış keçirilə bilmədi - amma France boş durmadı, 1947-də təşkilatçılığa, yəni promoterliyə başladı və yarış dünyasını öz vizyonu ilə yenidən qurmağa kəleşdi.

Streamline Hotel-dəki gecə: NASCAR necə yaradıldı?

İndi hadisənin mərkəzinə gələk. 1947-də France, "National Championship Stock Car Circuit" adında birləşdirilmiş bir seriya yaratdı. AAA-nın maliyyə dəstəyi tələbini rədd etməsindən sonra öz qaydalarını və mükafatlarını elan etdi: mövsüm çempionuna 1.000 dollar və bir kubok. O il təxminən 40 mərhələ keçirildi və Fonty Flock, qatıldığı 24 yarışın 7-ni qazanaraq ilk çempion oldu.

Amma problemin əsl mənbəyi maddi idi: Sürücülər, mükafatları alıb yoxa çıxan fırıldaqçı təşkilatçılara qarşı daimi qurban olurdu. Düşün, aylarla məşq edib avtomobilini parçalara ayırırsan, qazanırsan və sonra təşkilatçının toz pupası olub qaçırsan. Bu quruluşun bir nəzarətedici orqana ehtiyacı vardı və hamı bunu bilirdi.

14 dekabr 1947-də France, Streamline Hotel-in üst mərtəbəsindəki Ebony Bar-a NCSCC-ni təmsil etmək üçün 35 kişini çağırdı (mənbələrdə bu say bəzən daha kiçik verilir; iştirakçıların dəqiq siyahısı mübahisəlidir, amma görüşün özü mübahisəsizdir). Bu, dörd seminarlıq seriyasının birincisi idi. Orada yeni bir təşkilatın adı müzakirə olundu; ilk ağla gələn "National Stock Car Racing Association" adı, eyni addan istifadə edən rəqib bir federasiya olduğundan ləğv edildi. Həll mexanik Red Vogt-dan gəldi: "National Association for Stock Car Auto Racing" - NASCAR. Qulağa tam bir şirkət kimi gəlir, elə deyilmi? İşdə o mistik, yüngül rəsmi əhval da artıq markanın uğurunun bir parçası oldu.

NASCAR, 21 fevral 1948-də rəsmən yaradıldı. İlk ofisi Daytona Beach-dəki Main Street 800-də bir bina idi; Bill Tuthill milli katib, Erwin "Cannonball" Baker isə komissar oldu. Bakerin adını bilmirsənsə belə deyim: Indianapolis 500-lərdə yarışmış, 100-dən çox quru sürət rekordu qırmış canlı əfsanə idi.

İlk yarışlar və "stock" anlayışının yaranması

İlk NASCAR yarışı təsisatdan yalnız altı gün sonra, 15 fevral 1948-ci ildə Daytona Beach çimərlik pistində keçirildi. Red Byron Ford ilə qazandı və həmin il milli çempion oldu. 1948 təqvimində 52 modified torpaq pist yarışı var idi - yəni başlanğıc çimərliklər və palçıqla keçdi.

Orijinal plan üç bölməli idi: modified, roadster və "strictly stock" - yəni birbaşa zavod çıxışına yaxın avtomobillər. Roadster ideyası tezliklə tərk edildi; strictly stock isə istehsalçılar müharibədən sonrakı sedan tələbatını qarşılaya bilmədiyi üçün bir müddət gözlədildi. Amma məhz bu ideya NASCAR-ı digər yarış seriyalarından ayıran kimliyi yaratdı: tamaşaçının qarajında dayanan avtomobilə bənzəyən vasitələr, real bir rəqabət içində.

İlk Strictly Stock yarışı (bugünkü Cup Series-in atası) 19 iyun 1949-cu ildə Charlotte Speedway-də keçirildi - bugünkü Charlotte Motor Speedway-dən fərqli bir yer idi. Burada işlər gülmeli hal aldı: Glenn Dunaway avtomobilinə dəyişdirilmiş arxa yaylar qoyduğu üçün diskvalifikasiya edildi və qələbə Jim Roper-a keçdi. İlk yarışda qaydalara əməl olunmaması, moonshine modifikasiya mədəniyyətinin nə qədər mənimsənildiyini göstərir sanki. O gün Bob Flock pole pozisiyasını aldı və 14-cü bitirən Sara Christian seriyada yarışan ilk qadın oldu. Təxminən 13 min insan bu tarixi anı izlədi. Red Byron isə 16 oktyabr 1949-cu ildə ilk Strictly Stock çempionu elan edildi. Seriya 1950-ci ildə Grand National adını aldı və 1960-cı illərin ortalarına gəldikdə "stock" avtomobillər artıq yalnız görünüşdə stock, içində tamamilə məqsədli istehsal yarış maşınları idi.

Qaçqıından pistlərə: Junior Johnson və digərləri

Bu hekayənin ən rəngarəng personajı şübhəsiz Junior Johnson. Bir bootlegger-in oğlu olaraq, həyatının təxminən üçdə birinin atasını həbsdə gördüyü bir dövrdə böyüdü və gəncliyində Şimali Karolina yollarında 1940 Ford Deluxe Coupe ilə moonshine daşıdı. Sonra bu "təhsil"i pistlərə daşıdı: 50 NASCAR qələbəsi qazandı, 1966-da sürücülüyü buraxdı və komanda sahibi olaraq 6 çempionluq daha qazandı. 2010-da NASCAR Hall of Fame-in ilk sinfinə daxil oldu. "Last American Hero" ləqəbi ilə anıldı və drafting sənətindəki ustalığı ilə məşhurlaşdı.

Təkcə o da deyil: Virginiyalı qaçaqmaldar sürücülər arasında, NASCAR tarixində ilk qara dərili qələbə ümidini təmsil edən Wendell Scott və Curtis Turner kimi adlar da var idi. Yəni pistin hər guşəsindən bir moonshine hekayəsi fışıldayırdı.

İlk Daytona 500: 61 saat davam edən gərginlik

Və gəldik hekayənin böyük finalinə. Bill France Sr. yalnız bir liqa qurmaqla kifayətlənmədi; Daytona Beach-dəki çimərlik pistinin darlığından sıxılmış olacaq ki, daha çox iddialı bir şey xəyal etdi: 2,5 millik (təxminən 4 km) yüksək maillı, nəhəng bir süperspeedway. Daytona International Speedway belə doğuldu.

İlk Daytona 500, 22 fevral 1959-da bu yeni pistdə keçirildi və 41.921 tamaşaçı tribunları doldurdu. Bitiriş, motor idmanı tarixinin ən əsəbi fotofinişlərindən biri idi: Johnny Beauchamp dərhal qalib elan edildi, amma fotolar və xəbər filmi görüntüləri araşdırılmadan heç kim dəqiq danışa bilmirdi. Nəticə 61 saat sonra elə edilib: Lee Petty iki fit fərqlə qalib kimi qeydə alındı. İki fit! Yəni bir avtomobil boyundan belə qısa bir məsafə ilə bu nəhəng təşkilatın ən prestijli yarışının ilk qalibi müəyyən oldu. Bu gün millisaniyələrlə ölçülən fotofiniş sistemlərinin nə qədər inkişaf etdiyini düşünəndə həmin 61 saati təsəvvür etmək belə əyləncəlidir.

Qaçaqmalçılıqdan kuboka: bu hekayə niyə hələ də önəmlidir?

NASCAR-ın bugünkü quruluşuna baxanda - nəhəng komandalar, milyonlarla dollarlıq büdcələr, texnologiya yığınları - keçmişdəki o palçıqlı, qanunsuz, çimərlik pisti kökənləri demək olar inanılmaz görünür. Amma məhz bu ziddiyyət idmanın kimliyini yaradır. Xalqın qarajında başlayan bir şey, xalqın tribunalarında böyüdü. Bu gün Next Gen avtomobillərlə yarışan komandaların istifadə etdiyi xal sistemləri, o Ebony Bar-dakı ilk qayda iclasının uzaq nəvələri sayılır.

Məncə ən gözəl tərəfi budur: NASCAR heç vaxt kökənini gizlətmədi. Junior Johnson-ın hekayəsi, çimərlik pistinin xatirəsi, Lee Petty-nin 61 saatlıq zəfəri... Hamısı idmanın DNT-sinin parçasıdır. Gələn dəfə Daytona 500 izləyəndə, o nəhəng sürətlə düzülən avtomobillərin əcdadının viski yüklü bir Ford olduğunu xatırla. Sonra mənə de: başqa hansı idmanda qəhrəmanlar bu qədər qaraçı keçmişindən gəlir?

Mənbələr

• NASCAR Tarixi – NASCAR Rəsmi Saytı
• NASCAR – Vikipediya
• NASCARın doğulması – Volusia County
• 1959 Daytona 500 – Vikipediya
• NASCARın moonshine kökləri – NASCAR Şöhrət Zalı
• NASCAR qadağa dövrünün qaçaqməçiliyinə rooteddir – The Mob Museum
• Bill France Sr. – Vikipediya
• Junior Johnson – Britannica
• İlk Strictly Stock yarışı – NASCAR Şöhrət Zalı
• NASCAR həqiqətən qaçaqməçilərlə başladı mı? – HowStuffWorks