برای بردن لمان چقدر سوخت لازم است؟
این صفحه را به اشتراک بگذارید
در لمان طبق قوانین، یک خودرو در 24 ساعت هزاران لیتر سوخت مصرف می‌کند: چون مسافت از 5.000 کیلومتر فراتر می‌رود، مصرف کل هر خودرو در طول تاریخ این مسابقه بارها از مرز 2.000 لیتر گذشته است. در حقیقت سوخت در اینجا فقط مایعی که در باک می‌ماند نیست؛ بلکه سلاح استراتژیک اصلی است که برنده مسابقه را تعیین می‌کند. پس یک باک بنزین چگونه جنگ میان دو برند افسانه‌ای را تعیین می‌کند؟ با ما همراه باشید.
نکات برجسته
- یک Hypercar در طول مسابقه حدود 30 بار سوخت‌گیری می‌کند.
- در دوران Group C به خودروها به ازای هر مسابقه 2.600 لیتر سوخت اختصاص داده می‌شد.
- مسافت رکورد سال 2010: 5.410 کیلومتر - یعنی تقریباً 18 برابر طول یک مسابقه فرمول 1.
- از سال 2012 به بعد سیستم‌های هیبریدی برای برد مساعدتر بوده‌اند؛ نخستین پیروزی هیبریدی نیز در همان سال به دست آمد.
- از سال 2022 تمام خودروها از سوخت 100٪ تجدیدپذیر استفاده می‌کنند.
یک خودروی مسابقه‌ای در 24 ساعت چند لیتر سوخت مصرف می‌کند؟
روراست باشیم: من نمی‌توانم برای Hypercarهای امروزی یک رقم رسمی مشخص از کل لیترها ارائه دهم، چون این عدد در کتاب قوانین نوشته نشده است. اما می‌توانیم قطعات موجود در دستمان را کنار هم بگذاریم. خودروی برنده در 24 ساعت بیش از 5.000 کیلومتر راه می‌پیماید. داده‌های تاریخی نشان می‌دهند که این مسافت می‌تواند با هزاران لیتر سوخت در هر مسابقه پوشش داده شود. یعنی پاسخ این پرسش را می‌توان نه مانند فاکتور یک پمپ بنزین، بلکه مانند فاکتور یک تانکر تصور کرد.
اما چگونه کار می‌کند؟ فکر کنید: با خودروی خودتان شاید با یک باک سوخت 600 تا 700 کیلومتر برانید. اما در لمان، باک هر چند دور یک‌بار خالی می‌شود و خودرو وارد مسیر پیت می‌شود. Hypercarها در طول مسابقه حدود 30 بار سوخت‌گیری مجدد می‌شوند. این یعنی اجرای هم‌زمان 30 محاسبه کوچک: کی توقف کنیم، چه مقدار سوخت بگیریم، آیا لاستیک‌ها را هم عوض کنیم؟
برای مقایسه: ظرفیت باک اختصاصی پروتوتایپ‌های کلاس LMP2 برای لمان 75 لیتر است. یعنی چندان هم با باک یک خودروی معمولی خانوادگی تفاوت ندارد. تفاوت در این است که این 75 لیتر بسیار کارآمدتر و بسیار سریع‌تر مصرف می‌شود.
محدودیت‌های سوخت ACO: مسابقه با سرعت نیست، با مصرف است
نهاد برگزارکننده لمان در دوره‌هایی از تاریخ کار بسیار جالبی انجام داد: به‌جای سرعت خودروها، میزان مصرف سوخت آن‌ها را محدود کرد. تشبیهش چنین است: دو دوست با یک پول توجیبی یکسان به خرید می‌روند؛ برنده کسی نیست که پول بیشتری دارد، کسی است که خرج کردن را خوب بلد است.
سال 1975: بازتاب بحران نفت در دیوارنویسی پیت‌لِین
بحران نفت سال 1973 همه چیز را تغییر داد. ACO در سال 1975 سهمیه سوخت را محدود کرد: فقط خودروهایی می‌توانستند برنده شوند که بیش از 44 لیتر در هر 100 کیلومتر مصرف نمی‌کردند. نکته جالب ماجرا چیست؟ جکی ایکس و درک بل دقیقاً همین‌طور و زیر همین قانون با Gulf-Mirage به پیروزی رسیدند. قوانین در سال 1976 کمی آزادتر شد، اما پیام بسیار روشن بود: لمان دیگر مسابقه مدیریت سوخت بود.
Group C: درس محاسبه‌ای 2.600 لیتری
دوران Group C که از سال 1982 آغاز شد، مشهورترین صحنه محدودیت‌های سوخت بود. برای هر خودرو 2600 لیتر برای مسابقه تخصیص یافت، حداکثر 25 عملیات سوخت‌گیری مجاز بود و مخازن به 100 لیتر محدود شدند. نتیجه چه شد؟ پورشه 956 با همان 2600 لیتر 4899 کیلومتر پیمود - با مصرفی در حدود 53 لیتر در هر کیلومتر. همان دو نفره ایکس و بل دوباره برنده شدند، این بار با پورشه.
سال‌های بعد سخت‌تر شد: در 1985 سهمیه با 15 درصد کاهش به 2210 لیتر کاهش یافت. پورشه 956 برنده این بار 5088 کیلومتر را با 43 لیتر در هر کیلومتر به پایان رساند - یعنی خودرو یاد گرفته بود کارآمدتر کار کند. اما محدودیت‌ها آن‌قدر سخت بودند که ACO برای حفظ ارزش سرگرمی مسابقه، به سهمیه‌های 1982 بازگشت. در 1989 زوب مرسدس کار را به 49 لیتر در هر کیلومتر رساند. همان‌طور که می‌بینی بحث هنوز ادامه دارد: آیا محدودیت‌های انرژی ابزاری برای متعادل‌کردن رقابت است، یا بازدارنده‌ای که نمایش را می‌کُشد؟
| سال | سهمیه سوخت | مصرف (لیتر/100 کیلومتر) | خودروی برنده |
|---|---|---|---|
| 1975 | محدودیت 44 لیتر در 100 کیلومتر | - | Gulf-Mirage |
| 1982 | 2600 لیتر | 53 | پورشه 956 |
| 1985 | 2210 لیتر | 43 | پورشه 956 |
| 1989 | 2600 لیتر (بازگردانده شد) | 49 | زوب مرسدس |
چرخه پیت: چگونه بار سوخت و استراتژی پیت را برنامه‌ریزی کنیم؟
ورود به مسیر پیت آسان است؛ تصمیم‌گیری درباره آن سخت. در طول مسابقه حدود 30 سوخت‌گیری مجدد انجام می‌شود و هر استاپ اضافی یعنی از دست دادن بیش از یک دقیقه. اگر به مجموع زمان مسابقه نگاه کنی، می‌فهمی این دقیقه‌ها چقدر سنگین‌اند: یک دقیقه می‌تواند سرنوشت نبردی چندساعته را تغییر دهد.
استراتژی این‌گونه کار می‌کند: سوخت و زمان سپری‌شده در پیت به هم وابسته‌اند. اگر سوخت بیشتری بگیری، در پیت بیشتر می‌مانی اما می‌توانی بیشتر در پیست بمانی. اگر کمتر بگیری، در پیت سریع‌تر هستی اما مجبوری بیشتر برگردی. تویوتا در دوره قبل از 2012 دقیقاً برعکس این را امتحان کرد: با سوخت‌گیری زودتر از رقبا، استراتژی تهاجمی زودهنگامی به کار برد که زمان را در پیست تمیز به دست می‌آورد. یعنی گاهی هم‌زمان توقف‌کردن همه با هم، وقتی کسی نمی‌ایستد مزیت ایجاد می‌کند.
زمان‌های سرویس هم بخشی از تاکتیک‌اند: تعویض دو لاستیک حدود 5 ثانیه و چهار لاستیک حدود 12 ثانیه. پس سؤال «وقتی سوخت می‌گیریم لاستیک‌ها را هم عوض کنیم؟» در واقع یک مسئله ریاضی است.
سیستم‌های هیبریدی و بازیابی انرژی: کلید پیروزی عصر جدید
در کتاب مقررات 2012 درهای مسابقه به روی خودروهای هیبریدی باز شد و نتیجه فوری آمد: R18 e-tron quattro آئودی در همان سال نخستین خودروی برنده با فناوری هیبریدی شد. در این خودرو سیستم بازیابی انرژی از نوع فلایویل وجود داشت؛ در خودروهای LMP1 تویوتا، پورشه و آئودی، راه‌حل باتری راحت‌تر نصب می‌شد. به زبان ساده: هنگام ترمزگیری، انرژی‌ای که معمولاً به شکل گرما از دست می‌رود در یک مخزن (فلایویل یا باتری) ذخیره می‌شود و در مستقیم‌های طولانی پیست دوباره به قدرت تبدیل می‌شود.
طبق مقررات امروزی Hypercar، موتور احتراقی و سیستم هیبریدی الکتریکی در کنار هم حداکثر 785 اسب بخار (585 کیلووات) قدرت تولید می‌کنند. یعنی صرفه‌جویی در سوخت دیگر فقط به معنای "بنزین کمتری مصرف کنیم" نیست؛ استفاده از برق ذخیره‌شده در جای درست و زمان درست هم یک استراتژی سوختی است.
این داستان بخش قدیمی‌تری هم دارد: در سال 2006، Audi R10 TDI نخستین پروتوتایپ دیزلی بود که لمان را فتح کرد. در سال 2009 پژو با خودروی مجهز به فیلتر ذرات دیزل پیروز شد و دو برند پنج سال با موتورهای V12 TDI با هم رقابت کردند. نقطه مشترک همه آن‌ها این است: لمان همچنان میدان آزمون فناوری موتور است - بسیاری از نوآوری‌ها از تزریق مستقیم بنزین تا هیبرید، ابتدا اینجا محک می‌خورند و سپس به خودروهای جاده‌ای منتقل می‌شوند.
جنگ Ford-Ferrari و افسانه‌ها از پنجره استراتژی سوخت
لمان 1966 به‌عنوان مسابقه‌ای شناخته می‌شود که در آن فورد با GT40 Mark II فراری را شکست داد - فیلم "Ford v Ferrari" در سال 2019 نیز همین داستان را روایت می‌کند. اگرچه در سوابق، استراتژی سوخت به‌عنوان عامل تعیین‌کننده آن مسابقه برجسته نمی‌شود، اما در مسابقات استقامت، سرعت تنها راه پیروزی نیست؛ سوخت، لاستیک‌ها، رانندگان و برنامه همه باید 24 ساعت دوام بیاورند. پیروزی فورد دقیقاً به همین دلیل افسانه‌ای است: شکستن برتری طولانی‌مدت و بی‌وقفه رقیب ایتالیایی با ماشینی بادوام‌تر.
جدول کلی برندها نیز با استراتژی سوخت و فناوری درهم تنیده است: پورشه با 19 پیروزی در مجموع موفق‌ترین سازنده است (نخستین‌بار در سال 1970 با 917 KH و آخرین‌بار در سال 2017 با 919 Hybrid). آئودی با 12 پیروزی در رتبه دوم قرار دارد؛ سیستم تزریق مستقیم بنزین با بهینه‌سازی مصرف سوخت و پاسخ گاز خودروی مسابقه‌ای، به این موفقیت کمک کرد. یعنی پشت هر برند افسانه‌ای، در کنار موتور، یک مهندس سوخت نشسته است.
سوخت تجدیدپذیر و هیدروژن: آزمایش سبز لمان
از سال 2022، تمام خودروهای لمان از سوختی 100 درصد تجدیدپذیر که از پسماند انگور تولید می‌شود استفاده می‌کنند. در چرخه عمر این سوخت دست‌کم کاهش 65 درصدی CO2 حاصل می‌شود. یعنی از یک سو مسابقه‌ای که 24 ساعت هزاران لیتر سوخت مصرف می‌کند و از سوی دیگر، این مصرف به گونه‌ای بازطراحی می‌شود که کمترین آسیب را به محیط‌زیست برساند - به نظرم این ironic یکی از جالب‌ترین جنبه‌های این مسابقه است.
یک قدم جلوتر هم وجود دارد: هیدروژن. یک مشارکت هیدروژنی میان ACO و شرکت‌های انرژی وجود دارد و پروتوتایپ Mission H24 به‌طور منظم در پیست آزمایش می‌شود. حتی این امکان که سوخت‌گیری هیدروژنی در فشار 700 بار و در زمانی مشابه سوخت‌گیری سنتی انجام شود، برای مسابقات استقامت طولانی یک مزیت جدی است. برای تیمی که نمی‌خواهد هنگام توقف در پیت دقیقه‌هایش را از دست بدهد، این می‌تواند قوانین بازی را تغییر دهد.
جنبه تماشاگران نیز شفاف‌تر شده است: ویژگی "Virtual Energy Tank" که FIA WEC از ژوئن 2026 ارائه می‌دهد، سطح لحظه‌ای سوخت و انرژی تخصیص‌یافته هر خودروی Hypercar و LMGT3 را نشان می‌دهد. یعنی وقتی شما روی صندلی‌تان نشسته‌اید، می‌توانید ببینید در باک خودروی روی صفحه چند لیتر سوخت باقی مانده است - استراتژی مسابقه دیگر از اطلاعات پشت‌پرده بیرون آمده و به کف دست تماشاگران رسیده است.
آیا صرفه‌جویی در سوخت مسابقه را می‌برد؟
پاسخ کوتاه: می‌تواند ببرد و گاهی واقعاً هم می‌برد. در بین رانندگان تکنیکی به نام "لیفت-اند-کوست" وجود دارد: در پایان مستقیم، زودتر گاز را رها می‌کنی و تا شروع ترمز، با موتور ترمز سرعت کم می‌کنی. به این ترتیب یک استینت طولانی‌تر ادامه پیدا می‌کند و برخی پیت‌استاپ‌ها کاملاً قابل حذف‌اند. یادت باشد، هر استاپی که حذف شود، یعنی بیش از یک دقیقه زمان کسب‌شده در پیست.
اگر از من بپرسی، داستان اصلی لومان همین است: نه سریع‌ترین ماشین، بلکه ماشینی برنده می‌شود که سوختش را باهوش‌ترین مصرف کند. از محدودیت‌های 44 لیتری سال 1975 تا آزمایش‌های امروزی هیبرید و هیدروژن، وجه مشترک بیش از یک قرن تاریخ همیشه همان ماند. به نظرت ده سال دیگر ماشین برنده هنوز بنزین می‌سوزاند یا با انرژی کاملاً متفاوتی وارد پیت‌لین می‌شود؟
منابع
- تاکتیک‌های پیت‌استاپ: عاملی مهم در 24 ساعت لومان
- 24 ساعت لومان با نگاهی به محیط زیست
- سوخت‌گیری در پروتوتایپ‌های LM P2
- 24 Hours of Le Mans - ویکی‌پدیا
- Le Mans Hypercar - ویکی‌پدیا
- 24 ساعت لومان چگونه کار می‌کند؟ راهنمای مبتدیان
- ماشین‌های مسابقه 24 ساعت لومان از سوخت 100 درصد تجدیدپذیر استفاده خواهند کرد
- با قابلیت‌های جدید FIAWEC+ به قلب استراتژی لومان سفر کنید
- قوانین فنی هایپرکار پروتوتایپ لومان 2020
- پیروزی لومان برای TOYOTA RACING
- لومان (آئودی)
- 24 ساعت لومان: هر آنچه باید بدانید
- چگونه فورد در 24 ساعت لومان 1966 فراری را شکست داد
- تسلط بر لیفت-اند-کوست