Otomobilgi.comOtomobilgi.com
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  • ANA SAYFA
  • HABERLER
    Türkiye Otomotiv Sektörü Haberleri
    Global Otomotiv Sektörü Haberleri
    Türkiye Motorsporları Haberleri
    Global Motorsporları Haberleri
  • OTOMOBİLLER
    İÇTEN YANMALI
    • İçten Yanmalı Modeller
    • İçten Yanmalı Motor Teknolojileri
    • Yakıt ve Tüketim
    • Emisyon ve Çevre
    • İçten Yanmalı Sahipliği
    • İçten Yanmalı Otomobil Tarihi
    ELEKTRİKLİ
    • Elektrikli Modeller
    • Elektrikli Otomobil Teknolojileri
    • Şarj ve Altyapı
    • Batarya Teknolojisi
    • Menzil ve Tüketim
    • Elektrikli Sahipliği
    • Elektrikli Otomobil Tarihi
    HİBRİT
    • Hibrit Modeller
    • Hibrit Sistemler
    • Batarya ve Şarj
    • Tüketim ve Verimlilik
    • Hibrit Sahipliği
    • Hibrit Otomobil Tarihi
    SUPERCAR
    HYPERCAR
  • TEKNOLOJİ
    Sürücü Destek Sistemleri
    Güvenlik Teknolojileri
    Aydınlatma ve Görüş Teknolojileri
    İnfotainment ve Bağlantı
    Otonom Sürüş ve Yapay Zeka
    Gelecek Teknolojileri
  • REHBERLER
    Alım Rehberleri
    Satış Rehberleri
    Bakım ve Kullanım
    Sahiplik ve Maliyetler
    Lastik ve Jant
    Sigorta ve Muayene
  • TARİH & KÜLTÜR
    Otomobil Tarihi
    İkonik Modeller
    Klasikler ve Koleksiyon
    Türkiye’nin Otomobil Serüveni
    Otomobil Tasarımı
    Otomobil ve Popüler Kültür
  • MOTOR SPORLARI
    Formula 1
    Ralli (WRC)
    Rallikros
    MotoGP
    Formula 2 & Formula 3
    Karting
    Le Mans 24 Saat
    WEC
    NASCAR
    IndyCar
    DTM
    GT Yarışları
    Drift
    Drag Yarışları
  • BİZİ TANIYIN
    HAKKIMIZDA
    İLETİŞİM
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  • Türkçe
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Italiano
  • Español
  • Português
  • Polski
  • Magyar
  • Azərbaycanca
  • Bahasa Indonesia
  • Русский
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • Tiếng Việt
  • ไทย
  • বাংলা
  • العربية
  • فارسی
  1. ANA SAYFA
  2. TARİH & KÜLTÜR
  3. Türkiye’nin Otomobil Serüveni
  4. Renault 9 Türkiye Üretimine Nasıl Girdi?

Renault 9 Türkiye Üretimine Nasıl Girdi?

  • Türkiye’nin Otomobil Serüveni
  • Yazar: Lütfi Mete Odabaşı
  • Oluşturma: 18 Kasım 2026
1985'te Bursa'daki Oyak-Renault bantlarına giren Renault 9, 14 yıldır tek model üreten Türkiye'yi gerçek bir otomobil sanayisine taşıdı.
1985'te Bursa'daki Oyak-Renault bantlarına giren Renault 9, 14 yıldır tek model üreten Türkiye'yi gerçek bir otomobil sanayisine taşıdı.

1985 yılının baharı... Bursa'daki Oyak-Renault fabrikasında bantlar yavaş yavaş hızlanıyor ve ciddi bir şey oluyor: 14 yıldır yalnızca Renault 12 üreten tesisler, ikinci bir modele hazırlanıyor. O modelin adı Renault 9. Peki Renault 9 Türkiye üretimine nasıl girdi ve bu geçiş, Anadol sonrası dönemde Türk otomobil sanayiini neden bu kadar değiştirdi? Cevap sandığın kadar basit değil; çünkü bu hikâyede hem büyük bir mühendislik atılımı hem de ithal parçalarla montaj gerçekliği aynı anda var. Hazırsan, 80'lerin Türkiye'sine bir yolculuğa çıkalım.

Tek modelden çok modelli üretime giden yol

Önce tabloyu kuralım. Oyak Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş., 1969'da OYAK ile Renault ortaklığında kuruldu; ortaklık payları kuruluş döneminde Renault'a yüzde 44, OYAK'a yüzde 43, Yapı ve Kredi Bankası'na yüzde 13 şeklinde dağılmıştı. 14 Mayıs 1971'de ilk Renault 12 banttan indi ve aynı yıl 1.514 araç, 381 kişilik bir ekiple üretildi. Küçük görünüyor değil mi? Ama her büyük şey küçük başlar.

Sonraki yıllar hız kazanır. 1973'te Renault 12 TS ile motor bloğu, krank, piston, silindir kapağı, vites kutusu ve dişlileri gibi kritik parçaların yerli üretimi başladı. Yani fabrika artık vidaları sıkma işi yapmıyor, gerçek üretim yapıyordu. 1975'te 50 bininci, 1978'de 150 bininci araç banttan iner; 1980'de ilk ihracat yapılarak Mısır'a 700 Renault 12 ve 112 motor gönderilir. 1983'te 250 bininci araç gelir, aynı yıl kurşunsuz benzinle çalışan ilk motor Renault 12 GTS ile kullanılmaya başlanır.

Ama bir sorun var: Fabrika hâlâ tek model üretiyor. Oysa aynı dönemde dünyada otomobil üreticileri model çeşitlendirme yarışındaydı. Tek modelle bu yarışta kalıcı olunamazdı. İşte bu noktada devreye Renault 9 giriyor.

1985: Renault 9 Bursa bantlarına giriyor

1985'te Bursa bantlarından inen Renault 9, Türkiye'nin otomobil üretimini tek bir markanın tekelinden kurtaran yılın simgesi oldu.

Renault 9, Bursa'da yoğun prototip, test ve araştırma çalışmalarının ardından 1985'te ikinci model olarak üretime alındı. Türkiye pazarında ilk versiyon GTL'ydi ve 1 Nisan 1985'te satışa sunuldu. Aynı yıl bir başka önemli gelişme de yaşandı: Otosan, Ford Taunus üretimine başlarken Oyak-Renault kanadında Renault 9 bantlardan inmeye başladı. Yani 1985, Türkiye'de üretim yapan markaların çeşitlendiği bir yıl olarak tarihe geçti.

Öne Çıkanlar

  • Renault 9, 1985'te Oyak-Renault Bursa fabrikasında ikinci model olarak üretime girdi; GTL versiyonu 1 Nisan 1985'te satışa sunuldu.
  • Türkiye'nin ilk hatchback'i olan Renault 11, 1987'de 1.4 litrelik GTS versiyonuyla banttan çıktı.
  • Renault 11 ile otomatik vites, merkezi kilit ve alüminyum alaşımlı jant gibi ilkler üretime dahil edildi.
  • Renault 9'un Türkiye üretimi 1985'ten 2000'e kadar sürdü; iç ve dış tasarım birçok kez yenilendi.
  • 1980'den itibaren Anadol pikaplarda 1200 cc'lik Erk dizel motor kullanılmaya başlandı.

Renault 9 getirdiği yeniliklerle neyi değiştirdi?

1985'te Bursa'da üretime giren Renault 9, elektronik ateşlemeyi Türkiye yollarına taşıyarak otomobili daha güvenilir ve tasarruflu kıldı.

Renault 9 sadece yeni bir gövde değil, yeni bir teknoloji paketiydi. Modelde elektronik ateşlemeli transversal (enine yerleştirilmiş) motor ve fasılalı ön cam sileceği gibi o dönem için ciddi sayılan yenilikler bulunuyordu. Elektronik ateşlemeyi günlük hayata benzetmek gerekirse: Eski ateşleme sistemleri işini yapardı ama elektronik olanı, kızdırıcı bir kibrit yerine her seferinde tam yerinde yakan bir çakmak gibiydi; daha güvenilir, daha tasarruflu.

Renault 9 GTL: 1985-1987 arası ilk kuşak

Türkiye'de üretime giren ilk versiyon olan GTL'nin ilk yıllardaki verileri şöyleydi: maksimum hız 165 km/h, tüketim ise şehir dışında 5.8, şehir içinde 8.2, karma olarak 7.9 litre/100 km. Dönemin ölçüleriyle gayet dengeli bir aile otomobili profili, değil mi? Yerlilik tarafında ise durum ilginç: Renault 9 GTL, Bursa'da montajlanıyor ama birçok parçası Fransa'dan ithal ediliyordu. Bu ayrıntıya az sonra döneceğim, çünkü hikâyenin en can alıcı noktası tam olarak burası.

Renault 9'un teknik değerleri: Versiyona göre değişen tablo

Şimdi biraz kısa bilgi tazeleyelim: Otomobillerin performans rakamları, ölçüm normuna ve motor versiyonuna göre değişir. Örneğin 1.4 benzinli motorda SAE normuna göre 83 hp, DIN normuna göre 72 hp denir; bu iki sayı aynı motorun farklı ölçüm yöntemleriyle ifade edilişidir. 0-100 km/h hızlanma değerleri de farklı motor ve donanım kombinasyonlarından kaynaklı olarak 11.9 ile 21.4 saniye gibi geniş bir aralıkta yayınlanır. Yani tek bir sayıya bakıp hüküm vermek haksızlık olur.

Geniş kapsamlı, çapraz doğrulanabilen verilerle en net tablo şu şekilde:

ÖzellikRenault 9 (L42) 1.4 benzinliRenault 9 dizel (GTD/TD)
Motor hacmi1398 cm31.6 litre
Maksimum güç72 bg @ 5750 dev/dak54-55 HP @ 4800 dev/dak
Maksimum tork106 Nm102 Nm @ 2250 dev/dak
0-100 km/h12.5 snÜretici tarafından açıklanmadı
Maksimum hız178 km/hÜretici tarafından açıklanmadı

Not: Dizel versiyonun 0-100 km/h ve maksimum hız değerleri için güvenilir ve çapraz doğrulanabilir bir veri yayınlanmadığından burada tahmin yürütülmedi. Ayrıca uzun yıllar boyunca üretilen modelde motor seçenekleri 60 ile 80 HP arasında değişen benzinli birimler ve dizel seçenekleri kapsıyordu; 1991-1996 Spring döneminde ise 1389 cm3 hacimli, C1J kodlu motor kullanıldı ve 90 km/h sabit hızda tüketim 6.1 litre/100 km seviyesinde ölçüldü.

1987: Renault 11 ve Türkiye'nin ilk hatchback'i

İki yıl sonra ikinci perde açılır. 1987'de Bursa'nın Akçalar, Nilüfer kesimindeki Oyak-Renault tesislerinde Renault 11 üretimine başlandı. Bu, Türkiye'nin ilk hatchback modeliydi; yani arka kapağı bagajla bütünleşik, pratik yaşamın arabası. Kısa bir anımsatma: Hatchback, sedanın ayrı bagaj kapağına karşılık, arkadan açılan büyük bir kapıyla yüklenilen gövde tipidir. Market alışverişi, piknik, köpek, bisiklet... Hepsi bu kapıdan girip çıkmaya başladı.

Renault 11'in Türkiye serüveni, 1.4 litrelik ikinci versiyon GTS ile başladı. Ve getirileri sadece gövde tipiyle sınırlı kalmadı: Bu modelle birlikte otomatik vites, merkezi kilit ve alüminyum alaşımlı jant gibi özellikler ilk kez Türkiye üretimine dahil edildi. Bugün sıradan gelen bu donanımlar, 80'ler Türkiye'sinde lüks sayılacak yeniliklerdi. 1987-1996 yılları arasındaki üretim döneminde Flash gibi versiyonlar da bantlardan indi.

Aynı dönemde Anadol cephesi: Erk dizel geliyor

Bu yıllarda sadece Bursa'daki Fransız ortaklığı değil, Anadol'un memleketi İstanbul'daki Otosan da evrim geçiriyordu. Anadol A1, 19 Aralık 1966'da başlayan üretimiyle Türkiye'nin ilk seri üretim yerli binek otomobiliydi ve 1966-1991 arasında yedi farklı model görüldü: A1, A2, STC-16, SV-1600, Böcek, A8-16 ve Otosan 500 Pickup. 1980'den itibaren ise pikaplarda 1300 cc benzinli motora ek olarak 1200 cc'lik Erk dizel motor kullanılmaya başlandı. Dizel motorun yakıt ekonomisi, ticari kullanımda işletmeciler için büyük bir nefesti.

Yani 80'ler, markası yerli olsun yabancı olsun, Türkiye'de üretim yapan herkesin çeşitlendiği bir on yıldı. Montaj hattında tek tip araç dönemi kapanıyor, çok modelli ve çok teknolojili üretim dönemi açılıyordu.

Montaj mıydı, tam üretim mi? Hikâyenin kalbi burada

Şimdi baştaki sorunun tam cevabına gelelim. Renault 9'un Türkiye üretimine girişi, tek cümleyle şöyle özetlenebilir: 1985'te Oyak-Renault Bursa fabrikasında, Renault 12'den sonra ikinci model olarak yoğun prototip ve test çalışmalarının ardından üretime alındı ve GTL versiyonu 1 Nisan 1985'te satışa sunuldu. Ama bu geçişin niteliği, iki katmanlı bir gerçeklik taşıyor.

Bir yandan fabrikanın kendi anlatısı, 1985'i mühendislik yetkinliğinin güçlendiği, yerlilik oranının önceki yıllara göre ciddi biçimde arttığı bir dönem olarak konumlandırıyor. Nitekim 1973'ten beri motor ve şanzıman parçaları yerinde üretiliyordu ve ihracat yapılabiliyordu; bunlar montaj sanayiinin değil, üretim sanayiinin işaretleri. Öte yandan ilk dönem Renault 9 GTL'nin birçok parçası Fransa'dan ithal ediliyordu. Yani 1985, sihirli bir anahtar değildi; yerli otomobil sanayiinin montajdan tam üretime geçişindeki eksik halkayı dolduran, kademeli ama kararlı bir adımdı.

Bence tam da bu yüzden güzel bir hikâye bu. Gülünç derecede iddialı vaatler yok ortada; sabırlı bir birikimin, model model biriken know-how'nun izi var. Renault 9'un Türkiye üretimi 1985'ten 2000'e kadar 15 yıl sürdü ve bu süre içinde iç ve dış tasarım defalarca yenilendi; Broadway ve Spring gibi kuşaklar banttan indi. Bir modelin 15 yıl bantta kalması, o fabrikanın artık dünya standartlarında üretim yapabildiğinin de kanıtıydı.

Bugüne uzanan iz: 8 milyonuncu araç ve ötesi

Peki o 1985 tarihli ikinci model kararı ne oldu sence? Bugün Oyak Renault, yıllık 390.000 araç üretim kapasitesiyle Türkiye'nin en büyük otomotiv üretim merkezlerinden biri; üretimin yüzde 75'inden fazlası ihraç ediliyor ve ortalama her 56 saniyede bir araç banttan iniyor. 2021'de 7 milyonuncu otomobil ve motor, 2025'te Bursa'da Duster'ın banttan inmesiyle 8 milyonuncu araç üretildi. 2026'da ise Clio 6 ve Renault Boreal üretimi başladı.

Renault 9'un bantlara girdiği gün bunlardan hangisi tahmin edilebilirdi bilemem ama şu kesin: Tek modelle yol alan bir fabrikanın, çok modelli üretime geçme cesareti göstermediği bir dünyada bugünkü Bursa olmazdı. 1985'teki o ikinci model kararı, küçük görünen ama yön belirleyen bir virajdı. Ve virajı doğru dönenler, yarışı kazanır.

Kaynaklar

  • Tarihçe | Oyak Renault
  • Üretim Tesislerimiz | Oyak Renault
  • Oyak-Renault - Vikipedi
  • Renault 9 - Vikipedi
  • Renault 11 - Vikipedi
  • Anadol - Vikipedi
  • Renault 9 GTL (1985-1987)
  • Renault 9 (L42) 1.4 Teknik Veriler

Bu Sayfayı Paylaşın

Kategori Editörü

Lütfi Mete Odabaşı

Lütfi Mete Odabaşı

Genç, dinamik, araştırmayı ve öğrenmeyi seven bir otomobil ve motor sporları tutkunu. Mete, otomobil haber, bilgi ve kültür platformumuza gençlerin bakış açısı ile değer katıyor. Otomobil teknolojilerindeki yenilikleri ve motor sporlarındaki gelişmeleri yakından takip ediyor, öğrendiklerini otomobilgi.com için faydalı, dolu dolu içeriklere çeviriyor.

İlgili İçerikler

REO M 602 Cemse, TOE'nin GMC ve REO lisansı ile 1963 - 1973 yılları arasında ürettiği askeri bir kamyon modeliydi.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniTürk Otomotiv Endüstrileri A.Ş. (TOE)'nin Öyküsü
Devrim'den ve Anadol'dan önce, 1929'da Tophane Rıhtımı'ndaki Ford fabrikası Türkiye'nin ilk otomobil fabrikası ve ilk hareketli montaj bandını kurdu.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniTophane Rıhtımı'ndaki Ford Fabrikası: Yerli Otomobilin Bilinmeyen Hikâyesi
Devrim dört prototip olarak kaldı ama geride bıraktığı parça eksikliği, bugün 17 milyar dolarlık bir yan sanayi devine dönüştü.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniTürkiye'nin Otomotiv Yan Sanayii Dünya Sınıfına Nasıl Ulaştı?
1993'te Acıbadem'deki bantlardan inen Ford Escort, yıllardır sadece ticari araç üreten Otosan'ı Türkiye'nin binek otomobil haritasına taşıdı.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniFord Escort: Türkiye'de 59.389 Adet Üretimin Hikayesi
Devrim'den on yıl, Anadol'dan daha da önce, 1954'te Tuzla'daki fabrika Türkiye'nin ilk seri jeep üretimini sessizce başlatmıştı.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniTürk Willys Overland: Willys Jeep'in Unutulan Tuzla Serüveni
Fransa'da 1980'de üretimden kalkan bir otomobil, dokuz yıl sonra Türkiye'de yeni adıyla sıfır kilometre olarak on bir yıl daha yollarda kaldı.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniRenault 12 Toros Türkiye'de Neden Çok Sevildi?
Şişli'de üretilen üç tekerlekli Nobel 200'den haberiniz var mıydı?
Türkiye’nin Otomobil SerüveniNobel 200'den Onuk Sazan'a Unutulmuş Yerli Otomobil Girişimleri
Onlarca yıl boyunca montaj hattını işlettik ama markanın mülkiyeti hiçbir ortaklık sözleşmesinde Türkiye'ye ait olmadı.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniYılda Milyonlarca Araç Üreten Ülke Neden Yıllarca Marka Kuramadı?
Seksenlerde sadece montaj hattı olan Türkiye, Toyota, Hyundai ve Renault ortaklıklarıyla parçalarını kendisi üreten bir sanayi ülkesine dönüştü.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniOrtaklık Yılları: Sabancı, Kırcaali ve Oyak Fabrikaları Türkiye'yi Nasıl Üretici Yaptı
19 Aralık 1966'da Otosan fabrikasında seri üretime giren Anadol A1, Türkiye'nin ilk seri üretim otomobili olarak Türk sanayisinde yeni bir dönem açtı.
Türkiye’nin Otomobil SerüveniTürkiye'nin İlk Seri Üretim Otomobili Anadol'un Hikâyesi

Etiketler

  • oyak renault
  • bursa fabrika
  • türkiye otomobil sanayii
  • yerli otomobil
  • anadol
  • otosan
  • renault 9
  • renault 11
  • hatchback
  • lisanslı montaj
  • yerlilik oranı
  • montaj sanayisi

Bizi Sosyal Medyada Takip Edin

  • Hakkımızda
  • KVKK Aydınlatma Metni
  • Gizlilik Politikası
  • İletişim
Otomobilgi.com
BAĞIMSIZ OTOMOBİL KÜLTÜRÜ PLATFORMU
Virgo CMS ile güçlendirilmiştir