مراحل افسانه‌ای تاریخ رالی

Col de Turini از سال 1973 تاکنون 106 بار برگزار شده و تنها دو رالی مونت Carlo موفق به نادیده گرفتن این افسانه شده‌اند.
Col de Turini از سال 1973 تاکنون 106 بار برگزار شده و تنها دو رالی مونت Carlo موفق به نادیده گرفتن این افسانه شده‌اند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

Etapهای افسانه‌ای تاریخ رالی، بخش‌هایی فراتر از جاده‌های معمولی هستند که در حافظه خلبانان و تماشاگران حک شده‌اند: Col de Turini که با فشفشه‌های شبانه روشن می‌شود، Ouninpohja که بر فراز تپه‌ها پرواز می‌کند، مراحل Safari که به ساوانای بخشنده کنیا گشوده می‌شود و بخش‌های سخت‌گذر که در ترکیه صحنه لحظات فراموش‌نشدنی بوده‌اند؛ ویژگی‌های سطح، چالش‌های فنی و تأثیرشان بر استراتژی مسابقه در این صفحه یکی‌یکی شرح داده می‌شود.

نکات برجسته

  • Col de Turini از سال 1973 تاکنون 106 بار پیموده شده است؛ تنها دو رالی مونت کارلو از این افسانه صرف‌نظر کرده‌اند
  • کارلوس ساینز، موفق‌ترین خلبان Turini: 9 پیروزی
  • Ouninpohja حدوداً 33 کیلومتر طول دارد و شش بار به‌عنوان سریع‌ترین مرحله رالی انتخاب شده است
  • رالی Safari کنیا برای نخستین بار در 1953 برگزار شد
  • رالی حرفه‌ای در ترکیه در سال 1972 با رالی Günaydین آغاز شد

چه چیزی یک مرحله را افسانه‌ای می‌کند؟

برخی مراحل صرفاً جاده نیستند. خلبانی که آن‌ها را پیموده، سال‌ها بعد هنوز آن پیچ‌ها را در خواب می‌بیند و تماشاگرانی که در آن پیچ‌ها می‌ایستند، برای نوه‌هایشان تعریف می‌کنند. پیچ‌های سنجاق‌سری پوشیده از برف Col de Turini، خودروهای WRC که از تپه‌های کور Ouninpohja به پرواز درمی‌آیند، ابرهای غبار کنیا... همه این‌ها چهره‌های مختلف یک چیزند: لحظاتی که سطح، تاریخ و داستان انسانی کاملاً بر هم منطبق می‌شوند. مرحله افسانه‌ای از نظر فنی دشوار است، شخصیت دارد و به یک فرهنگ تبدیل می‌شود. اکنون این سه‌گانه را یکی‌یکی باز می‌کنیم.

Col de Turini: حلقه آتش نیمه‌شب

قلب رالی مونت کارلو کجا می‌تپد؟ پاسخ بی‌تردید: بر فراز آلپ، در گذرگاهی در ارتفاع 1603 متری. مسیر کلاسیک از La Bollène-Vésubie تا Sospel حدوداً 31 کیلومتر امت دارد و شیب متوسط آن 6.7 درصد است. اعداد زیبایی‌اند اما آنچه Turini را افسانه‌ای کرده، اعداد نیست، بلکه جوّ آن است.

در دهه‌های 1970 و 1980، دست‌کم یک گذر از مرحله در شب انجام می‌شد و فشفشه‌هایی که تماشاگران می‌انداختند، جاده کوهستانی تاریک را عملاً به روشنایی روز تبدیل می‌کرد. دو لقب فراموش‌نشدنی از این پدیده پدید آمد: Nuit de Turini یعنی شب Turini. و برای چهره خشن‌تر ماجرا، لقب شب چاقوهای بلند به کار می‌رفت. سطحی که با بخش‌های برف و یخ دگرگون می‌شود، خلبانان را هم در انتخاب لاستیک و هم در مرز شجاعتشان می‌آزماید. فکرش را بکنید: یک پیچ آسفالت خشک، دو پیچ بعد یخ! یک تشبیه از زندگی روزمره بزنم؛ انگار یک لحظه روی کف آشپزخانه راه می‌روید و لحظه‌ای بعد روی پیست یخ هستید.

سه چهره Turini

اگرچه مرحله شبیه یک جاده واحد است، در واقع از سه بخش با سه شخصیت تشکیل شده است. بخشی از La Bollène به سوی گذرگاه پهن و روان است و پس از خروج از تونل، پیچ‌های سنجاق‌سری آغاز می‌شوند. بخشی که از Turini به Peïra Cava فرود می‌آید، چون آفتاب کمتری می‌گیرد، جایی است که برف و یخ طولانی‌ترین زمان باقی می‌مانند و سراشیبی آن به‌شدت لغزنده است. بخش Turini-Moulinet-Sospel نیز به سبب سراشیبی تند و پیچ‌های پرتعداد یخ‌زده‌اش شهرت دارد.

آمار این مرحله نیز چشمگیر است: از 1973 تاکنون تنها دو رالی مونت کارلو Turini را در بر نگرفته و 51 خلبان متفاوت پیروزی مرحله‌ای به دست آورده‌اند. موفق‌ترین نام کارلوس ساینز با 9 پیروزی. برنارد دارنیش ۸ بار و نویل، اوریول و اوژیه هر کدام ۶ بار و لوب ۵ بار این گذرگاه را برده‌اند. اما یک نکته جالب وجود دارد: نام‌هایی مثل گرونهولم، کانکونن، لاتوالا و برنز هرگز نتوانستند این مرحله را ببرند. این نشان می‌دهد که حتی در یک مرحله افسانه‌ای، اسطوره‌ها هم می‌توانند ببازند، اینطور نیست؟

یکی از رویدادهایی که تا پایان مرحله به یاد می‌ماند در سال ۲۰۰۵ رخ داد: در بخش‌هایی که ادعا می‌شد تماشاگران برف روی جاده ریخته بودند، گرونهولم و سولبرگ از دست دادن چرخ را تجربه کردند و سولبرگ از دور رقابت‌ها حذف شد. مرحله پاور استیج رالی مونت کارلوی ۲۰۲۶ نسخه La Bollène-Moulinet خواهد بود؛ یعنی افسانه هنوز در برنامه است.

اونینپوهیا: زمین بازی بی‌سرعت‌نمای فنلاند

Ouninpohja'da tepeyi aştığınızda araç havada süzülür ve pilotun tek gerçeği, o sırada elini direksiyondan çekememesidir.

اگر Col de Turini مهارت فنی می‌خواهد، اونینپوهیا شجاعت خالص و دقت می‌طلبد. رالی فنلاند سریع‌ترین رویداد WRC است؛ در جاده‌های شنی پهن و صاف، تپه‌های ناپیدا و پرش‌های عظیم یکی پس از دیگری می‌آیند. اونینپوهیا با طولی در حدود ۳۳ کیلومتر نقش اصلی این بازی را بر عهده دارد. این بخش که در بیشتر تقویم‌ها سریع‌ترین مرحله رالی است، شش بار متوالی این عنوان را یدک کشید. از هم‌تیمی‌تان بپرسید: هنگام عبور از قله در این مرحله، خودرو واقعاً در هوا سُر می‌خورد. تنها تفاوت برای راننده این است که در آن لحظه نمی‌تواند دستش را از فرمان بردارد.

فرهنگ سرعت در رالی‌های فنلاند بدون تردید وجود دارد، اما بحث‌ها هم بی‌دلیل نیستند. رالی ۲۰۲۶ با سرعت متوسط ۱۲۸.۲ کیلومتر بر ساعت به عنوان دومین رویداد سریع تاریخ WRC به پایان رسید و بحث‌های مربوط به مرزهای این سرعت شعله‌ور شد. جالب‌تر اینکه: اونینپوهیا از مسیر Rally Finland 2026 حذف شد. طرفداران این را به غیبت تورینی در مونت کارلوی ۲۰۰۷ تشبیه کردند، زیرا هر دو همان حس را منتقل می‌کنند: آیا بدون افسانه، رالی افسانه‌ای می‌شود؟ خوشبختانه روuhimäki با پرش‌های معروف ۷.۷۶ کیلومتری‌اش همچنان در مسیر است.

رالی صفاری کنیا: آزمون سرزمین‌های لم‌یزرع

وقتی نوبت به کنیا می‌رسد، ماهیت کار کاملاً تغییر می‌کند. رالی صفاری برای اولین بار در سال ۱۹۵۳ در چارچوب جشن تاج‌گذاری ملکه الیزابت دوم برگزار شد و از آن روز تاکنون نماد استقامت بوده است. این مسابقه که به‌طور سنتی با دوره بارانی عید پاک همزمان است، از زمین‌های ناهموار، لم‌یزرع و بی‌رحم ساوانای آفریقا می‌گذرد. گرد و خاک، سنگ‌ها، زمین بسیار ناهموار و گرمای طاقت‌فرسا... در اینجا سرعت یک ابزار نیست، بلکه مانند یک خودرو است: آزمون واقعی، توان تحمل ماشین و راننده است.

مرحله افتتاحیه ۲۰۲۶ صحنه آشوب شد؛ بخشی از مدعیان حذف شدند و به دلیل بارش‌های شدید، مرحله Sleeping Warrior پنج دقیقه قبل از شروع لغو گردید. اما قهرمان سال هم ظاهر شد: تاکاموتو کاتسوتا و آرون جانستون اولین پیروزی‌های WRC خود را با یک پیروزی تاریخی به دست آوردند. اگرچه بحث درباره اینکه سختی باید کجا تمام شود ادامه دارد، جادوی صفاری همان است: تماشای آن فوق‌العاده است، اما دوست ندارید آنجا راننده باشید.

ماجرای رالی ترکیه: زمین سخت، دمای بالا

رالی در ترکیه به‌صورت حرفه‌ای از ۱۹۷۲'ده با سازمان رالی گون‌آیدین علی سپاهی آغاز شد. ایستاژهای کوتاه، زمین سخت و دماهای بالا امضای رالی ترکیه شدند؛ استیج‌های WRC ترکیه ۲۰۰۳ دقیقاً با همین توصیف به یاد می‌آیند. در رالی ترکیه ۲۰۰۵ تعداد ۷۶ خودرو خط شروع را ترک کردند و در مجموع بیش از ۱٬۲۲۸ کیلومتر طول استیج، ۵۳ تیم از خط پایان گذشتند. WRC ترکیه ۲۰۰۸ نیز در منطقه کمر/آنتالیا برگزار شد و از مسابقه‌ای که سباستین اوژیه با سیترروئن به پیروزی رسید، لحظات فراموش‌نشدنی‌ای بر جای ماند.

اگر به صحنه محلی هم نگاه کنیم، تصویری رنگارنگ داریم: پیروزی‌های ولکان ایشیک، سرکان یازیجی و ارجان قزاق در رالی آناتولی از کلاسیک‌های رالی ترکیه هستند. امره یرلی‌جی در سال‌های ۱۹۸۸، ۱۹۸۹ و ۱۹۹۰ پشت سر هم قهرمان رالی ترکیه شد. مسابقات قهرمانی رالی ترکیه نیز در ۵۳ سال ۲۲ راننده قهرمان متفاوت را به خود دید؛ یعنی تاج همیشه دست به دست شد و رقابت هرگز کم نشد.

پیش‌زمینه فرهنگی گروه B و استیج‌های افسانه‌ای

در افسانه‌شدن این استیج‌ها، علاوه بر جغرافیا، سهم خودروهای آن دوران نیز بسیار بزرگ است. گروه B مجموعه مقرراتی بود که FIA در سال ۱۹۸۲ وضع کرد و با وجود عمر کوتاهش، پرتنش‌ترین دوران رالی را رقم زد. ده‌ها هزار تماشاگر به استیج‌ها هجوم آوردند و محبوبیتش در برخی دوره‌ها از فرمول ۱ هم پیشی گرفت. پیروزی‌های رنو ۵ توربو در مونت‌کارلوی ۱۹۸۱ و تور دو کورس ۱۹۸۲ نویدبخش این دوران بودند؛ نخستین فصل گروه B نیز در سال ۱۹۸۳ برگزار شد. سپس دوره‌های گروه A (۱۹۸۷-۹۶) و خودروهای رالی جهانی فرا رسید؛ در حالی که WRC در سال ۲۰۲۶ پنجاه‌وچهارمین فصل خود را می‌گذراند، دوره Rally1 نیز به پایان خود نزدیک می‌شود.

اگر استیج‌های افسانه‌ای را کنار هم بگذاریم

استیج‌های نمادین با وجود تفاوت‌های فراوان، نقاط مشترکی دارند. به‌طور خلاصه مقایسه کنیم:

استیجمسابقهزمین و ویژگیکلید افسانه‌ای‌شدن
کول دو تورینیرالی مونت‌کارلوآسفالت، تبدیل برف/یخ، پیچ‌های موییمرحله‌های شبانه و فشفشه‌های تماشاگران
اونینپوهیارالی فنلاندشن، تپه‌های کور، پرش‌های بزرگسرعت بالا (حدود ۳۳ کیلومتر، شش بار سریع‌ترین استیج)
استیج‌های سافاریرالی سافاری کنیاغبار، سنگ، ساوانای ناهموار، گرمااستقامت و بی‌حد و مرز بودن غافلگیری‌ها
استیج‌های کمر/آنتالیارالی ترکیهزمین سخت، بخش‌های باریک و سریع، دمای بالالحظات فراموش‌نشدنی مثل پیروزی اوژیه در ۲۰۰۸

وجه مشترک روشن است: هر استیج افسانه‌ای از راننده یک ویژگی خاص می‌طلبد و زمین نیز او را پاداش می‌دهد یا جریمه می‌کند. از نظر استراتژی، این بدان معناست که در مونت‌کارلو انتخاب لاستیک جان را نجات می‌دهد، در فنلاند شجاعت و دقت پیروزی می‌آورد، در کنیا صبر و استقامت مکانیکی ضروری است و در ترکیه آمادگی برای گرما تفاوت ایجاد می‌کند.

حرف آخر: آیا حاضرید این جاده‌ها را پیاده گشت بزنید؟

اتاپ‌های افسانه‌ای به ما یادآوری می‌کنند که رالی فقط ورزش موتوری نیست: بلکه تاریخ، جغرافیا و داستان انسانی نیز هست. فشفشه‌های مونت کارلو خاموش می‌شوند یا نه، اونینپوخجا از مسیر خارج می‌شود و برمی‌گردد یا نه، باران‌های کنیا بار دیگر علاقه‌مند بعدی را می‌زنند؟ زمان این‌ها را نشان خواهد داد. اما از همین حالا می‌توانم بگویم: اگر روزی فرصتی دست داد و این جاده‌ها را روی نقشه پیدا کردی و حتی فقط از کنارشان گذشتی، در برابر مقیاس آن پیچ‌ها نخواهی توانست تحسینت را پنهان کنی. به نظرت کدام‌یک بهترین است؟ اعتراف می‌کنم که رتبه‌بندی من هر سال تغییر می‌کند.

منابع