Louis Renault'nun De Dion'u Niyə İlk Hot Rod Sayılır?

Louis Renault'nun De Dion-Bouton'u, 1898-ci ildə gənc bir mühəndis namizədin hazır avtomobili öz texniki həlləri ilə dəyişdirməsi nəticəsində yaranan və sonradan tarixdə ilk hot rod kimi də təyin olunan avtomobil hesab edilir. Zəncir əvəzinə kardan vali və patentli birbaşa ötürücü sürət qutusu taxması, bugünkü hot rod məntiqinin - daha yaxşı güc ötürülməsi üçün avtomobili yenidən qurmağın - ən erkən nümunələrindən biri sayılmasının səbəbi məhz budur. Bir gecə Parisin ən dik küçəsinə qalxması isə həm ilk sifarişləri, həm də Renault brendinin quruluşunu gətirdi.

De Dion-Bouton Necə İlk Hot Rod Oldu?

Qaydaları dəqiqləşdirək: hot rod deyəndə yəqin ki, ağlına 1930-cu illərin sonunda Cənubi Kaliforniyada, Los Angelesin şimal-şərqindəki quru göl yataqlarında dəyişdirilmiş avtomobillərlə yarışan insanlar gəlir. Ford Model T-nin sərfəli qiyməti sahiblərini avtomobillərini qurcalayıb bir-biri ilə yarışmağa sövq etmişdi. O mədəniyyətin kökləri 1898-ci ildən deyil, təxminən 40 il sonradan gəlir. Bəs fransız voiturette-u niyə bu siyahının başına düşür?

Cavab məntiqdə gizlənir. Hot rod mədəniyyətinin mahiyyəti seriya avtomobilini fabrikin çıxardığı halda götürüb öz əlinlə daha yaxşı versiyasını qurmaqdır: eyni mühərriklə daha səmərəli güc ötürülməsi, daha ağıllı sürət qutusu həlləri, daha sürətli nəticə. Louis Renault 1898-ci ildə tam da bunu etdi. De Dion-Bouton quadricycle götürüb trisikli dənəkli bir düzənə çevirdi, sabit ötürmə vali və ring-pinyon dişli əlavə etdirdi, üstünə də üç irəli ötürməli və geri ötürməli bir sürət qutusu taxdı. Buna görə avtomobil tarixi yazarları bu avtomobili tarixdə bəlkə də ilk hot rod kimi xatırlayır. Diqqət et, cümlədə "bəlkə də" var - 1898-ci ildəki bu dəyişiklik mədəniyyətin birbaşa atası deyil; eyni fərdiləşdirmə və dəyişdirmə həvəsinin qeydlərə keçmiş ən erkən nümunələrindən biridir.

Louis Renault İlk Avtomobilini Necə Hazırladı?

Rəsmi oxuyucu kimi danışaq: 21 yaşlı Louis Renault ailəsinin bağçasındakı emalatxanada iki işçini işə salaraq işlənmiş bir De Dion-Bouton-u dəyişdirdi. Üstünə Tilbury tipli bir kuzov oturtdu və ürəyinə De Dion-Bouton istehsalı ¾ at gücü (560 Vt) gücündə tək silindrli hava ilə soyudulan bir mühərrik yerləşdirdi. Bu günün ölçüləri ilə gülünəcək qədər az güc, bəli - amma dövrün yüngül avtomobilləri üçün bu məqbul bir mənzərə idi. Soruşduğun sualı eşidirmiş kimiyəm: 560 vatla nə edilir? Cavab aşağıda, Parisin ən əyri küçələrində.

Renault-un əsl sehrliyi mühərriki deyil, mühərrikin gücünü təkərlərə daşıma üsulu idi. Dövrün avtomobilləri gücü zəncirlə ötürərkən enerji itirirdi. Louis bunun yerine kardan mili istifadə etdi və enerji itkisini azaltmaqla eyni mühərriklə daha yaxşı performans əldə etdi. Bugünün dili ilə desək: bu, eyni telefonu daha az batareya sərf etməklə daha uzun müddət istifadə etmək kimidir. Güc eyni, itki daha az, nəticə daha təsirli.

24 dekabr 1898: Rue Lepic gecəsi

İndi hekayənin ən kinematik hissəsinə keçək. MüqəddəsNoel arifesi kimi tanınan 24 dekabr 1898 gecəsi Louis, dostları ilə birlikdə özünün qurduğu kiçik nəqliyyatla yola çıxdı. Dostlar bu prototipə lağ edən baxırdılar; çünki o, kiçik və qəribə görünümlü bir şey idi. Louis də cavabı söz ilə yox, qaz ilə verdi: nəqliyyatın üstünlüyünü sübut etmək üçün Parisin ən dik küçələrindən biri olan Montmartredəki Rue Lepic-ə qalxdı. O dövrün mühərrikli nəqliyyatları üçün son dərəcə çətin sayılan bu yamacı fəth etmək, mühəndislik baxımından bir zəfər idi.

Şahidlər bu uğurdan coşdu və həmin gecə ilk sifarişlər düşdü. Rivayətə görə, gecə boyu cəmi 12 sifariş toplanıb. Bu nəql xalq arasında əfsanə ölçüsünə çatıb; bəzi nəqlər bu gecəni yeni il gecəsinə yerləşdirir, bəziləri 24 dekabr deyir. Ətraflı məlumat folklorik ola bilər, amma nəticə mübahisəsizdir: həmin gecə Renault-un gələcəyi müəyyən olundu.

Əfsanədən həqiqətə: Bir yarışın doğulması

Bu Rue Lepic hekayəsi o qədər əks-səda tapdı ki, La Course au Ralenti de Montmartre yəni Montmartre Yavaş Yarışı 1922-ci ildə məhz bu hekayədən ilhamlanaraq başladı. 1998-ci ilə qədər, 74 buraxılış boyunca keçirilən bu tədbir 2016-cı ildə 1896-1939 arası nəqliyyatlarla yenidən canlandırıldı. Yəni tək bir gənc mühəndisin gecə yarısı qalxışı, əsrə yaxın bir ənənənin toxumu oldu. Tarixdə bəzi anlar həqiqətən əfsanəyə çevrilməyə layiqdir.

Patent və bir brendin doğulması

Louis Renault sadəcə qurğularla məşğul olan bir həvəskar deyildi; işini patentlə taclandırdı. Birbaşa ötürmə qutusu üçün müraciət etdiyi patent, "Transmission and gear change mechanism for automotive vehicles" başlığı ilə növbəti ilin əvvəlində qeydiyyata alındı. İki ay sonra isə iki qardaşı Marcel və Fernand ilə birlikdə Société Renault Frères quruldu. Yəni həmin gecə Rue Lepic-də qalxan nəqliyyat, bu gün bildiyimiz brendin toxumuna çevrildi. 1908-ci ilə gəldikdə isə Louis şirkət üzərində tam nəzarəti əlinə aldı.

Şirkətin ilk məhsulu, Renault Type A yəni Voiturette oldu. İstehsal dekabr 1898-də başladı və 1898-1903-cü illər arasında davam etdi. Öndən mühərrikli, tək silindrli bu nəqliyyatda kardan mili və Louis Renault-un patentli üç sürətli birbaşa ötürməli qutusu var idi. İlk ildə 71 satış kiçik bir rəqəm kimi görünsə də, iş böyüdü: 1907-ci ilin sonuna qədər illik satış 3.000-i aşdı. Bu sürətli böyümə, Louis-in müstəqillik ehtirası ilə birləşəndə iş daha da irəli getdi.

Xarici asılılıqdan öz mühərrikinə

Louis xarici təchizatçılardan asılı olmağı heç vaxt sevmirdi. Buna görə də 1903-cü ilə qədər De Dion-Bouton və Aster mühərriklərini tamamilə tərgətdi və öz mühərriklərini istehsal etməyə başladı. Bu, hot rod məntiqinin əksinə bir təkamül deyil, əslində onun davamıdır: əvvəlcə hazırlanmış mühərrikə öz həllərini əlavə et, sonra o mühərrikin özünü et. Gənc bir modifikasiya həvəskarının böyüyüb öz fabrikinin qurulmasına bənzədə bilərsən; fərqli miqyasda, eyni ruh.

De Dion-Bouton Kim İdi və Niyə Bu Qədər Vacib İdi?

Renault-un qurcaladığı avtomobildən danışarkən arxasındakı nəhəngi tanımamaq olmaz. De Dion-Bouton 1883-cü ildə Jules-Albert de Dion, Georges Bouton və Charles Trépardoux tərəfindən təsis edilmişdi və 1953-cü ilə qədər fəaliyyət göstərdi. Bouton-un 1895-ci il tarixli 137 sm³ tək silindrli mühərriki ilk yüksək fırlanma saylı və yüngül iç yanma mühərriki kimi qəbul edilir və 150-dən çox istehsalçıya lisenziyalaşdırılıb. Qısacası, erkən avtomobil dövrünün mühərrik təchizatçısı idi.

Şirkətin istehsal tempi də təsir edici idi: 1900-cü ildə 400 avtomobil və 3.200 mühərrik, 1904-cü ildə isə Puteaux fabrikasında 1.300 nəfər işləyərkən 2.000-dən çox avtomobil istehsal olundu. Bu mühərriklər və texniki həllər təkcə Renault-u deyil, Peugeot-nu, hətta Harley-Davidson-ı da birbaşa təsirləndirdi. Gənc Louis-in əlinə keçirdiyi avtomobil adi biri deyildi; dövrünün texnoloji zirvəsindən biri idi. Onu dəyişməyi seçmək, başlanğıc nöqtəsi kimi artıq yüksək səviyyəli bir təmələ oturmaq demək idi.

Dəyişikliyin Texniki Xülasəsi

Cədvəldəki transmissiya sətri, avtomobilin hot rod bənzərliyi üçün ən kritik hissədir. Christie's hərrac kataloqunda bu avtomobil üçün erkən avtomobil dövrünün dəqiq təməllərindən biri ifadəsi işlədilir; mühərriki götürüb şaft ötürməli və yuxarı sürətdə birbaşa ötürməli kiçik bir voiturette-a yerləşdirmək, dövrünün texniki sənədinə düşmüş bir iş deməkdir. Mənbələr dəyişikliyi bəzən sabit şaft və ring-pinyon, bəzən üç sürətli transmissiya vurğusu ilə nəql edir; çünki Renault tək bir hissə deyil, bir-birini tamamlayan həllər paketi hazırladı və nəql edənlər fərqli hissələrə diqqət çəkir.

Bəs Bu Hekayə Hot Rod Həvəskarlarına Nə DeYir?

Hot rod mədəniyyətinin yaranması 1920-ci və 1930-cu illərin Cənubi Kaliforniyasına təsadüf edir. Yəni 1898-ci il Renault-unu, mədəniyyətin birbaşa öncülü kimi təqdim etmək mənasızdır; heç eyni coğrafiyada da deyillər, aralarında 40 il və bir okean var. Amma mədəniyyətin mahiyyətində duran qüvvə - hazır bir avtomobili götürüb öz ağılı ilə daha yaxşı versiyasını qurmaq - 1898-ci ildə Parisdə də var idi. Louis Renault bu qüvvənin tarixə düşmüş ən erkən nümayəndələrindən biridir.

Bundan əlavə, dövrün fərdiləşdirmə mədəniyyətinin izlərini burada görmək mümkündür. O illərdə avtomobillər onsuz da hər kəsə uyğun istehsal olunmurdu; hər mühəndis ya da həvəskar, əlindəki komponentləri öz xəyalına görə birləşdirirdi. Lui Renaultun etdiyi də məhz bu idi: mühərrik De Dion-Bouton-dan, kuzov ideyası Tilbury-dən, lakin həll tamamilə özünə məxsus idi. Hot rod aləminin bu gün də hörmət etdiyi şey tam olaraq budur: hissələrin deyil, ideyanın orijinallığı. Növbəti modifikasiya layihəsini planlaşdırarkən 560 vatla Montmartre yamacına qalxan 21 yaşlı bir cavanı xatırla - fərq yaratmaq üçün nəhəng gücə deyil, ağıllı həllə ehtiyacın var.

Mənbələr

• De Dion-Bouton - Wikipedia
• Louis Renault'nun ilk uğuru - Arquus Defense
• Louis Renault birbaşa ötürməli transmissiya patentini alır - Arquus Defense
• Yol gedən kiçik Renault-nun əfsanəsi - Messy Nessy Chic
• 1907 RENAULT 20HP OPEN DRIVE LIMOUSINE - Christie's
• Louis Renault (sənayeçi) - Wikipedia
• 1898 Renault Type A - Supercars.net
• Renault: ilk model - First Versions
• Hot rod - Wikipedia
• HOT ROD 101 - AHRF
• NIHF üzvü Louis Renault - Invent.org
• 1898 De Dion-Bouton Quadricycle - Motoraldia