دعوایی که IndyCar را دو نیم کرد: CART، IRL و سال‌های اتحاد

IndyCar
ایجاد: 19 اکتبر 2026

Toot-e-khanjar... بهایی که یک دعوای 12 ساله یک رشته ورزشی را دو پاره کرد، آن قدر سنگین بود که حتی تاج‌های بزرگ‌ترین مسابقه تاریخ ورزش‌های موتوری را نیز کم‌فروغ کرد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مسابقات آمریکایی خودروهای چرخ‌باز بین سال‌های 1996 تا 2008 دو پاره شد: IRL که توسط تونی جورج، مالک Indianapolis Motor Speedway بنیان نهاده شد، و CART که بر پیست‌های جاده‌ای تمرکز داشت؛ هر دو طی 12 سال تلاش کردند از دو چتر جداگانه بر یک ورزش واحد حکومت کنند. این جدایی هم Indianapolis 500 و هم کل سری را تضعیف کرد؛ با توافق‌نامه ادغام که در 22 فوریه 2008 امضا شد، دو طرف دوباره زیر یک چتر واحد گرد آمدند. این داستان تلخ‌ترین دوره تاریخ IndyCar است.

نکات برجسته

جدایی از 1996 تا 2008 ادامه داشت؛ CART بین سال‌های 1992 تا 1996 رسماً از نام IndyCar استفاده می‌کرد.
قانون 25/8 در IRL، 25 جایگاه از 33 جایگاه رده‌بندی Indy 500 را به تیم‌های IRL اختصاص داد و CART را به سمت U.S. 500 که در همان روز برگزار می‌شد، راند.
Indy 500 سال 1996 را باادی لزی‌یر برد؛ تقریباً تمام تیم‌های بزرگ CART از جمله Penske و Ganassi مسابقه را تحریم کردند.
توافق‌نامه ادغام در 22 فوریه 2008 در شیکاگو امضا شد؛ آخرین مسابقه Champ Car در 20 آوریل 2008 در لانگ بیچ برگزار شد.
IRL در سال 2011 به برند IndyCar تبدیل شد و سری امروزه زیر یک چتر واحد مسابقه می‌دهد.

چرا جدایی رخ داد؟ دعوای پیست بیضی یا جاده‌ای

Tony George 1994'te CART'tan koparak kendi ligini kurdu çünkü American open-wheel yarışının kalbinin ovallerde, önce Indy'de atması gerektiğine inanıyordu.

سؤال ساده بود اما پاسخ آن به دعوایی چندساله تبدیل شد: قلب مسابقات آمریکایی چرخ‌باز کجا باید می‌تپید؟ طرف CART پیست‌های جاده‌ای و خیابانی را در اولویت قرار می‌داد؛ اما تونی جورج، رئیس Indianapolis Motor Speedway، می‌خواست پیست‌های بیضی و به‌ویژه کلاسیک 500 مایلی پیست خودش را در مرکز این ورزش قرار دهد. اختلاف کاملاً ایدئولوژیک بود و دیدگاه دو طرف هرگز به اشتراک نرسید.

جورج در ژانویه 1990 کنترل Speedway را به دست گرفت. در ژانویه 1994 به دلیل نارضایتی از سازوکار تصمیم‌گیری CART از هیئت مدیره IndyCar استعفا داد و در 8 ژوئیه 1994 Indy Racing League رسماً معرفی شد. IRL کار خود را در سال 1996 آغاز کرد و Indianapolis 500 را به‌عنوان سنگ‌بنای سری خودش موقعیت‌دهی کرد. یکی از انگیزه‌های جورج کاهش هزینه‌ها بود؛ انگیزه دیگر این بود که به دلیل ساختار متمرکز بر پیست‌های جاده‌ای، رانندگان آمریکایی با پیشینه اسپرینت و میجت فرصتی برای حضور در Indy 500 پیدا نمی‌کردند.

در واقع این اولین دعوا نبود. در سال 1979 نیز جدایی‌ای بین USAC و CART رخ داده بود: مرگ تونی هولمن در 1977 و مرگ هشت مقام USAC در آوریل 1978 مدیریت را به بحران کشاند و وقتی پیشنهاد دن گورنی مبنی بر داشتن حق اظهارنظر مالکان تیم در مدیریت رد شد، گورنی و همکارانش CART را تأسیس کردند. یعنی مسابقات چرخ‌باز بسیار پیش از جورج آموخته بود که مدیران و تیم‌ها واقعاً به یکدیگر اعتماد ندارند.

اوج پیش از جدایی: CART چقدر قدرتمند بود؟

CART درست پیش از جدایی واقعا در اوج بود. در دهه 1980 بلیت‌های ایندیاناپلیس 500 ماه‌ها پیش از مسابقه تمام می‌شد و تا سال 1989 میانگین تماشاگران سری Indy Car World Series از فرمول 1 پیشی گرفته بود. پیوستن قهرمان F1، نایجل منسل، به این سری در سال 1993 محبوبیت را باز هم بالاتر برد. به طور خلاصه، نقطه‌ای که جرج انتخاب کرد سری رقیبی تاسیس کند، با درخشان‌ترین دوره این ورزش همزمان بود - و به همین دلیل ریسک آن قدر بزرگ بود.

قانون 25/8: قفل کردن ایندی 500

در 3 ژوئیه 1995، مدیر IRL جک لانگ انفجاری‌ترین حرکت جدایی را اعلام کرد: در تمام مسابقات 500 مایلی آینده IRL، از 33 جای پشت خط شروع، 25 جای آن به 25 خودروی نخست رده‌بندی تیم‌های IRL اختصاص می‌یافت. 8 جای باقی‌مانده به تازه‌واردان - یعنی تیم‌های CART - می‌رسید. جرج در هر مسابقه حداقل 1.000.000 دلار جایزه و حداقل 22.000 دلار به ازای هر خودرو به تیم‌های IRL تضمین می‌کرد، اما کارت‌ها آشکارا به نفع IRL پخش شده بودند.

نکته اینجاست: سنت ایندی 500 بر این استوار است که 33 خودروی سریع‌ترین بتوانند مسابقه دهند. قانون 25/8 این سنت را شکست و مالکان CART آن را عملاً قفل شدن مسابقه 1996 دیدند. در پی آن، CART در 18 دسامبر 1995 مسابقه جایگزین 500 مایلی به نام U.S. 500 را در همان روز و ساعت - 26 مه 1996 - در پیست Michigan International Speedway اعلام کرد. دوئت کامل شده بود، اما نتیجه شیرین نبود: U.S. 500 با زنجیره‌ای بزرگ از تصادفات پیش از شروع، تحت الشعاع قرار گرفت.

در ایندی 500 سال 1996 تقریباً تمام تیم‌های بزرگ CART - پنسک، گناسی، نیومن/هاس، راهال و دیگران - با استناد به قفل شدن اعلام‌شده، مسابقه را تحریم کردند. بادی لازیر مسابقه را برد و در همان آخر هفته فاجعه‌ای هم رخ داد: اسکات بریتون در تمرین جان باخت. در همین حال، واکنش پنسک به قوانین پیش‌تر آغاز شده بود؛ تیمی که سال 1994 را با آل انزر جونیور و موتور پوشرود مرسدس-بنز برنده شده بود، محدودیت‌های بوست بعدی را با انگیزه سیاسی می‌دانست و در 1995 آل انزر جونیور و امرسون فیتیپالدی از مرحله مقدماتی نگذشتند. به نظرم همین داستان برای فهمیدن اینکه یک گرید یکپارچه چقدر ارزشمند است کافی است.

سال‌های خالی: دو سری زخم‌خورده و ایندی 500 رو به ضعف

اینجاست که هزینه اصلی جدایی پرداخت شد. با وجود شکست U.S. 500، کارت در ابتدا اعتبار و موفقیتش را حفظ کرد، اما در سال‌های بعد اشتباهات مالی، تصمیمات تقویم، جدایی مدیران ارشد و درگیری‌های داخلی این سری را از درون خوردند. در سمت IRL اخترانی وجود نداشت؛ ایندی 500، مسابقه بااعتبارترین، نتوانست نام‌های افسانه‌ای را ببیند. هیچ‌یک از دو طرف به تنهایی نتوانست درخشش گذشته را بازآفرینی کند و ارزیابی رایجی وجود دارد که جدایی به موج محبوبیت ناسکار در سال‌های 1990 تا 2000 دامن زد - نورهای صحنه مسابقات آمریکایی به جای دیگری منتقل شده بود.

کارت چگونه فروپاشید؟

پرستیژ ایندی 500 برای تیم‌ها آنقدر بزرگ بود که نمی‌شد نادیده‌اش گرفت و پس از حذف قانون 25/8، در سال 2000 تیم Chip Ganassi Racing اولین تیم بزرگ CART شد که پس از آغاز جدایی در مسابقه شرکت کرد. اما فصل 2001 برای CART فاجعه بود: نخستین مسابقه در Texas Motor Speedway به دلیل سرعت‌های خطرناک بالا لغو شد و قانون بحث‌برانگیز سوپاپ تخلیه توربوشارجر باعث شد دو سازنده موتور از سری جدا شوند. تا سال 2003 بیشتر تیم‌ها و رانندگان برجسته به IRL IndyCar Series مهاجرت کرده بودند؛ در دسامبر 2003 CART ورشکست شد، دارایی‌هایش توسط سه مالک تیم خریداری شد و سری پیش از 2004 با نام Champ Car World Series بازسازی شد.

در جبهه موتورها هم صف‌ها جابه‌جا می‌شدند: هوندا بین سال‌های 1994 تا 2002 در CART مسابقه داد، چهار قهرمانی به دست آورد و سپس به IRL رفت. انتخاب یکی از دو سری توسط یک سازنده، اثر غالبی ایجاد می‌کرد که دیگری را تضعیف می‌کرد؛ به نظرم این واضح‌ترین مدرسه برای نحوه نابودی همه بر اثر جدایی است.

ستاره فاصله: دانیکا پاتریک چگونه متولد شد؟

یکی از جالب‌ترین عوارض جانبی سال‌های جدایی، فرصتی بود که فاصله در اختیار ستاره‌های جدید قرار داد. دانیکا پاتریک بین سال‌های 2005 تا 2007 در IndyCar Series برای تیم‌های Rahal Letterman Racing و Andretti Green Racing مسابقه داد. او در ایندیاناپلیس 500 سال 2005 اولین زنی شد که پیشتازی دور را انجام داد: در فصل تازه‌کاری‌اش، در نخستین ایندی 500 خود دقیقاً 19 دور پیشتاز بود و چهارم شد. در همان سال در 23 سالگی، رکوردهای پیشتازی دور و پایان در میان 5 نفر برتر را در میان رانندگان زن ثبت کرد.

پول پوزیشن هم رسید: پاتریک اولین پول ایندی‌کار خود را در 2 ژوئیه 2005 در Kansas Speedway به دست آورد و این تاریخی بود که بلافاصله پس از اولین پول سارا فیشر در میان رانندگان زن قرار می‌گرفت. حتی پایانی جدایی را هم امضا کرد - پاتریک در آوریل 2008 در Twin Ring Motegi ژاپن، آخرین مسابقه مستقل IRL را برد و دیگر در میدان متحد موفق به کسب پیروزی نشد. بنابراین می‌توان کار او را هم محصول دوره جدایی و هم حرکت پایانی آن دانست.

اتحاد 2008: چگونه رخ داد و چه کسانی ماندند؟

در 22 فوریه 2008، روزی که به باور بسیاری مهم‌ترین روز ورزش پس از 1945 بود، گروه مالکان Champ Car - به‌ویژه کوین کالهاون و جرالد فورسایت - با تونی جورج بر سر توافق اساسی ادغام عناصر اصلی Champ Car World Series در IndyCar Series به توافق رسیدند. این توافق در شیکاگو امضا شد و فصل 2008 Champ Car لغو شد. آخرین مسابقه این سری، Toyota Grand Prix of Long Beach در 20 آوریل 2008 بود؛ نتایج آن در قهرمانی ایندی‌کار محاسبه شد.

گذر را آسان‌کننده، بسته مشوق‌ها بود: جورج به همه تیم‌های Champ Car که تغییر مسیر می‌دادند، خودروی رایگان، اجاره موتور و تعهد 1.2 میلیون دلار به ازای هر خودرو وعده داد. این بسته شامل دو شاسی Dallara، یکی نو و یکی دست دوم، و اجاره موتور استاندارد هوندا بود. پنج تیم - Newman/Haas/Lanigan، Dale Coyne، HVM، Conquest و KV Racing - تغییر مسیر دادند. IRL همچنین مرکز پیشگام پزشکی موبیل Champ Car را، مالکیت معنوی آن و سوابق تاریخی‌اش که به 1909 بازمی‌گشت را به ارث برد. پس ادغام، بیش از یک دست دادن، جذب کامل همه چیزِ باقی‌مانده یک طرف توسط طرف دیگر بود.

برنده جنگ چه کسی بود؟

روی کاغذ جورج برنده شد: سری رقیب از میان رفت و Indy 500 دوباره تنها مکانی شد که همه در آن مسابقه می‌دادند. اما باید بهای آن را نیز بحث کرد. این ورزش تحت تاثیر این جنگ داخلی 15 ساله نتوانست به پتانسیل خود برسد و در همین حین، NASCAR مترادف مسابقه‌جویی آمریکا شد. جورج به این دلیل که قدرت ستاره‌های ورزش را تضعیف کرد، از سوی هواداران و روزنامه‌نگاران مورد انتقاد قرار گرفت؛ مالکان تیم‌های CART نیز به این جرم که اختلاف را بی‌دلیل کش داده بودند، متهم شدند. حتی در دوره پس از ادغام نیز چون خانواده موقعیت مالی قوی نداشت، سرمایه‌گذاری لازم انجام نشد. خلاصه اینکه برنده هست، اما برنده خوشحال سخت است.

امروزه IndyCar چگونه این میراث را حمل می‌کند؟

IRL در سال 2011 به برند IndyCar تبدیل شد و این سری امروز توسط خودِ IndyCar, LLC سازماندهی می‌شود. زیباترین طنز ماجرا این است: تقویم امروزی همزمان اوال‌ها، پیست‌های جاده‌ای و پیست‌های خیابانی را در بر می‌گیرد - یعنی هر دو سر آن بحث اولیه اکنون زیر یک سقف هستند. اما روی دیگر سکه واقعیت دارد: این سری هنوز به محبوبیت دوران اوج CART نیست و این ورزش از نظر محبوبیت و آگاهی، جایگاه بسیار متفاوتی از روز ادغام ندارد. در حالی که رتبه‌های تلویزیونی پایین می‌آید، تنها تحول درخشان، بازگشت قدرتمند تماشاگران Indy 500 در دهه اخیر بوده است.

با این حال، این میراث کاملاً تاریک نیست. در میدان امروز معمولاً 22 تا 24 خودرو مسابقه می‌دهند و این سری را یکی از غول‌های نسل پس از جدایی هنوز اداره می‌کند: اسکات دیکسون با 58 پیروزی، پس از A.J. Foyt (67) در رده دوم تاریخ سری قرار دارد و با 6 قهرمانی هم دقیقاً پشت سر Foyt (7) است؛ او با 142 سکو نیز رکورددار همه دوران است. داریو فرانکتیتی نیز با 31 پیروزی، 4 قهرمانی و 3 پیروزی در Indy 500 یکی از چهره‌های دوره پس از ادغام شد. به نظر شما در دنیایی بدون 12 سال درگیری، این آمارها باز هم بالاتر می‌رفت؟ من فکر می‌کنم بله - و دقیقاً به همین دلیل است که داستان جدایی هنوز در پس‌زمینه هر فصل جدید IndyCar شنیده می‌شود.