عصر هایپرکار چگونه لمانز را دوباره شکل داد؟

کتابچه‌ای از قوانین که هزینه‌ها را ۸۰ درصد کاهش داد، فراری، پورشه و کادیلاک را از خاکستر LMP1 به لمان بازگرداند.
کتابچه‌ای از قوانین که هزینه‌ها را ۸۰ درصد کاهش داد، فراری، پورشه و کادیلاک را از خاکستر LMP1 به لمان بازگرداند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

عصر هایپرکار، دوره جدیدی است که با مقررات Le Mans Hypercar (LMH) آغاز شد و در سال 2021 جایگزین LMP1 در 24 ساعت لومان شد؛ هدف آن کاهش هزینه‌ها برای بازگرداندن برندها به مسابقه است. این قانون جواب داد: پس از سال‌های گذار که تویوتا به‌تنهایی می‌راند، غول‌هایی مانند فراری، پورشه، کادیلاک، پژو و آلپاین یکی پس از دیگری گرید را پر کردند. اما یک مقررات چگونه این‌چنین سریع یک افسانه را زنده می‌کند؟ این داستان آن است.

نکات برجسته

  • کلاس هایپرکار در 2021 جایگزین LMP1 شد؛ هدف، کاهش حدود 80 درصدی هزینه‌ها بود.
  • حداکثر توان 500 کیلووات (670 اسب بخار)، حداقل وزن 1030 کیلوگرم.
  • مسابقه قرن در 2023 فراری 499P تویوتا را با 1 دقیقه و 21 ثانیه اختلاف پشت سر گذاشت.
  • در 2026 در کلاس هایپرکار 18 خودرو از 8 برند در لومان مسابقه دادند.

LMP1 چگونه و چرا به تاریخ پیوست؟

ابتدا نابودی آمد. آئودی در 2016 و پورشه در پایان فصل 2017 از WEC کنار کشیدند و در پس‌زمینه، رسوایی انتشار گازهای فولکس‌واگن قرار داشت. LMP1 ناگهان به کلاسی تبدیل شد که تقریباً تنها تویوتا در آن باقی مانده بود. ادامه دادن به بالاترین کلاس مسابقه در این وضعیت پایدار نبود.

راه‌حل، مقررات Le Mans Hypercar (LMH) بود که در 2021 فعال شد. ایده ساده بود: خودروسازان بتوانند خودروهای مسابقه‌ای مشتق‌شده از خودروهای جاده‌ای یا پروتوتایپ‌های سنتی خود را با بودجه‌ای بسیار معقول‌تر به رقابت بفرستند. هدف مقررات، کاهش حدود 80 درصدی هزینه‌ها و جذب طیف گسترده‌ای از برندها بود. حتی خودروهای مسابقه‌ای مشتق‌شده از هایپرکارها نیز پذیرفته می‌شدند؛ یعنی در تا حد امکان باز نگه داشته شده بود.

اینکه خودروهای LMP1 با حقوق معوقه در همان سطح عملکرد LMH باشند، کلاس جدید را پیش از آغاز می‌کُشد.
پاسکال واسلون، مدیر فنی تویوتا

این سخنان جوهره بحث‌های پیش از 2021 را بازتاب می‌دهد: خودروهای LMP1 غیر هیبریدی که با وضعیت هموژنیزاسیون قدیمی (یعنی به‌صورت "grandfathered") در 2021 و 2022 می‌توانستند با کلاس جدید رقابت کنند و این مسئله تعادل از همان ابتدا موضوعی برای تأمل بود.

LMH و LMDh: دو مجموعه قوانین، یک پیروزی

نکته زیبای ماجرا این است: در لومان دیگر فقط یک کتاب قانون وجود ندارد، بلکه سیستمی هست که دو رویکرد متفاوت را در یک خط پایان به هم می‌رساند. در حالی که LMH آزادی طراحی بیشتری به تولیدکنندگان می‌دهد، LMDh که در 2022 با 24 ساعت دیيتونا در IMSA ظاهر شد، چارچوب سخت‌گیرانه‌تری ترسیم می‌کند. طبق توافق میان FIA، IMSA و ACO، خودروهای LMDh می‌توانند در WEC و خودروهای LMH در سری IMSA WeatherTech مسابقه دهند؛ LMDh‌ها از 2023 به کلاس هایپرکار لومان پیوستند.

ویژگیLMHLMDh
شاسیآزاد برای تولیدکنندهشاسی اسپک Dallara، Multimatic، Ligier یا Oreca
سیستم هیبریدیاختیاری؛ خودروهای هیبریدی می‌توانند تا 200 کیلووات انرژی استفاده کنندسیستم هیبریدی محور عقب مشترک اجباری است
توان کل500 کیلووات500 کیلووات
شروع2021، WEC2022، IMSA؛ از 2023 در WEC

سطوح عملکردی این دو مفهوم آگاهانه به هم نزدیک نگه داشته شده و با Balance of Performance (BoP) متعادل می‌شوند. یعنی یک برند نمی‌تواند برتری طبیعی خود را تضمین کند؛ پیش از هر مسابقه روی خودروها تنظیماتی انجام می‌شود. در سمت LMH، نسبت downforce/drag در آیرودینامیک 4:1 محدود است و عناصر آیرودینامیکی متحرک برخلاف برنامه اولیه بعداً محدود شدند. کسی این را «بی‌عدالتی» نمی‌نامد، چون منطق این است: چرا باید 20 میلیون دلار صرف آیرودینامیک یک خودروی لومان شود؟

آیا سقف‌های هزینه واقعاً جواب دادند؟

اعداد خودشان داستانشان را می‌گویند. برای تأمین سیستم‌های ERS (یعنی واحدهای بازیابی انرژی) یک سقف هزینه 3 میلیون یورو (حدود 3.4 میلیون دلار) تعیین شد. برای سازندگانی که در دوره LMP1 با بودجه نامحدود دست‌وپنجه نرم می‌کردند، این بیش از یک تخت بیمارستانی بهبودیافته بود: یک دارای جدی. مقررات LMH همچنین تا سال 2032 تمدید شد، یعنی سازندگان آینده سرمایه‌گذاری خود را می‌بینند. نتیجه؟ تعداد برندهایی که از در وارد می‌شوند.

سال‌های تنهایی تویوتا: 2021 و 2022

در دو سال نخست دوره جدید، تنها یک ستاره در مرکز صحنه وجود داشت. در 2021 در کلاس Hypercar تویوتا GR010، دو Glickenhaus و آلپاین (خودرویی بر پایه Rebellion R13 و ساخته Oreca) حضور داشتند؛ پژو برای 2022 و فراری برای 2023 برنامه‌ریزی شده بودند. آن سال در مجموع 62 خودرو به لومان آمدند اما در کلاس Hypercar فقط 5 خودرو وجود داشت. تویوتا در حالی که با GR010 Hybrid به دنبال چهارمین پیروزی متوالی خود بود، در نخستین مسابقه فصل در اسپا مبارزه‌ای برابر با آلپاین ارائه داد و بحث اینکه آیا BoP می‌توانست خودروهای مبتنی بر LMP1 را واقعاً به یک سطح برساند یا نه، هرگز خاموش نشد.

در 2022 همه‌چیز روشن شد. شماره 8 GR010 Hybrid لومان را برد و شماره 7 دوم شد؛ پنجمین پیروزی متوالی تویوتا و سومین پایان 1-2 در تاریخش. GR010 از آن فصل آغازین تاکنون 16 مسابقه از 19 مسابقه‌ای که در آن حضور داشت را برده بود. به گوش یکنواخت می‌رسد، اینطور نیست؟ اما نمایش اصلی هنوز شروع نشده بود. در حالی که تویوتا در 2022 پنجمین قهرمانی متوالی خود را جشن می‌گرفت، همه منتظر مسابقه صدمِ 2023 بودند.

مسابقه صدم سال 2023: چرا فراری نقطه عطف شد؟

Yarım asırlık bir yokluğu sonlandıran Ferrari, 2023'te Toyota'nın dört yıllık Le Mans serisini saniyelerle bitirerek hypercar çağının dönüm noktasını çizdi.

برای نخستین بار پس از چهار سال، این یک جدال واقعی بود. شماره 51 AF Corse Ferrari 499P - با جیمز کالادو، آنتونیو جوویناتزی و الساندرو پیر گویی روی صندلی - مسابقه را در برابر شماره 8 تویوتا با اختلاف 1 دقیقه و 21 ثانیه برد. فراری 342 دور را کامل کرد و در شرایط سخت جوی، تویوتا، کادیلاک، پژو، Glickenhaus، Vanwall و پورشه را پشت سر گذاشت. بیشترین سرعت در مسابقه صدم، با Ferrari 499P در دور 279 اندازه‌گیری شد: 347.8 کیلومتر بر ساعت تصور کنید: دو غول که در پایان یک نبرد خستگی 24 ساعته تنها با چند ثانیه از هم جدا می‌شوند.

معنای این پیروزی فقط یک عدد نیست. فراری به غیبت نیم‌قرنی خود در لومان پایان داد و سری پیروزی چهارساله تویوتا را شکست. و داستان اینجا تمام نشد: فراری پس از آن سه پیروزی متوالی در لومان را ثبت کرد. یعنی 2023 یک غافلگیری یک‌باره نبود، بیانیه دوران جدید بود. دیگر در گرید تنها یک مدعی اصلی وجود نداشت، بلکه چند نامزد واقعی داشتیم.

هجوم برندها: در گرید 2026 چه خبر است؟

فهرست موقت ورود WEC در 2026 شامل 35 خودرو و 14 برند بود؛ در لمان 18 پروتوتایپ در کلاس Hypercar مسابقه دادند. برندهای حاضر در این کلاس عبارت بودند از Aston Martin، Alpine، BMW، Cadillac، Ferrari، Genesis، Peugeot و Toyota. حضور Genesis جدیدترین مدرک بر جذابیت این دوره است. نکته جالب توجه اینکه در فهرست موقت اول خبری از Porsche 963 نبود - اتفاق بزرگی نیست، اما نشان می دهد که رابطه برندها با این پروژه ها هر فصل دوباره مطرح می شود.

اما خود مسابقه چه؟ تویوتا با GR010 Hybrid که پس از GR010 توسعه یافته بود، با هدف نخستین پیروزی لمان و قهرمانی جهان از سال 2022 در گرید حاضر بود. و جواب داد: تویوتای شماره 7 (مایک کانوی، کامویی کوبایاشی، نیک دی وریس) با بردن رده بندی کلی، دوره سه ساله فراری را پایان داد. با خودروهای سنگین تر و با داون فورس کمتر، سال 2026 به عنوان غیرقابل پیش بینی ترین مسابقه دوره Hypercar شناخته شد - و واقعا هم همین شد. استراتژی های سوخت و لاستیک تا آخرین لحظات می توانستند موقعیت ها را تغییر دهند. همچنین از 2025 کلاس جدید LMP3 نیز به صحنه آمد: با موتور 3.5 لیتری دوتوربو تویوتای V35A-FTS، قدرت 350 کیلووات (470 اسب بخار) و وزن حداقلی 1000 کیلوگرم رده های پایین تر را هم جان می بخشد.

دوره Hypercar چگونه شخصیت مسابقه را تغییر داد؟

پاسخ در سه کلمه: بسیار متعادل تر. در LMP1 هر که بالاترین بودجه را داشت برنده می شد؛ در دوره Hypercar، BoP، سقف قدرت و محدودیت های آیرودینامیکی تفاوت را به استراتژی تیم ها، کار پیت استاپ و توانایی رانندگان در تحمل 24 ساعت تقلیل داد. این فلسفه که نتیجه را به جای عملکرد کنترل می کند، در جایی بحث های «BoP مخفی» را نیز زایید؛ محدود شدن عناصر آیرودینامیکی متحرک و اجباری شدن کیت داون فورس پایین برای لمان بخشی از همین ماجراست.

اما نتیجه روشن است: کلاس اوج یک مسابقه در محیطی که دقیقا 8 برند و خودروهای حاصل از دو مجموعه قوانین متفاوت با هم رقابت می کنند. پایان LMP1 یک فاجعه بود؛ تولد Hypercar اما اصلاحی بود که مدت ها انتظارش می رفت. به نظرت این دوره، هیجان انگیزترین دوره سال های اخیر لمان نیست؟

منابع